Krystyn Olszewski (ur. 18 maja 1921 w Wyganowie, gmina Wysokie Litewskie, zm. 30 kwietnia 2004 w WarszawieIn memoriam – Pamięci Architektów Polskich – Krystyn Olszewski, https://archimemory.pl/pokaz/krystyn_olszewski,728.Olivia Drost, Krystyn Olszewski – polski projektant Singapuru, https://podroze.onet.pl/ciekawe/krystyn-olszewski-polak-ktory-budowal-singapur/8xhx9n.) – polski architekt i urbanista, a także poeta i prozaik. Syn Stefana, oficera Wojska Polskiego, i Marii z domu Miedzińskiej. Absolwent Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie (1939) i Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1952). Członek Towarzystwa Urbanistów Polskich, w tym członek zarządu jako sekretarz (1953–1955) i skarbnik (1955–1956, 1963–1965). Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich O. Warszawa.
Życiorys Młodość Absolwent I Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie (matura 1939). Przyjaciel szkolny Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Jana Bytnara „Rudego”. W czasie niemieckiej okupacji, podobnie jak oni, członek Szarych Szeregów. Aresztowany w maju 1942 za posiadanie broni, został skazany na śmierć, którą następnie zamieniono na uwięzienie w KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer 75817. Pod koniec wojny przebywał również w KL Gross-Rossen, KL Buchenwald i KL Dachau, w którego podobozie KL München-Allach 30 kwietnia 1945 r. został uwolniony przez wojska amerykańskie (7 Armia)Ta książka usuwa fałszywą legendę obozu koncentracyjnego. Obozowe przeżycia opisał w książce „Byliśmy w Oświęcimiu”, której współautorami byli Tadeusz Borowski i Janusz Nel Siedlecki. Po wyzwoleniu zamieszkał na krótko w Monachium, gdzie studiował na Uniwersytecie UNRRA i pracował w Polskim Czerwonym Krzyżu. W 1946 powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował studia architektoniczne rozpoczęte w czasie okupacji na tajnych kompletach.
Wczesna działalność zawodowa Po zakończeniu studiów znalazł zatrudnienie na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej w Katedrze Urbanistyki na stanowisku wykładowcySkład osobowy, Rok akademicki 1959–1960, Politechnika Warszawska, Warszawa, s. 49.Skład osobowy, Rok akademicki 1961–1962, Politechnika Warszawska, Warszawa, s. 38.. Współpracował w projektach rozwoju kilkunastu miast polskich, portów morskich w Gdańsku i Gdyni. Był również współtwórcą koncepcji urbanistycznej Chorzowskiego Parku Kultury i Wypoczynku. W latach 60. pracownik Biura Urbanistycznego Warszawy, m.in. jako główny projektant planu urbanistycznego stolicy oraz członek zespołu opracowującego tzw. „optymalizację warszawską” – nowatorską metodę racjonalizacji zagospodarowani przestrzennego nowych dzielnic miasta. W 1960 roku otrzymał wyróżnienie w konkursie na opracowanie planu szczegółowego dzielnicy wschodniej w Olsztynie. Pracował również nad planami odbudowy Skopja, zniszczonego przez trzęsienie ziemi w 1963 oraz odpowiadał za planowanie rozwoju przestrzennego Bagdadu, w trakcie dwuletniego kontraktu w IrakuAdam Lapski, Niezwykły park, Silesia Tramnews, Nr 4/13 kwietnia 2012, s. 6–7, https://www.tram-silesia.pl/www/wp-content/uploads/2012/05/TRAM_4_12_net.pdf..
Singapur W roku 1968 został generalnym projektantem koncepcyjnego planu rozwoju przestrzennego Singapuru (1968–1971). Następnie otrzymał funkcję eksperta ONZ do spraw przebudowy centrum tego miasta-państwa (1971–1973). Jego pomysłem był projekt pierścienia nowych dzielnic wokół centralnych terenów zielonych, które służyły do pozyskiwania i magazynowania wody deszczowej. Nowe dzielnice miały być obsługiwane przez autostrady miejskie i system metra, zwanego Mass Rapid Transit (MRT). Każda dzielnica miała składać się z szeregu osiedli mieszkaniowych, parków i szkół, centrów usługowo-handlowych oraz własną strefą lekkiego przemysłu. Projekt zrywał z praktyką większości azjatyckich mega-miast, w których chaotyczna zabudowa rozlewa się w sposób niekontrolowany. W późniejszych latach Olszewski zajął się projektowaniem mniejszych założeń urbanistycznych Singapuru. Do jego dorobku zaliczają się: projekt – miasta-parku nad w centrum Singapuru (1980–1983); koncepcja lokalizacji na terenach wydartych morzu portu lotniczego Changi, jednego z największych obecnie na świecie; projekt Singapurskiego Centrum Nauki (); badanie wpływu przemysłu na środowisko naturalne Singapuru. W 1984 roku objął stanowisko starszego architekta w Mass Rapid Transit Corporation i był odpowiedzialny za koordynację budowy siedmiu nadziemnych stacji metra. Otwarto je w 1987Zenon Kosiniak-Kamysz, Katarzyna Kryczka, Polish People In Singapore: The Fundation of Strong Singapore-Poland Relation, [w:] Hwee Y. L., Turner B., 50 Years of Sinapore-European Realtions, World Scientific Publishing, Singapore, 2015, s. 77–81.. Krystyn Olszewski poświęcił łącznie 15 lat swojego życia dla Singapuru, przyczyniając się do jego modernizacji i nadania mu obecnego kształtu urbanistycznego.
Po powrocie do Polski W latach 70., po pierwszym powrocie z Singapuru, pełnił m.in. funkcję generalnego projektanta Lubelskiego Zagłębia WęglowegoWojciech Adamiecki, Górnicze przedwiośnie: reportaże o Lubelskim Zagłębiu Węglowym, Wyd. Lubelskie, Lublin 1976.. Po ostatecznym powrocie do Polski sprawował przez pewien czas (1993) funkcję głównego projektanta „Studium możliwości rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy”, przygotowując „Wstępny program prac”, przyjęty przez Radę Warszawy uchwałą nr 418 z roku 1993Krystyn Olszewski, Mariusz Kowalski, Wstępny program prac Studium możliwości rozwoju Obszaru Metropolitalnego Warszawy, przyjęty uchwałą nr 418 Rady m.st. Warszawy.. Brał również udział w pracach projektowych różnych rozwiązań urbanistycznych na obszarze aglomeracji warszawskiej. Najczęściej jako konsultantJoanna Maciejewska et al. (red.), plany na przyszłość 2001. Rysunki architektoniczne i makiety nowych warszawskich inwestycji, Centrum Edukacyjno-Kulturalne ŁOWICKA, Warszawa 2001, s. 86.Krajobraz Warszawski, Marzec 1997, nr 32, s. 10..
Zmarł 30 kwietnia 2004 roku, w rocznicę wyjścia z obozu koncentracyjnego.
Wynalazca Krystyn Olszewski był także pomysłowym wynalazcą. Skonstruował m.in. system bloczków metalowych do tworzenia trójwymiarowych kompozycji artystycznych, za który zdobył złoty medal na Targach Wynalazców w Bazylei. Magnetyczną zabawkę dla architektów „Artivity” można było składać i budować z niej różne konstrukcje. Olszewskiemu udało się sprzedać tylko kilka prototypów. Stworzył również specjalną kostkę do gry, uważaną za odmianę kostki Rubika, która zyskała popularność w krajach azjatyckich.
Życie prywatne Po poważnym wypadku samochodowym w Malezji stał się człowiekiem bardzo religijnym. W ciągu ostatnich 16 lat życia był związany ze Stowarzyszeniem Chrześcijańskiej Nauki w Singapurze, a później w Polsce. Został lektorem w Kościele Chrystusa Naukowca w Warszawie. Nie wierzył w instytucję Kościoła, tylko w kontakt z Bogiem.
Żona Małgorzata z domu Kwiatkowska (ur. 1927). Synowie: Jerzy Krystyn (ur. 1956) i PiotrProfil Krystyna Olszewskiego na portalu Myheritage, https://www.myheritage.com/research/record-1-77825803-1-180/krystyn-olszewski..
Wybrane publikacje Poszukiwania, poezje wybrane, Oficyna Warszawska na Obczyźnie, Monachium 1945 (współautor: T. Borowski). Byliśmy w Oświęcimiu, Oficyna Warszawska na Obczyźnie, Monachium 1946 (współautorzy: T. Borowski, J. N. Siedlecki). Problemy wielkich aglomeracji miejskich w Polsce, Ośrodek Informacji Technicznej i Ekonomicznej w Budownictwie, Warszawa 1964 (współautor: A. Jędraszko). Społeczne budownictwo mieszkaniowe w Singapurze – Sprawy Mieszkaniowe 1997, 1 – s. 108–119.
Upamiętnienie Od 12 lutego 2026 do 4 kwietnia 2026 w Warszawskim Pawilonie Architektury Zodiak była prezentowana wystawa Singapur. Krystyn Olszewski: Miasto, Urbanistyka, Przyszłość.
Przypisy
Linki zewnętrzne Lista publikacji w Bibliotece Narodowej
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Architektów Polskich Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Członkowie Towarzystwa Urbanistów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Ludzie związani z Singapurem Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy urbaniści Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Gross-Rosen Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2004