X Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (również X Konkurs Chopinowski) – 10. edycja Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, która rozpoczęła się 1 października 1980 w Warszawie. Organizatorem konkursu było Towarzystwo im. Fryderyka Chopina.

Charakterystyka konkursu thumb|250px|left|Zwycięzca X Konkursu Chopinowskiego – Wietnamczyk Đặng Thái Sơn (zdjęcie z 2021) Wzięła w nim udział rekordowa liczba 149 pianistów z 37 krajów (w tym sześciu Polaków: Elżbieta Karaś-Krasztel, Kornelia Ogórek, Ewa Pobłocka, Paweł Skrzypek, Jerzy Sterczyński i Jerzy Tosik-Warszawiak). Najliczniejsze grono pianistów reprezentowało Japonię oraz Stany Zjednoczone. Konkurs odbył się w dniach 1–20 października 1980. Składał się z trzech etapów i finału. Zwyciężył pianista wietnamski Đặng Thái Sơn, który otrzymał również (ex aequo z innymi pianistkami) wszystkie nagrody specjalne. Warto dodać, że zwycięzca zagrał z orkiestrą koncert finałowy po raz pierwszy w swoim życiu.

Uczestnikiem konkursu, który najmocniej utkwił w pamięci słuchaczy i pozostawał w trakcie konkursu ulubieńcem publiczności był Jugosłowianin Ivo Pogorelić. Nie zdobył on żadnej z głównych nagród, odpadając w trzecim etapie. Konserwatywnie nastawione jury nie dopuściło go do finału, gdyż jego interpretacje były kontrowersyjne, zbytnio odbiegały od kanonu wykonawczego, nie stroniły ponadto od błędów nutowych.

W trakcie trwania konkursu, 3 października, zmarł jego inicjator, profesor Jerzy Żurawlew. Warto dodać, że z okazji X Konkursu Chopinowskiego, Poczta Polska wydała 2 października znaczek pocztowy o nominale 6,90 zł; projektu Stefana Małeckiego, przedstawiający podobiznę Fryderyka Chopina na tle symbolicznych wierzb.

Kalendarium 23px Kalendarz konkursu Data 1.10 2.10 3.10 4.10 5.10 6.10 7.10 8.10 9.10 10.10 11.10 12.10 13.10 14.10 15.10 16.10 17.10 18.10 19.10 20.10 Koncert inauguracyjny Etap I Etap II Etap III Finał Koncert laureatów

Jury Do konkursowego przebiegu przesłuchań oraz podziału nagród powołano jury, w następującym składzie: 35px Skład jury Lp. Juror Kraj Funkcja 1. Kazimierz Kord przewodniczący jury 2. Nikita Magaloff wiceprzewodniczący jury 3. František Rauch wiceprzewodniczący jury 4. Martha Argerich członek jury 5. Paul Badura-Skoda członek jury 6. Rodolfo Caporali członek jury 7. Josep Colom członek jury 8. Halina Czerny-Stefańska członek jury 9. Siergiej Dorenski członek jury 10. Jan Ekier członek jury 11. Liuba Enczewa członek jury 12. Rudolf Fischer członek jury 13. Lidia Grychtołówna członek jury 14. Iving Heller członek jury 15. Rex Hobcroft członek jury 16. Ludwig Hoffmann członek jury 17. Andrzej Jasiński członek jury 18. Geneviève Joy członek jury 19. Louis Kentner członek jury 20. Eugene List członek jury 21. Regina Smendzianka członek jury 22. Péter Solymos członek jury 23. Zbigniew Śliwiński członek jury 24. Kazuko Yasukawa członek jury 25. Tadeusz Żmudziński członek jury

Warto dodać, że w przebiegu prac jury swój udział wycofali po I etapie Louis Kentner, a po III etapie Martha Argerich i Nikita Magaloff. Powodem opuszczenia jury przez Louisa Kentnera było niedopuszczenie do przesłuchań II etapu żadnego z jego uczniów z Wielkiej Brytanii, przy jednoczesnym udziale w dalszym przebiegu Konkursu kontrowersyjnego jugosłowiańskiego pianisty Ivo Pogorelica. Ivo Pogorelić stał się również powodem wycofania kolejnych jurorów. Argerich i Magaloff kwestionowali bowiem jego niedopuszczenie do finału. Przewodniczący jury Kazimierz Kord tak skomentował te wydarzenia:

Zasady oceny pianistów Jury oceniało sztukę interpretacyjną każdego z uczestników przy pomocy punktów od 1 do 25. Ocenę: (średnią arytmetyczną) obliczano w taki sam sposób jak w poprzednim IX Konkursie Chopinowskim, analogicznie ustalano również listę osób zakwalifikowanych do następnych etapów. Wyniki II etapu ustalano na podstawie średniej arytmetycznej ocen uzyskanych tylko w tym etapie. Wyniki III etapu - na podstawie sumy średnich arytmetycznych ocen uzyskanych w II i III etapie. Po zakończeniu finału dyrektor konkursu przedstawił jury sumy średnich arytmetycznych ocen uzyskanych przez uczestników finału we wszystkich etapach i finale, po czym podjęto decyzję w sprawie rozdziału nagród. Dla zdobycia I nagrody konieczne było uzyskanie przez uczestnika minimum 66 punktów.

Poczynając od tego konkursu oddzielnie punktowano nie tylko wykonanie poloneza i mazurków, lecz także interpretację koncertu w finale, za którą również przyznano nagrodę specjalną.

Konkurs Koncert inauguracyjny 1 października w sali Filharmonii Narodowej został zainaugurowany X Konkurs Chopinowski uroczystym koncertem Orkiestry Symfonicznej i Chóru Filharmonii Narodowej pod dyrekcją Kazimierza Korda. Solistką koncertu była wybitna pianistka i jednocześnie jurorka konkursu Martha Argerich.

I etap Przesłuchania konkursowe I etapu odbyły się w dniach (2–7 października) w dwóch sesjach przedpołudniowej i popołudniowej w kolejności alfabetycznej, począwszy od wylosowanej wcześniej litery „S”. Jako pierwszy wystąpił w tym etapie Anglik, Paul Searle-Barnes. Pianiści w tym etapie mieli do wykonania program przewidziany regulaminem, występując w czasie około 20 minut, grając z pamięci wybrane etiudy, nokturny i jedno z czterech scherz. Po zakończeniu przesłuchań tego etapu zebrało się jury celem wyłonienia pianistów zakwalifikowanych do kolejnego etapu.

II etap Po zakończeniu obrad jury 8 października jego przewodniczący Kazimierz Kord ogłosił listę 42 pianistów z 15 krajów (w tym 5 Polaków) dopuszczonych do przesłuchań tego etapu. Podobnie jak w poprzednim etapie pianiści występowali kolejno w dniach (9–13 października) w dwóch sesjach przedpołudniowej i popołudniowej. 25px Uczestnicy II etapu Lp. Uczestnik Kraj 1. Eliane Rodrigues 2. Emma Tachmizjan 3. Chen Hung-kuan 4. Su Chen-chen 5. Zhao Wei 6. Liu Yi-fan 7. Wu Ying 8. Wang Yy 9. Erik Berchot 10. Bernard D'Ascoli 11. Erik Davoust 12. Jean-Marc Luisada 13. Ana Guijarro 14. Rikako Akatsu Lp. Uczestnik Kraj 15. Akiko Ebi 16. Ayami Ikeba 17. Kyoto Ito 18. Masashi Kawasome 19. Rinko Kobayashi 20. Momoko Nishino 21. Yukiko Takahashi 22. Hitoko Yamada 23. Ivo Pogorelić 24. Douglas Finch 25. Angela Hewitt 26. Catherine Vickers 27. Elżbieta Karaś-Krasztel 28. Ewa Pobłocka Lp. Uczestnik Kraj 29. Paweł Skrzypek 30. Jerzy Sterczyński 31. Jerzy Tosik-Warszawiak 32. Alexander Lonquich 33. Dan Atanasiu 34. Jeffrey Kahane 35. Kevin Kenner 36. Edward Newman 37. William Wolfram 38. Endre Hegedűs 39. Đặng Thái Sơn 40. Arutiun Papazjan 41. Irina Pietrowa 42. Tatiana Szebanowa

III etap 14 października jury ogłosiło listę 15 pianistów z 11 krajów dopuszczonych do przesłuchań III etapu (w tym jedynej Polki Ewy Pobłockiej). Etap trwał przez dwa dni (15–16 października), a pianiści mieli do wykonania program składający się z trzech lub czterech mazurków i jednej z dwóch sonat. 25px Uczestnicy III etapu Lp. Uczestnik Kraj 1. Chen Hung-kuan 2. Erik Berchot 3. Bernard D'Ascoli 4. Akiko Ebi 5. Ivo Pogorelić 6. Angela Hewitt 7. Ewa Pobłocka 8. Alexander Lonquich 9. Dan Atanasiu 10. Kevin Kenner 11. William Wolfram 12. Đặng Thái Sơn 13. Arutiun Papazjan 14. Irina Pietrowa 15. Tatiana Szebanowa

Finał Po wysłuchaniu wszystkich uczestników trzeciego etapu jury dopuściło werdyktem ogłoszonym 17 października, 7 pianistów do występów finałowych, w tym Polkę Ewę Pobłocką. Warto dodać, że podanie składu finałowego pianistów i brak na niej Jugosłowianina Ivo Pogorelica, wywołało wiele kontrowersyjnych komentarzy. Na znak protestu wycofała swój dalszy udział w przebiegu przesłuchań finałowych Martha Argerich, jak również kolejny juror Nikita Magaloff. Martha Argerich oświadczyła wówczas dziennikarzom tak swoje stanowisko wobec tej kwestii:

Pianiści w finale mieli do wyboru wykonanie jednego z Koncertów fortepianowych Fryderyka Chopina: (f-moll op. 21 lub e-moll op. 11) wraz z towarzyszącą im Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Narodowej pod batutą Tadeusza Strugały. Przesłuchania finałowe zakończył Francuz Erik Berchot. 25px Finaliści Lp. Finalista Kraj 1. Erik Berchot 2. Akiko Ebi 3. Ewa Pobłocka 4. Đặng Thái Sơn 5. Arutiun Papazjan 6. Irina Pietrowa 7. Tatiana Szebanowa

Nagrody i wyróżnienia Zdobywcy trzech pierwszych miejsc zostali uhonorowani medalami. Wszyscy finaliści otrzymali stosownie do zajętego miejsca bądź wyróżnienia odpowiednią nagrodę finansową. Zgodnie z regulaminem nagrodzeni zobowiązani byli do udziału w kończącym konkurs, koncercie laureatów. 32px Nagrody główne Nagroda Laureat Kraj Fundator nagrody Đặng Thái Sơn Minister Kultury i Sztuki Tatiana Szebanowa Arutiun Papazjan 4 Nie przyznano 5 Akiko Ebi Ewa Pobłocka 6 Erik Berchot Irina Pietrowa Wyróżnienia Wyróżniony Kraj Fundator nagrody Dan Atanasiu Minister Kultury i Sztuki Bernard D'Ascoli Angela Hewitt Chen Hung-kuan Kevin Kenner Alexander Lonquich Ivo Pogorelić William Wolfram Nagrody Specjalne NagrodaNagrodzony Kraj Fundator nagrody Najlepsze wykonanie poloneza Đặng Thái Sơn Towarzystwo im. Fryderyka Chopina Tatiana Szebanowa Najlepsze wykonanie mazurków Đặng Thái Sơn Polskie Radio Ewa Pobłocka Najlepsze wykonanie koncertu Đặng Thái Sơn Filharmonia Narodowa Tatiana Szebanowa Nagroda dla najbardziej utalentowanego pianisty oraz oryginalnego interpretatora Ivo Pogorelić Stefania Woytowicz

Najbardziej kontrowersyjny pianista X Konkursu Chopinowskiego Jugosłowianin Ivo Pogorelić tak skomentował swój udział w konkursie:

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 10th Chopin Competition (Warsaw) (X Konkurs Chopinowski) w bazie You Tube

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, 10 Kategoria:1980 w muzyce Kategoria:1980 w Polsce