Halina Marta Kurowska, po mężu Juniszewska, (ur. 29 lipca 1915 w Chełmży, zm. 2 stycznia 1984 w Gdańsku) – podporucznik AKMianowana 29/9 1944 (nr leg. AK 43 /46)., łączniczka Komendy Naczelnej TOW „Gryfa Pomorskiego”, organizatorka i komendantka kobiecego pionu „Gryfa” – „Przedświt”, łączniczka przewodniczącego Organizacji Ziem Zachodnich „Ojczyzna”, łączniczka a następnie komendantka łączniczek w dowództwie batalionu „Iwo” AKbibl. poz. 1..

Życiorys Młodość Była trzecim z sześciu dzieci Zofii z Politowiczów i inż. Bolesława Kurowskiego, po (Bożysławie (1911) i Krzesławie (1913)). Szkołę powszechną ukończyła w Chełmży. Następnie rok spędziła w szkole średniej ss. Urszulanek w Belgii. W 1936 r. została absolwentką Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego im. Królowej Jadwigi w Toruniu. 1933–1936 uczestniczyła w Przysposobieniu Wojskowym Kobiet w hufcu szkolnym nr 2 gdzie zaliczyła kurs instruktorki. Pracę jako nauczycielka podjęła w Szkole Powszechnej w Grzywnie (pow. toruński), a następnie pracowała aż do wybuchu II wojny światowej w Szkole Powszechnej nr 10Po wojnie nr 2. w Chełmży. Kierownikiem szkoły był Józef Gierszewski. Poprzez swojego ojca i Józefa Gierszewskiego poznała działaczy Tajnej Organizacji Konspiracyjnej „Grunwald”, do której wstąpiła w czerwcu 1939 r. Magazynowała i ukrywała broń, amunicję oraz materiały wybuchowe na wypadek wybuchu wojny.

II wojna światowa Mieszkała w Chełmży z rodzicami do 1942 r., kiedy została wysiedlona do Karsina (pow. chojnicki). Tu znów spotkała Józefa Gierszewskiego, który wtedy był Komendantem Naczelnym Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski” do którego wstąpiła w lutym 1942 r.Cytuję bibl. poz. 1.: .. i złożyła przysięgę przed mjr. „Rysiem” (J. Gierszewski) i „Jurem” (Józef Dambek), wiceprezesem Rady Naczelnej „Gryfa Pomorskiego”. W organizacji została łączniczką Komendy Naczelnej, używając pseudonimów „Kryształ”, „Sabina” i „Szreniawa”. W lipcu 1942 r. została mianowana komendantką Pomocniczej Służby Kobiet „Przedświt”Pionu kobiet „Gryfa Pomorskiego”, gdzie działała pod pseudonimem „Kryształ”bibl. poz. 8, s. 253Cytuję bibl. poz. 1.: W tym okresie ukrywała się w leśniczówce Alojzego Stawskiego w Somoninie, a najdłużej w bunkrze „Gryfa” zbudowanym w leśniczówce J. Przytarskiego w Gostomiu koło Kościerzyny, gdzie mieściła się siedziba Komendy Naczelnej. Do jej obowiązków należało także prowadzenie kancelarii mjr. „Rysia”. Jako członek sztabu mjr. „Rysia” była świadkiem sporów kompetencyjnym pomiędzy „Jurem" wiceprezesem RN, a mjr. „Rysiem” dotyczących m.in. zasad pracy konspiracyjnej i scaleniu „Gryfa Pomorskiego” z Armią Krajową. Chodziło również o akta osobowe i spisy członków „Gryfa” sporządzane i przechowywane przez „Jura”, co mjr. „Ryś” uważał za postępowanie wysoce niebezpieczne i przeczące elementarnym zasadom konspiracji. Tego samego zdania był ks. płk. „Rawycz” (Józef Wrycza) prezes RN „Gryfa”, który polecił „Jurowi” zniszczenie przechowywanej dokumentacji. „Jur” był jednak zdania, że akta mają charakter archiwalny i w przyszłości będą ważnym źródłem wiedzy dla historyków, wobec czego polecenia nie wykonał. Wiosną 1943 r. Halina na wniosek „Jura” została zdjęta ze stanowiska komendantki „Przedświtu”, zaś mjr. „Ryś” został skazany przez niego bezpodstawnie na śmierć, za rzekomą „zdradę organizacji”, i 20 czerwca 1943 r. skrytobójczo zamordowany w bunkrze leśniczówki Dywan koło Kościerzyny. Halina poczuła się tą sytuacją zagrożona.... Poszukiwana przez Gestapo, zdecydowała się w lipcu 1943 r. na wyjazd z Pomorza do Warszawy. W stolicy skontaktowała się z przyjaciółmi swojego brata Bożysława – Włodzimierzem Wnukiembibl. poz. 6, s. 160. i Witoldem Grottem, członkami Organizacji Ziem Zachodnich „Ojczyzna”Znaleźli dla niej mieszkanie, pracę i wyposażyli w fałszywe dokumenty na nazwisko Helena Gara.. W „Ojczyźnie” używała pseudonimu „Sabina” i działała jako łączniczka jej przewodniczącego – „Sławka” (Jan Jacek Nikisch)Oficjalnie była zatrudniona w pracowni pantofli.. Równocześnie studiowała na Wydziale Oświaty i Bibliotekarstwa Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich. Służbę w „Ojczyźnie” pełniła do wybuchu powstania warszawskiego.

Powstanie warszawskie 1 sierpnia 1944 r. zgłosiła się do punktu werbunkowego przy ul. Marszałkowskiej 74. Najpierw została przydzielona do pracy jako łączniczka w dowództwie batalionu „Iwo”, równocześnie w referacie łączności WSK Pierwszego Rejonu I Obwodu Okręgu Warszawskiego AK, potem została komendantką łączniczek batalionuArmia Krajowa – I Obwód „Radwan” – Podobwód „Sławbor” – batalion Iwo..

Niewola Po upadku powstania poszła do niewoli pod fałszywym nazwiskiem Helena Gara – od października 1944 r. była jeńcem Stalagu X B Sandbostel, w grudniu 1944 r., po ujawnieniu stopnia oficerskiego, została przeniesiona do Oflagu IX C Molsdorf w TuryngiiNumer jeniecki 224089.. Z grupą kobiet–oficerów przewieziona do Blankenhain. 13 kwietnia 1945 r. została wyzwolona przez pododdziały 3 Armii USA dowodzonej przez gen. Pattona.

Powrót do kraju Po wyzwoleniu została przewieziona z grupą byłych jeńców do fabryki metalurgicznej w Burgu w Hesji, gdzie spotkała swojego brata Krzesława, do niedawna jeńca Oflagu VII A Murnau. Z bratem udała się do Oflagu w Murnau, gdyż obóz ten stał się ośrodkiem polskości na terenie okupowanych Niemiec. 12 września 1945 r. wyszła za mąż za ppor. Jerzego Szczęsnego Juniszewskiego, jeńca z września 1939 r. w Oflagu w Murnau, który po zakończeniu wojny pełnił funkcję oficera łącznikowego PSZ w Innsbrucku w Austrii. W 1946 r. urodziła syna Jacka Piotra i z mężem powróciła do Polski do Mieroszowa koło Wałbrzycha.

PRL W Mieroszowie urodziła Macieja Szczęsnego (1948) i Małgorzatę Zofię (1950). W 1951 r. przeniosła się wraz z rodziną do Legnicy, gdzie podjęła pracę sekretarza Wydziału Cywilnego w Sądzie Powiatowym, a od 1957 r. jako katechetka w Szkole Podstawowej nr 10Bibl. poz. 3 – cytuję: Została wyrzucona z pracy, dlatego że poleciła wykonać dzieciom w adwencie lampiony oraz poprosiła, aby katechizowani brali udział w misjach lub w rekolekcjach parafialnych. W swoich zeszytach uczniowie mieli zapisany program, z którym należało zapoznać także rodziców., a następnie do sierpnia 1961 r., jako wychowawczyni w internacie Technikum Spożywczego. Po dwóch latach pracy w niepełnym wymiarze godzin przeszła na rentę, a po roku na emeryturę. Zmarła 2 stycznia 1984 r. w szpitalu Akademii Medycznej w Gdańsku. Pochowana 6 stycznia 1984 r. w Legnicy.

Odznaczenia i awanse Awans do stopnia podporucznika AK (Warszawa 29/9 1944) Medal Wojska (trzykrotnie, Londyn, 15/8 1948) Krzyż Partyzancki (Warszawa 30/7 1975) Krzyż Armii Krajowej (Londyn 10/11 1983)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Powstańcze Biogramy, Muzeum Powstania Warszawskiego Sylwetki Kobiet-Żołnierzy, pod red. Krystyny Kabzińskiej, wyd. Fundacja "Archiwum i Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz Wojskowej Służby Polek", Toruń 2003 r., artykuł Janiny Kulesza-Kurowskiej. Adam Szymanowski, Polityka władz komunistycznych Polski wobec Kościoła rzymskokatolickiego na Dolnym Śląsku (1957–1966), Wrocław 2011, s. 135-136, s. 185. Adam Szymanowski, Polityka władz komunistycznych wobec Kościoła rzymskokatolickiego na Dolnym Śląsku w latach 1960 – 1966, Praca doktorska napisana na seminarium naukowym z historii Kościoła pod kierunkiem ks. prof. Zdzisława Leca, Papieski Wydział Teologiczny, Wrocław 2009 r. Andrzej Gąsiorowski i Krzysztof Steyer, Tajna Organizacja Wojskowa Gryf Pomorski, Polnord Wydawnictwo Oskar, Gdańsk, 2010 r. Włodzimierz Wnuk, Byłem z wami, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1985 r. Hanna Maciejewska, Elżbieta Zawacka, Słownik biograficzny konspiracji pomorskiej 1939–1945, Fundacja "Archiwum Pomorskie Armii Krajowej", 1994 r.

Kategoria:Członkowie Przysposobienia Wojskowego Kobiet Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Kurowscy herbu Szreniawa Kategoria:Ludzie związani z Chełmżą Kategoria:Kobiety – oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Żołnierze Tajnej Organizacji Wojskowej Gryf Pomorski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Żołnierze Wojskowej Służby Kobiet Kategoria:Ludzie urodzeni w Chełmży