Kościół katolicki w Irlandii

Kościół katolicki w Irlandii – działający na terenie Republiki Irlandii i Irlandii Północnej Kościół katolicki związany ze Stolicą Apostolską. Posiada jedną administrację obejmującą całą wyspę, czyli teren dwóch państw, i podzielony jest na 4 archidiecezje i 22 diecezje. Jako katolicy deklaruje się około połowa mieszkańców Irlandii wobec 93% w roku 1979. thumb|Św. Patryk, jeden z pierwszych misjonarzy katolickich w Irlandii

Historia

Początek chrześcijańskiej działalności misyjnej w Irlandii nastąpił w V wieku. Za jednego z najwcześniejszych czołowych misjonarzy uchodzi Święty Patryk, który w 450 r. założył opactwo w Armagh. Rozwój Kościoła opierał się na działalności mnichów oraz tworzonych przez nich klasztorów. W XII wieku utworzono sieć diecezjalną z prymasem w Armagh. W tym samym stuleciu rozpoczęły się najazdy rycerstwa angloromańskiego na wyspę. W końcu XV wieku królowie z dynastii Tudorów dokonali systematycznego podboju Irlandii. Po zerwaniu przez króla angielskiego Henryka VIII związków Kościoła z papieżem parlament irlandzki w Dublinie był zmuszony uznać monarchę za głowę Kościoła w Irlandii. Część duchowieństwa sprzeciwiała się temu aktowi, w tym arcybiskup Armagh George Cromer (zm. 1543). W latach 1534–1540 stracono ok. 100 opornych duchownych oraz zlikwidowano ok. 400 klasztorów. Odtąd Kościół katolicki działał w podziemiu.

Opór ludności katolickiej wobec panującego protestantyzmu przyjmował także postać zrywów zbrojnych, które były krwawo tłumione (np. w latach 1649–1650 przez wojska Olivera Cromwella). Dyskryminacja ludności katolickiej była jedną z ważnych przyczyn emigracji Irlandczyków, głównie do Ameryki Północnej. W 1829 r. katolicy uzyskali w Wielkiej Brytanii wolność religijną, a w 1867 r. Kościół anglikański przestał być religią panującą w Irlandii. Otworzyło to drogę do nieskrępowanego odrodzenia i rozwoju katolicyzmu irlandzkiego.

W 1921 r. powstało niepodległe państwo irlandzkie i episkopat poparł jego zaistnienie. Konstytucja z 1937 r. przyznała Kościołowi pozycję religii uprzywilejowanej (rozwiązanie to uchylono w referendum w 1972 r.). Państwo irlandzkie finansowało sieć szkół katolickich. Hierarchia katolicka optowała za całkowitym zakazem aborcji (do 2002 r. odbyło się 5 referendów w tej sprawie) i zakazem rozwodów (obowiązywał do 1995 r.). W 1979 r. odbyła się pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Republiki Irlandii, podczas której wzywał do zakończenia konfliktu katolicko-protestanckiego w Irlandii Północnej, który w 1998 r. został zakończony tzw. porozumieniem wielkopiątkowym.

Na przełomie lat 80. i 90. XX wieku w Kościele zaczęto ujawniać przestępstwa seksualne na dużą skalę. Przyjmuje się, że skandale seksualne spowodowały gwałtowny spadek uczestnictwa wiernych we mszach z 90% w latach 70. i 81% (1990) do 44% (2005)Ireland church: Catholicism losing ground in Ireland latimes.com [dostęp 2018-08-28]. W 2011 roku powstała akcja Baby Shoes Remember () w ramach której na bramach i ogrodzeniach kościołów są zawieszane dziecięce buciki często przepasane czarnymi wstążkami w celu przypomnienia ofiar molestowania dzieci przez duchownych. Irlandczycy zaczęli na niespotykaną wcześniej skalę odwracać się od Kościoła i podnosić głosy sprzeciwu i ostrej krytyki na każdą próbę przypomnienia wiernym o katolickiej etyce seksualnej i moralności. Ponad 2/3 Irlandczyków jest zdania, że Kościół zawiódł i utracił autorytet moralny. Kryzys zaufania do Kościoła w irlandzkim społeczeństwie był na tyle duży, że wpłynął na spadek liczby powołań kapłańskich i rezygnację z posługi wielu duchownychKościół z piekła rodem wp.pl [dostęp 2018-08-28]. W 2017 tylko ok. 50% małżeństw zawieranych jest przed duchownymi (w 2001 było to 78%).

W 2014 w miejscowości Tuam w prowadzonym w latach 1925–1961 przez zakonnice ze Zgromadzenia Matki Bożej Wspomożenia Wiernych ośrodku odkryto masowy, nieoznakowany grób blisko 800 dzieci (były to ciała od 35-tygodniowych płodów do 3-letnich dzieci).

W sierpniu 2018 r. pielgrzymkę do Irlandii odbył papież Franciszek, w trakcie której wezwał katolików irlandzkich do uporania się ze zjawiskiem nadużyć seksualnych w KościeleJedna z najtrudniejszych pielgrzymek zakończona. "Pojednanie z ofiarami" tvn24.pl [dostęp 2018-08-27].

Podział administracyjny

Kościół katolicki w Irlandii i Irlandii Północnej posiada następujące 4 archidiecezje i 22 diecezjeCatholic Church in Ireland gcatholic.org [dostęp 2018-08-29]

Metropolia Armagh Archidiecezja Armagh: Diecezja Clogher, Diecezja Derry, Diecezja Down-Connor, Diecezja Dromore, Diecezja Kilmore, Diecezja Meath, Diecezja Raphoe, Diecezja Ardagh i Clonmacnoise

Metropolia Cashel-Emly Archidiecezja Cashel i Emly: Diecezja Cloyne, Diecezja Cork i Ross, Diecezja Kerry, Diecezja Killaloe, Diecezja Limerick, Diecezja Waterford i Lismore

Metropolia dublińska Archidiecezja dublińska: Diecezja Ferns, Diecezja Kildare-Leighlin, Diecezja Ossory

Metropolia Tuam Archidiecezja Tuam: Diecezja Achonry, Diecezja Clonfert, Diecezja Elphin, Diecezja Galway-Kilmacduagh, Diecezja Killala

Działalność edukacyjna Do Kościoła należy 90% wszystkich szkół w kraju, państwo opłaca większość kosztów prowadzenia tych placówek, a budynki, w których się znajdują są własnością kościelną. W związku z tym Kościół ma prawo określania ich „etosu”, co oznacza m.in. prawo decydowania o rekrutacji, w tym prawo odrzucania dzieci nieochrzczonych (tzw. „bariera chrztu”). Od września 2018 obowiązuje ustawa usuwająca prawo selekcji religijnej uczniów w szkołach finansowanych przez państwo.

Zobacz też Azyle sióstr magdalenek

Przypisy Paul Hannon, Irlandia odwraca się od Kościoła, ale od katolickiej edukacji jest trudniej, „The Wall Street Journal. Gazeta Wyborcza” sobota–niedziela 15–16 września 2018, s. 5.

Bibliografia

Kategoria:Kościół katolicki w Irlandii Kategoria:Kościół katolicki w Irlandii Północnej