Stanisław Jan Lis (ur. 11 stycznia 1940 w Bielowicach, obecnie część Nowego Sącza) – polski ekonomista.
Studia na Wydziale Ogólnoekonomicznym Wyższej Szkoły Ekonomicznej (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny) w Krakowie ukończył w 1963 r. Kolejne stopnie i tytuły naukowe uzyskiwał, prowadząc na tej samej uczelni dynamiczną działalność dydaktyczno–naukową. Stopień doktora nauk ekonomicznych uzyskał w 1972 r., za rozprawę pt. Mierniki poziomu rozwoju wzrostu gospodarczego, zaś doktora habilitowanego w zakresie nauk ekonomicznych w 1983 r. Problematyka rozprawy habilitacyjnej dotyczyła problemu wyrównania poziomu gospodarczego krajów socjalistycznych. Tytuł profesora nauk ekonomicznych nadany został mu przez Prezydenta RP dnia 20.10.1994, a 5 lat później (w 1999) otrzymał nominację Ministra Edukacji Narodowej na stanowisko profesora zwyczajnego w Akademii Ekonomicznej w Krakowie. W 2007 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie.
Działalność naukowo-dydaktyczna metodologia badań poziomu, dynamiki i czynników (w tym strukturalnych) rozwoju gospodarczego Polski teoria integracji gospodarczej w Europie; analiza procesów konwergencji gospodarek krajów Europy Środkowo-Wschodniej do wymagań integracyjnych ze Wspólnotami Europejskimi; analiza kosztów i korzyści ekonomicznych przystąpienia Polski do unii gospodarczej i walutowej teoria i polityka makroekonomiczna w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem procesów transformacji systemowej gospodarki międzynarodowa konkurencyjność gospodarek na rynku światowym (na przykładzie Polski i USA) badania porównawcze rozwoju gospodarczego Polski, Słowacji, Czech i Węgier w okresie transformacji systemowej i integracji ekonomicznej z Unią Europejską.
Istotna część dorobku naukowego profesora Lisa związana jest z długoletnimi i wielopłaszczyznowymi analizami przebiegu procesów rozwojowych w Polsce, determinantami zmian systemowych, przyczynami nieefektywności gospodarowania oraz studiami na aktualnymi wyzwaniami rozwojowymi wynikającymi z transformacji gospodarki w kierunku rynku. Głównym celem tych dociekań, które zostały ujęte w kilkudziesięciu publikacjach w kraju i za granicą oraz ekspertyzach naukowych.
Ostatni nurt badań obejmuje międzynarodowe porównania poziomu i zdolności konkurencyjnej gospodarek narodowych (głównie na przykładzie Polski, USA i Unii Europejskiej); wybór metodologii pomiaru konkurencyjności i wyodrębnienie czynników determinujących konkurencyjność gospodarek poszczególnych krajów na rynku światowym. Warto podkreślić, że problematyka ta jest pewnym novum w literaturze polskiej, a profesor Lis (wraz z W. Bieńkowskim i J. Bossakiem) są uznani w Polsce za pionierów w tej dziedzinie badań.
W latach 1992–2008 pełnił funkcję Kierownika Katedry Teorii Ekonomii na Akademii Ekonomicznej w Krakowie, w latach 1995–2003 rektora oraz kierownika Katedry Ekonomii i Kierownik Zakładu Studiów Europejskich w Małopolskiej Wyższej Szkole Ekonomicznej w Tarnowie (której był jednym z założycieli), a w latach 2004–2010 rektora oraz kierownika Katedry Ekonomii w Małopolskiej Szkole Wyższej w Brzesku.
Jest członkiem prestiżowych międzynarodowych organizacji i stowarzyszeń naukowych: The Harward University Fellow, The Association for Comparative Economics Studies (USA); International Economics Association (UK), University Council for Economics Management and Education Transfer (Sweden) w latach 1992–1996. Profesor Lis jest członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk – Oddział w Krakowie. W latach 1995–2000 był członkiem Sekcji Ekonomii Komitetu Badań Naukowych w Warszawie. Działa także w Fundacji Konrada Adenauera, w Polskim Stowarzyszeniu Badań Wspólnoty Europejskiej (PESCA), w Radzie Naukowej „Nova Ekonomika” Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławiehttp://kpeipr.uek.krakow.pl/pdf/prof.Lis-biogram.pdf. Działał aktywnie w Polskim Towarzystwie Ekonomicznym (PTE), pełniąc funkcję członka Prezydium Zarządu Głównego i prezesa Zarządu Oddziału PTE w Krakowie w latach 1992–2000.
Współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowymi Ważną sferą aktywności naukowej profesora Stanisława Lisa stanowiła współpraca z prestiżowymi ośrodkami naukowymi. Dwukrotnie, tj. w roku 1985 i 1990, odbył staże naukowe jako visiting scholar na Uniwersytecie Harvarda. Gościł też wielokrotnie jako visiting profesor w Norgas Handelshǿyskole w Bergen (Norwegian School of Economics and Business Administration), wygłaszając (i publikując) referaty naukowe.
Do szczególnych zasług profesora należy rozwijanie międzynarodowej współpracy na polu naukowym i dydaktycznym pomiędzy Katedrami Teorii Ekonomii (poprzednio Instytutem Ekonomii Politycznej) Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie. Z inicjatywy profesora po raz pierwszy zostały opublikowane referaty z konferencji naukowej zorganizowanej w AE w Krakowie w monografii pt. „Kierunki zmian systemu funkcjonowania krajów socjalistycznych, AE Kraków, ZN nr 341/1991, red. nauk. S. Lis. Z okazji 75-lecia Akademii Ekonomicznej w Krakowie w dniach 14–15 kwietnia 2000 roku z inicjatywy prof. zw. dr. hab. Stanisława Lisa została zorganizowania konferencja podejmująca problematykę dostosowania gospodarki polskiej i słowackiej do kryteriów integracji z Unią Europejską. W 2004 roku ukazała się obszerna monografia pt. „Transformacja – Integracja – Globalizacja”, AE-MWSE, Kraków-Tarnów 2004, pod red. nauk. Stanisława Lisa i Stanisława Miklaszewskiego. Z okazji jubileuszu 35-lecia współpracy między Katedrą Teorii Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i Katedrą Teorii Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie została zorganizowana konferencja międzynarodowa pt. „Społeczna gospodarka rynkowa. W poszukiwaniu modelu rozwoju gospodarczego krajów postsocjalistycznych”. Referaty wygłoszone na tej konferencji zostały opublikowane w monografii: „Studia i prace Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie”, nr 4/2009, pod red. nauk. Stanisława Lisa. W dniach 21–22 maja 2009 roku na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie zorganizował międzynarodową konferencję pt. „Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej”. Efektem konferencji była monografia pod redakcja naukową S. Lisa pt. „Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej”. W dniach 23 i 24 września 2010 roku odbyła się kolejna międzynarodowa konferencja z udziałem m.in. pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysławie pt. „Nauki ekonomiczne wobec wyzwań współczesnej gospodarki światowej” organizowana z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin Stanisława Lisa. Wygłoszone referaty zostały opublikowane w monografii noszącej ten sam tytuł co konferencja w Bratysławie.
Staże naukowe i stypendia Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa: 1976, 1986 International Research and Exchanges Board, USA: 1985, 1990 The Research Council of Norway: 1987, 1989, 1991, 1995 Harvard University, Department of Economics: 1985 Harvard University, Russian Research Center: 1990 School of Advanced International Studies – The Johns Hopkins University: 1990 Visiting Professor Norges Handelshǿyskole (Norwegian School of Economics and Business Administration) w Bergen: 1987,1989,1991,1996
Publikacje naukowe Dotychczas opublikował ponad 120 pozycji naukowych, w tym 23 książki, podręczniki, monografie (jako autor, współautor i redaktor naukowy).
Książki i monografie Mierniki poziomu rozwoju i wzrostu gospodarczego, maszynopis, praca doktorska, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 1972, s. 241 Problem wyrównywania poziomu rozwoju gospodarczego krajów socjalistycznych, Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, seria specjalna: Monografie, nr 55, Kraków, 1982, s. 219 Centrum jako podmiot władzy i system regulacji gospodarczej, Akademia Ekonomiczna, 1987, wstęp i redakcja naukowa, s. 322 Ekonomia polityczna, Wybrane zagadnienia, AE Kraków, 1990, redakcja naukowa Z. Dach, autor rozdz. 8 i 9, s. 89–126 Procesy międzynarodowej integracji regionalnej, AE Kraków, 1990 (współautor S. Miklaszewski), s. 221 Kraje europejskie wobec współczesnych procesów integracyjnych, seria 17 (współautor S. Miklaszewski), PAN, Kraków, seria 17, 1993, s. 144 Woźniak M.G., Problemy stabilizacji w gospodarce. Uwarunkowania systemowe Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, seria specjalna: Monografie nr 104, Kraków, 1992, redakcja naukowa Kraje europejskie wobec współczesnych procesów integracyjnych (współautor S. Miklaszewski), Polska Akademia Nauk w Krakowie, Wyd. Secesja, Kraków, 1993, s. 144 Transformacja systemu ekonomicznego w Polsce, redakcja naukowa i wstęp, PAN, Kraków, 1994, s. 158 Transformacja gospodarki polskiej. Doświadczenia i wyzwania, redakcja naukowa i wstęp, PAN, Kraków, 1996, s. 270 Problemy transformacji systemowej krajów Europy Środkowo-Wschodniej, redakcja naukowa i wstęp, MWSE, Tarnów, 1998, s. 231 Proces dostosowania gospodarki polskiej do kryteriów członkowskich Unii Europejskiej, redakcja naukowa i wstęp, AE-MWSE, Kraków-Tarnów, 2000, s. 448 E. Łukawer, Makroekonomiczne problemy transformacji systemowej, redakcja naukowa, MWSE, Tarnów, 2001, s. 72 Podstawy rynku pieniężnego. Ujęcie makroekonomiczne (współautor W. M. Lis), MWSE, Tarnów, 2003, s. 66 Transformacja. Integracja. Globalizacja. W poszukiwaniu modelu rozwoju gospodarczego Polski, redakcja naukowa (współautor S. Miklaszewski) i wstęp, AE-MWSE, Kraków-Tarnów, 2004, s. 716 Podstawy rynku pieniężnego i walutowego (współautor W. M. Lis) Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 2006 Dylematy wyboru modelu rozwoju gospodarczego Polski, redakcja naukowa i wstęp, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 2005, s. 320 Gospodarka Polski na początku XXI wieku. Innowacyjność i konkurencyjność, redakcja naukowa i wstęp, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków, 2007, s. 452 Przedsiębiorczość i innowacje – problemy, koncepcje, wyzwania, wstęp i redakcja naukowa (współautor T. Szot-Gabryś), Wyższa Szkoła Umiejętności, Kielce, 2008, s. 352 Społeczna gospodarka rynkowa. W poszukiwaniu modelu rozwoju gospodarczego krajów postsocjalistycznych, redakcja naukowa i wstęp, Studia i Prace Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie nr 4, Kraków, 2009, s. 534 Kontrowersje wokół akcesji Polski do Unii Gospodarczej i Walutowej, redakcja naukowa i wstęp, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków, 2011, s. 327 Współczesna makroekonomia, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków, 2011, s. 287 Makroekonomia gospodarki otwartej, współautor: rozdz. 2, 3, 4, redakcja naukowa i wstęp, Wydawnictwo Śląskiej Wyższej Szkoły Zarządzania w Katowicach, Katowice 2012, s. 85 Gospodarka Polski i Słowacji na przełomie wieków. Doświadczenia i wyzwania, redakcja naukowa i wstęp, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków, 2013
Działalność organizacyjna Członkostwo: Harvard University Fellow, USA – od 1985 Association for Comparative Economic Studies, USA – od 1997 Członek Senackiej Komisji ds. Wydawnictw AE w Krakowie (1987-1993), Komisji ds. Badań Naukowych (1980-1983), Komisji ds. Finansów (1983-1986 i od 1993) i innych Członek Rady Programowej „Problemów Ekonomicznych” w Krakowie (1988-1991) Członek Komisji Nauk Ekonomicznych PAN, Oddział w Krakowie (od 1985) Członek Senatu AE w Krakowie, wielokrotnie; Członek Rady Naukowej Oddziału Krakowskiego Towarzystwa Wolnej Wszechnicy Polskiej (1985-1989) Przewodniczący Sekcji Ekonomii Politycznej PTE Oddział w Krakowie (1984-1989) Prezes Zarządu Oddziału PTE w Krakowie (od 1993-2001) Członek Zarządu Głównego PTE w Warszawie (od 1993–2001) Przewodniczący i członek Komisji Rady Wydziału Ekonomiki Produkcji ds. przewodów habilitacyjnych i doktorskich, wielokrotnie University Council for Economic Managment and Education Transfer, Sweeden – od 1990 Research Group on Privatization and Company Voluation, członek