Sokotra ( Sukuṭra, ) – największa wyspa należącego do Jemenu archipelagu Sokotra na Oceanie Indyjskim. Druga co do wielkości wyspa w Afryce, po Madagaskarze. Położona jest 240 kilometrów na wschód od somalijskiego przylądka Gees Gwardafuy i 380 kilometrów na południe od Półwyspu Arabskiego. W 2008 roku archipelag Sokotry został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO Unia Europejska podjęła pieczę nad dziedzictwem (ang.).. Roszczenia do wyspy zgłasza Somalia.
Flora i fauna Archipelag odznacza się wysoką bioróżnorodnością – 37% z 835 gatunków roślin, 90% gadów, 95% mięczaków lądowych, 73% równonogów i 60% pajęczaków jest endemitami. Zamieszkuje go 7 endemicznych gatunków ptaków. Prawdopodobnie żaden ssak nie jest rodzimy, podobnie jak ryby i słodkowodne płazy. Fauna wyspy przypuszczalnie ewoluowała pod nieobecność dużych ssaków.
Geografia
Wyspa o powierzchni 3625 km², pochodzenia kontynentalnego, jest górzysta. Ma 132 kilometry długości i 49,7 km szerokości. Na wschodzie są Góry Hadżhir (najwyższy szczyt Jebel Meshenig ma 1503 m n.p.m.). Średnie wysokości nad poziom morza wynoszą 400–500 m. Ma urozmaiconą rzeźbę: przybrzeżne równiny i wapienny płaskowyż z krasowymi jaskiniami, suche doliny wadi, umiarkowanie rozwiniętą linię brzegową z niewielkimi zatokami. Wybrzeże jest przeważnie skaliste, miejscami występują wapienne klify i odcinki piaszczystych plaż.
Panuje suchy, gorący, zwrotnikowy klimat. Temperatury przez cały rok są wysokie, a opady deszczu niskie przy wysokiej wilgotności powietrza. Występują rzeki okresowe.
Demografia thumb|upright|left|Rynek nadmorski Na wyspie mieszka ok. 60 tys. osób, głównie miejscowego ludu Soqotri. Największą miejscowością jest Hadibu (8545 osób w 2004 roku) u stóp Gór Hadżhir, stolica muhafazy Sokotra. Inne miasta: Qulansiyah ma 3862 oraz Qād̨ub – 929. Wszystkie trzy miasta znajdują się na północnym wybrzeżu. Wyspy Abd al Kuri i Samha zamieszkuje kilkaset osób. Natomiast wyspa Darsah i reszta wysepek jest niezamieszkana.
Historia
Starożytność Najwcześniejsze wspomnienie mieszkańców Sokotry znajduje się w Periplusie Morza Erytrejskiego, wedle którego wyspą w pierwszym wieku naszej ery zarządzało , dzierżawiące Sokotrę arabskim kupcom.
Średniowiecze
Nowożytność i rządy islamskie Sokotra została zislamizowana w obrządku sunnickim przez w XVI wieku.
W 1834 r. Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska oczekiwała, że Sułtan Mahry zaakceptuje ofertę sprzedaży wyspy i stacjonowania garnizonu na Sokotrze. Jednakże w obliczu stanowczej odmowy sprzedaży opuścili oni wyspę w 1835 roku. Po w 1839 roku Brytyjczycy stracili wszelkie zainteresowanie nabyciem Sokotry, ograniczając się jedynie do zablokowania możliwości przejęcia wyspy przez inne imperia kolonialne.
Czasopismo „Nature” w 1884 podało, że zanik lub zniszczenie kościołów i niektórych chrześcijańskich zabytków można przypisać wyprawom wahhabitów ok. 1800 roku. Pozostały pochodzące z I wieku naszej ery mogiły i ruiny kościołów.
W październiku 1967 r., po odejściu Brytyjczyków z Adenu i południowej Arabii, zniesiono Sułtanat Mahra oraz inne państwa byłego Protektoratu Adenu. 30 listopada tego samego roku Sokotra stała się częścią Jemenu Południowego. Od zjednoczenia Jemenu w 1990 r. wyspa jest częścią Republiki Jemeńskiej.
Sokotra, z powodu geograficznego oddalenia od kontynentalnej części Jemenu, była w porównaniu z resztą kraju w niewielkim stopniu dotknięta wojną domową, aż do 2018 roku. Wtedy doszło do krótkotrwałej .
Kultura Semicki język mieszkańców, Sokotri, używany niegdyś jedynie przez ludność Al-Mahra na wyspie, należy do grupy, do której zalicza się języki z Półwyspu Arabskiego, np. Mehri, Harsui, Bathari, Siehri oraz Hobyot, które Europejczycy zaczęli dokumentować w XIX wieku.
Na wyspie co roku urządzany jest tradycyjny festiwal poezji.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Miller, A.G. & Morris, M. (2004) Ethnoflora of the Socotra Archipelago. Royal Botanic Garden Edinburgh.
Kategoria:Wyspy archipelagu Sokotra