Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2018 roku

Wybory do Senatu Republiki Czeskiej w 2018 roku odbyły się 5 i 6 października (I tura) oraz 12 i 13 października 2018 roku (II tura), zgodnie z postanowieniem prezydenta Miloša Zemana z 23 maja 1998 roku. Wybrano w nich na sześcioletnią kadencję 27 senatorów, odnawiając tym samym 1/3 składu Senatu.

Zwycięzcą wyborów została Obywatelska Partia Demokratyczna (ODS), zdobywając 10 mandatów i zyskując ogółem największą reprezentację w Senacie na kadencję 2018–2020. Miejsca w izbie wyższej parlamentu zdobyli także kandydaci dziewięciu dalszych partii i ruchów politycznych: ANO 2011 (ANO), Burmistrzów i Niezależnych (STAN), Czeskiej Partii Piratów (Piráti), Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (ČSSD), Marek Hilšer do Senatu (MHS), Ostrawiaka (Ostravak), Senatora 21 (SEN 21), TOP 09 oraz Unii Chrześcijańskiej i Demokratycznej – Czechosłowackiej Partii Ludowej (KDU-ČSL). Mandaty senatorskie zdobyło również troje kandydatów niezależnych.

Pierwsza tura wyborów odbyła się równocześnie z wyborami do rad gmin.

Ordynacja wyborcza Podstawą do przeprowadzenia wyborów była Ustawa z dnia 27 września 1995 o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej oraz zmianie i uzupełnieniu niektórych innych ustaw (Zákon ze dne 27. září 1995 o volbách do Parlamentu České republiky a o změně a doplnění některých dalších zákonů). Głosowanie odbyło się jedynie w części państwa – w 27 okręgach jednomandatowych o numerach (2, 5, 8...) – gdyż co dwa lata odnawiana jest 1/3 składu izby (27 z 81 mandatów)Na podstawie § 94 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Głosowanie przeprowadzono na zasadzie większości bezwzględnej§ 75 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Jeśli żaden z kandydatów nie uzyskał w danym okręgu ponad 50% głosów ważnych, po sześciu dniach od zakończenia głosowania odbywała się decydująca tura z udziałem 2 kandydatów z najlepszymi wynikami w I turze§ 76 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Liczba ludności żadnego z okręgów nie mogła niższa lub wyższa o 15% od średniej liczby mieszkańców przypadającej na mandat w skali państwa (tzw. normy przedstawicielskiej)§ 59 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Czynne prawo wyborcze przysługiwało każdemu obywatelowi Republiki Czeskiej, który najpóźniej w drugim dniu głosowania (I tura) ukończył 18. rok życia§ 1 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Bierne prawo wyborcze miały osoby z prawem czynnym, które najpóźniej w drugim dniu głosowania ukończyły 40. rok życia§ 57 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Zgłaszać kandydatów mogły partie i ruchy polityczne oraz ich koalicje, ponadto prawo wysunięcia swojej kandydatury przysługiwało każdemu wyborcy, który przedłożył okręgowej komisji wyborczej 1000 podpisów poparcia wyborców zamieszkałych w danym okręgu§ 61 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej..

Podział miejsc w Senacie przed wyborami Partia lub ruch zgłaszający Kadencja Łącznie Czeska Partia Socjaldemokratyczna 11 10 2 23 Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa 3 5 6 14 Obywatelska Partia Demokratyczna 4 2 3 9 Burmistrzowie i NiezależniW tym senatorowie z ramienia Burmistrzów na rzecz Kraju Libereckiego – jeden wybrany na kadencję 2014–2020 i jeden wybrany na kadencję 2016–2022. Relacja między ruchem Burmistrzowie na rzecz Kraju Libereckiego a ogólnoczeską partią Burmistrzowie i Niezależni przypomina sytuację między Unią Chrześcijańsko-Społeczną w Bawarii a ogólnoniemiecką Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną. Oba podmioty współpracują w wyborach, nie wystawiają kandydatów przeciwko sobie, a później tworzą wspólny klub parlamentarny. 2 3 3 8 ANO 2011 0 3 3 6 Partia Zielonych 1 2 1 4 TOP 09 0 0 2 2 Bezpartyjni 0 0 1 1 Czeska Partia Piratów 1 0 0 1 Komunistyczna Partia Czech i Moraw 1 0 0 1 Obywatele Patrioci 0 0 1 1 Obywatele Razem – Niezależni 0 0 1 1 Ostrawiak 1 0 0 1 Partia Przedsiębiorców Republiki Czeskiej 0 1 0 1 Ruch na rzecz Pragi 11 0 0 1 1 Senator 21 0 1 0 1 Severočeši.cz 0 0 1 1 Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych 0 0 1 1 Kandydaci niezależni 1 0 1 2 WakatyMandaty nieobsadzone po śmierci dwóch senatorów ČSSD w 2018 roku – Jana Hajdy i Vladimíra Plačka. 2 0 0 2 Ogółem 27 27 27 81 Kolumna wyróżniona odcieniem czerwieni wskazuje liczbę mandatów senatorskich wygasających i obsadzanych na nowo w 2018 roku. Do wyborów nie stanęło sześciu dotychczasowych przedstawicieli Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej, dwoje dotychczasowych senatorów Obywatelskiej Partii Demokratycznej, po jednym reprezentancie Burmistrzów i Niezależnych oraz Partii Zielonych, a także jeden senator niezależny (patrz: lista senatorów nieubiegających się o reelekcję).

Wybory do Senatu w 2018 roku odbywały się w rok po wyborach do Izby Poselskiej, których wynikiem było powstanie dwóch rządów mniejszościowych Andreja Babiša, przewodniczącego ANO. Pierwszy z nich, urzędujący od grudnia 2017 do czerwca 2018, opierający się wyłącznie o partię ANO, nie uzyskał wotum zaufania w Izbie Poselskiej i złożył dymisję. Drugi kabinet, utworzony dzięki zawarciu przez ANO koalicji rządowej z ČSSD, otrzymał wotum zaufania przy wsparciu KSČM (ta nie weszła jednak w skład koalicji). Przed wyborami do Senatu w 2018 roku koalicja rządowa nie posiadała większości bezwzględnej ani w izbie niższej parlamentu, ani w wyższej, gdyż w Senacie reprezentowało je tylko 29 na 81 deputowanych.

W 2018 roku – w styczniu – odbyły się również w Czechach wybory prezydenckie. Reelekcję uzyskał w nich Miloš Zeman, pokonując w drugiej turze głosowania Jiříego Drahoša. Drugi z nich ubiegał się następnie o mandat senatora (wysunięty przez STAN w ramach koalicji wyborczej KDU-ČSL, SZ, STAN i TOP 09), podobnie jak kilku dalszych kandydatów z wyborów prezydenckich: Pavel Fischer (niezależny), Petr Hannig (Rozumni), Marek Hilšer (ruch Marek Hilšer do Senatu) i Jiří Hynek (Realiści).

Przewodniczącym Senatu przed wyborami był Milan Štěch z ČSSD, sprawujący tę funkcję od listopada 2010 roku.

Lista senatorów, którzy nie ubiegali się o reelekcję Podano nazwę partii lub ruchu zgłaszającego danego kandydata do poprzednich wyborów. Okręg wyborczy Imię i nazwisko Partia lub ruch zgłaszający ODS ODS STAN niezależny SZ

Pierwsza tura O 27 mandatów senatorskich ubiegało się 218 kandydatów zgłoszonych przez partie i ruchy polityczne oraz 18 niezależnych. Kandydatów we wszystkich okręgach wysunęły Komunistyczna Partia Czech i Moraw oraz Wolność i Demokracja Bezpośrednia; ponadto w ponad połowie okręgów zarejestrowano przedstawicieli Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (23), ANO 2011 (22) i Obywatelskiej Partii Demokratycznej (18).

Spośród stronnictw reprezentowanych w Senacie 11 nie musiało bronić w 2018 roku wygasających mandatów: ANO 2011, Bezpartyjni, Burmistrzowie na rzecz Kraju Libereckiego, Obywatele Patrioci, Obywatele Razem – Niezależni, Partia Przedsiębiorców Republiki Czeskiej, Ruch na rzecz Pragi 11, Senator 21, Severočeši.cz, TOP 09 i Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych. Łącznie o ponowny wybór ubiegało się czworo senatorów ČSSD, trzech przedstawicieli KDU-ČSL oraz po jednym deputowanym KSČM, ODS, Ostravaka, Piratów i STAN; ponadto reprezentująca dotąd ČSSD Eva Syková wystartowała jako kandydatka ANO.

Pierwsza tura głosowania rozpoczęła się 5 października 2018 (godziny 14–22), a zakończyła kolejnego dnia (godziny 8–14)Na podstawie § 19 ustawy o wyborach do Parlamentu Republiki Czeskiej.. Frekwencja wyniosła 42,26%; najwyższa była w okręgu nr 41 – Benešov (49,73%), najniższa w okręgu nr 71 – Ostrawa-miasto (29,76%).

Dzięki uzyskaniu bezwzględnej większości głosów mandaty senatorskie w I turze zdobyło dwóch kandydatów: Jiří Čunek z ramienia KDU-ČSL (okręg nr 77 – Vsetín) i Jiří Drahoš, zgłoszony przez STAN (okręg nr 20 – Praga 4). W pozostałych 25 okręgach konieczne było przeprowadzenie kolejnej tury wyborów; w dziewięciu z nich na 1. miejscu znajdowali się kandydaci ODS, w czterech – STAN, w dwóch – ČSSD i KDU-ČSL oraz niezależni, w jednym – ANO, MHS, Ostravaka, Piratów, SEN 21 i TOP 09.

Druga tura W decydującej turze wyborów zmierzyli się kandydaci: Obywatelskiej Partii Demokratycznej (11), ANO 2011 (10), Burmistrzów i Niezależnych oraz Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (po 5), Unii Chrześcijańskiej i Demokratycznej – Czechosłowackiej Partii Ludowej (4), Czeskiej Partii Piratów i Senatora 21 (po 3), TOP 09 (2), Komunistycznej Partii Czech i Moraw, Partii Przedsiębiorców Republiki Czeskiej oraz ruchu Marek Hilšer do Senatu (po 1), a także troje kandydatów niezależnych. Najwięcej było pojedynków między przedstawicielami ANO i ODS, ANO i STAN oraz ČSSD i ODS – po trzy.

Drugą turę przeprowadzono 12 i 13 października 2018 w godzinach analogicznych do poprzedniej rundy głosowania. Frekwencja była niemal trzykrotnie niższa niż tydzień wcześniej – 16,49%; najwięcej osób zagłosowało w okręgu nr 47 – Náchod (22,18%), najmniej ponownie w okręgu nr 71 – Ostrawa-miasto (9,23%).

Zwycięzcą wyborów została ODS, która zdobyła 10 mandatów. Miejsca w Senacie uzyskało również dziewięć dalszych partii i ruchów, których przedstawiciele znaleźli się w II turze: STAN – 4 (łącznie 5), KDU-ČSL – 2 (łącznie 3) oraz ANO, ČSSD, MHS, Ostravak, Piraci, SEN 21 i TOP 09 – wszystkie po 1, a także troje kandydatów niezależnych. Najlepszy procentowo wynik w ponownym głosowaniu – 78,08% – uzyskał Pavel Fischer. Spośród senatorów wyłonionych w II turze 23 uzyskało najlepszy wynik także tydzień wcześniej, zaś dwoje zajęło w I turze 2. pozycję.

Wyniki wyborów Źródło: Český statistický úřad. Partia lub ruch zgłaszający I tura II tura Mandaty Głosy % Głosy % Obywatelska Partia Demokratyczna 15,02 27,86 0 10 10 Burmistrzowie i Niezależni 7,25 11,33 1 4 5 Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa 9,12 8,34 1 1 2 ANO 2011 13,53 13,76 0 1 1 Czeska Partia Socjaldemokratyczna 9,22 8,11 0 1 1 Czeska Partia Piratów 6,08 4,20 0 1 1 TOP 09 3,85 5,40 0 1 1 Senator 21 3,11 5,80 0 1 1 Marek Hilšer do Senatu 1,38 2,85 0 1 1 Ostrawiak 0,57 1,17 0 1 1 Komunistyczna Partia Czech i Moraw 7,38 0,86 0 0 0 Partia Przedsiębiorców Republiki Czeskiej 1,12 1,72 0 0 0 Wolność i Demokracja Bezpośrednia 6,43 — — 0 — 0 Pozostałe partie i ruchy polityczne (29) 7,17 — — 0 — 0 Kandydaci niezależni (18) 8,76 8,60 0 3 3 Ogółem 100,00 100,00  2 25 27 Głosy nieważne 4,10 0,51 Koperty nieoddaneLiczba wyborców, którym wydano koperty na karty wyborcze, a którzy nie oddali głosu. 2,01 0,05 Frekwencja 42,26 16,49

Podział miejsc w Senacie po wyborach Partia lub ruch zgłaszający Kadencja Łącznie Obywatelska Partia Demokratyczna 2 3 10 15 Czeska Partia Socjaldemokratyczna 10 2 1 13 Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa 5 6 2 13 Burmistrzowie i NiezależniW tym senatorowie z ramienia Burmistrzów na rzecz Kraju Libereckiego – jeden wybrany na kadencję 2014–2020 i jeden wybrany na kadencję 2016–2022. 3 3 5 11 ANO 2011 3 3 1 7 Partia Zielonych 2 1 0 3 TOP 09 0 2 1 3 Senator 21 1 0 1 2 Bezpartyjni 0 1 0 1 Czeska Partia Piratów 0 0 1 1 Marek Hilšer do Senatu 0 0 1 1 Obywatele Patrioci 0 1 0 1 Obywatele Razem – Niezależni 0 1 0 1 Ostrawiak 0 0 1 1 Partia Przedsiębiorców Republiki Czeskiej 1 0 0 1 Ruch na rzecz Pragi 11 0 1 0 1 Severočeši.cz 0 1 0 1 Zjednoczeni Demokraci – Stowarzyszenie Niezależnych 0 1 0 1 Komunistyczna Partia Czech i Moraw 0 0 0 0 Kandydaci niezależni 0 1 3 4 Ogółem 27 27 27 81 —

Kolumna wyróżniona odcieniem zieleni wskazuje liczbę mandatów senatorskich obsadzonych przez dane stronnictwa w 2018 roku.