Towarzystwo Miłośników Braniewa – stowarzyszenie kulturalno-naukowe działające w Braniewie, skupiające w swoich szeregach ludzi zainteresowanych historią miasta, regionu i kraju. Stowarzyszenie zostało założone 28 listopada 1978 roku. Głównym celem działalności jest kultywowanie historii ziemi braniewskiej, a także wspieranie działań mających na celu rozwój i promocję turystyczną tych ziem. Towarzystwo swoje cele wykonuje poprzez działalność muzealną, wydawniczą, organizowanie imprez kulturalnych oraz sesji popularnonaukowych.

Działalność muzealna

Od samego początku istnienia stowarzyszenia jednym z priorytetów działalności było dążenie do utworzenia muzeum miasta Braniewa. Idea długo pozostawała w sferze planów, m.in. ze względu na problem znalezienia odpowiedniej, godnej lokalizacji, właściwej dla tego rodzaju placówki. Brak było też zaangażowania władz lokalnych, a także środków finansowych na zrealizowanie przedsięwzięcia. W 2015 Towarzystwo Miłośników Braniewa wystąpiło do starosty braniewskiego z pismem proszącym o pomoc i podjęcie działań w Kurii Arcybiskupiej, mającym na celu zrealizowanie marzenia wielu mieszkańców Braniewa – utworzenia muzeum.

W styczniu 2016 podpisane zostało porozumienie władz powiatu braniewskiego z Kurią Archidiecezjalną w Olsztynie – właścicielem historycznego obiektu Collegium Hosianum, na mocy którego pomieszczenia po zlikwidowanej bibliotece pedagogicznej zostały użyczone do końca 2025 na obiekt muzealny. Uruchomienie muzeum mogło się odbyć dzięki wsparciu finansowym Starostwa Powiatowego w Braniewie, wsparciu materialnym braniewskich przedsiębiorców oraz pomocy mieszkańców Braniewa. Pomoc ze strony osób wspierających polegała na przekazywaniu niezbędnego wyposażenia oraz odnawianiu pomieszczeń w czynie społecznym. Istotnym czynnikiem powstania muzeum był też dobry klimat ze strony Kościoła oraz dyrekcji Zespołu Szkół Zawodowych, która zajmuje pozostałą część budynku.

Muzeum Ziemi Braniewskiej zostało otwarte 3 września 2016 i prowadzone jest społecznie przez Towarzystwo Miłośników Braniewa. Pozyskiwane bądź wypożyczane są kolejne eksponaty do muzeum, otwierane kolejne wystawy stałe i czasowe. Remontowane i adaptowane na cele muzealne są kolejne pomieszczenia – m.in. przylegająca do obiektu Hosianum średniowieczna 4-kondygnacyjna Wieża Klesza.

Działalność kulturalna i popularnonaukowa Działalność TMB obejmuje następujące obszary: dalsze działania mające na celu utrzymanie i rozbudowę braniewskiego muzeum, odnowienie herbu biskupa Łukasza Watzenrodego w bazylice św. Katarzyny Aleksandryjskiej, organizacja kolejnych edycji konferencji popularnonaukowej „Krańce Europy”, odsłonięcie tablic pamiątkowych poświęconych osobom zasłużonym dla miasta, stworzenie lapidarium na słynnym cmentarzu św. Jana w Braniewie, ustawienie tablic informacyjnych przy istniejących i nieistniejących byłych, a istotnych obiektach Braniewa, m.in.: Zamek Biskupi, Konwikt Szlachecki, Kamienny Dom czy ratusz miejski. Ponadto organizowane są konferencje, w tym międzynarodowe, oraz czwartkowe (w ostatnie czwartki miesiąca o godz. 18.00) spotkania z historią. Miejscem tych spotkań przez wiele lat, do września 2022, był Spichlerz Mariacki, od listopada 2022 spotkania czwartkowe odbywają się w galerii im. Andrzeja Zielińskiego w podziemiach Braniewskiego Centrum Kultury. Spotkań takich zrealizowano już ponad 100 (do roku 2023)Zbigniew Kędziora Historia Towarzystwa Miłośników Braniewa [w:] Warmia w czasie baroku, red. Emilia Figura-Osełkowska, Stanisław Achremczyk. Olsztyn 2023, s. 181–183.

Od 2018 roku TMB organizuje autokarowe jednodniowe wycieczki historyczne zatytułowane „Śladami kultury sakralnej”. Nie ograniczają się one jednak tylko do świątyń, lecz obejmują muzea, skanseny oraz obiekty i miejsca związane z historią. W 2001 stowarzyszenie było inicjatorem ufundowania do Bazyliki św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewie 14 stacji drogi krzyżowej, które zostały wykonane przez braniewskiego artystę malarza Andrzeja Zielińskiego. W 2015 roku, w 548. rocznicę śmierci jedynego pochowanego w Braniewie biskupa warmińskiego Pawła Legendorfa, TMB zrealizowało projekt wykonania i umieszczenia w Bazylice wydruku wielkoformatowego kopii jego płyty grobowej w skali 1:1Odsłonięto wydruk płyty nagrobnej biskupa Pawła Legendorfa, IKAT. Gazeta Braniewska, 7 sierpnia 2015, s. 5.

Stowarzyszenie również przeprowadza wiele zajęć i konkursów dla młodzieży szkolnej dotyczących historii miasta i regionu. Przed muzeum organizowane są co roku Koncerty pod Arkadami – połączone z akcją Noc Muzeów.

Działalność publicystyczna Stowarzyszenie wydaje liczne publikacje poświęcone historii ziemi braniewskiej. Do roku 2023 zostało ich wydanych ponad trzydzieści. Jedną z pierwszych, zanim jeszcze utworzono muzeum, była cykliczna publikacja poświęcona historii Braniewa i okolic pt. Celulozowe Muzeum Ziemi Braniewskiej. Wydanie pierwszej części miało miejsce już w grudniu 2014, jako pierwszy przyczynek do utworzenia muzeum, a także tęsknota za niezmaterializowanymi jeszcze dążeniami do jego posiadania. Do 2021 wydanych zostało pięć części publikacji Celulozowe Muzeum Ziemi BraniewskiejUrzędowy wykaz druków wydanych w Rzeczypospolitej Polskiej. Przewodnik bibliograficzny Biblioteka Narodowa R. 77 (89) Warszawa, 11–17 października 2021 r. Nr 41, Poz. 31773–32541..

Ponadto wydawane są publikacje okolicznościowe poświęcone konkretnym budowlom, osobom lub wydarzeniom, jak np. Historia braniewskiej fary, Życie i działalność ks. Tadeusza Brandysa, Informator pokonferencyjny „Krańce Europy”, a także przewodniki po prowadzonym muzeum (przewodniki wydano w językach polskim, angielskim, niemieckim i rosyjskim).

Przewodniczący/prezesi Towarzystwa Miłośników Braniewa Kolejnymi przewodniczącymi stowarzyszenia byli: Apolinary Skrodzki (1978–1981) Leon Jarmałkowicz (1981–1987) Józefa Borowiak (1987–1997) Franciszka Kasprzycka (1998–2009) Zbigniew Kędziora (2009–nadal)

Galeria zdjęć

Przypisy

B Kategoria:Organizacje pozarządowe w województwie warmińsko-mazurskim Braniewo