mały|Tarnów, Ul. Nowodąbrowska mały|Rzeka Biała z widokiem na Górę św. Marcina, gdzie istniał wczesnośredniowieczny gród i zamek
Aglomeracja tarnowska – aglomeracja w województwie małopolskim obejmująca miasto centralne Tarnów oraz okoliczne zurbanizowane gminy. W skład aglomeracji wchodzą w zależności od definicji Tarnów i 12 gmin powiatu tarnowskiego bądź Tarnów, wszystkie gminy powiatu tarnowskiego oraz gmina Dąbrowa Tarnowska. Obszar aglomeracji zamieszkuje w zależności od definicji od ok. 260 tys. do ok. 320 tys. osób.
Wyróżnia się następujące definicje:
Geograficzna
Gęsto zabudowany teren wokół miasta Tarnowa o wyraźnie miejsko-podmiejskim charakterze zabudowy. Wyróżnia się ok. 170 tys. trzon o zwartej miejskiej zabudowie na obszarze Tarnowa, Zbylitowskiej Góry, Zgłobic, Koszyc, Rzuchowej, Woli Rzędzińskiej, Wałek, Brzozówki, Ostrowa, Wierzchosławic, Kępy Bogumiłowickiej, Gosławic, Błonia. Druga strefa to strefa przedmieść, zdominowana przez mniej gęstą zabudowę jednorodzinną, na którą składają się pozostałe, silnie zurbanizowane obszary sąsiadujących z Tarnowem gmin, razem z trzonem tworzy obszar zamieszkany przez ok. 260 tys. osób. Tę definicję przyjmuje się w delimitacji Funkcjonalnych Obszarów Miejskich do celów statystycznych opracowanej przez GUS (delimitacja ta znalazła odzwierciedlenie w części dokumentów rządowych takich jak ekspercka wersja Koncepcji Zagospodarowania Przestrzennego Kraju do roku 2030)
Administracyjna Tarnów i pobliskie gminy tworzące stowarzyszenie "Aglomeracja Tarnowska" będące związkiem ZIT miejskiego obszaru funkcjonalnego Tarnowa. + Gminy aglomeracji tarnowskiej Herb Gmina Liczba ludności [osób] Powierzchnia [km²] Gęstość zaludnienia [osób/km²] 20px Tarnów 102 582 72,4 1463 20px Gmina Tarnów 26 405 82,7 31122x22pxGmina Dąbrowa Tarnowska20 883116,4180 20px Gmina Żabno 18 788 101,6 187 20px Gmina Tuchów 17 615 99,9 181 20px Lisia Góra 15 455 104,3 145 20px Gmina Skrzyszów 14 361 86,0 164 20px Gmina Wojnicz 13 243 79,3 16922x22pxGmina Zakliczyn12 356122,1101 20px Gmina Pleśna 11 860 83,1 144 20px Gmina Ryglice 11 588 117,1 10024x24pxGmina Ciężkowice10 987103,4107 20px Gmina Wierzchosławice 10 745 75,2 143 20px Gmina Radłów 9 562 86,2 11322x22pxGmina Gromnik8 73769,712523x23pxGmina Szerzyny7 491829223x23pxGmina Rzepiennik Strzyżewski6 50570,793 20px Gmina Wietrzychowice 3 907 48,4 83Razem (aglomeracja) 323 070 1 519 213
Historia aglomeracji W 1998 roku Tarnów wraz z otaczającymi go gminami zawarł tzw. „porozumienie wierzchosławickie”, które nazwać można zaczątkiem aglomeracji. Gminy porozumienia prowadzą wspólne przedsięwzięcia i projekty jak np. wspólna gospodarka odpadowa. Należały do niego gminy: miasto Tarnów, Radłów, Wierzchosławice, Wojnicz, Żabno, Ryglice, Pleśna, Lisia Góra oraz gmina wiejska Tarnów.
W listopadzie 2006 roku, decyzją wojewody małopolskiego (zgodnie z ustawą o gospodarce wodno-ściekowej), została utworzona aglomeracja „Tarnów”, w której skład weszły Tarnów, Wojnicz, Żabno, Skrzyszów, Lisia Góra, Wierzchosławice, oraz ościenne miejscowości, będące użytkownikami tarnowskiej oczyszczalni ścieków„Wrota Małopolski – dziennik uchwał”.. Na mocy uchwały gminy aglomeracji prowadzą wspólną gospodarkę odpadami oraz wodno-ściekową. W tym samym czasie zarząd województwa stworzył nowy plan zagospodarowania przestrzennego w którym pojawił się „Tarnowski obszar podmiejski” którego granice mniej więcej pokrywały się z granicami aglomeracji (bez kilku gmin).
W kwietniu 2009 roku Tarnów i pobliskie gminy porozumiały się co do utworzenia ścisłego związku międzygminnego „Aglomeracja Tarnowska” w którego skład miały wejść Tarnów oraz 12 pobliskich gmin, liczącego 312 tys. mieszkańców, z czego ok. 160 tys. to ludność miejska. Do zadań aglomeracji należeć miały wspólne planowanie przestrzenne, tworzenie obszarów inwestycyjnych, wspólna polityka edukacyjna, wspólna gospodarka odpadowo-ściekowa, stworzenie komunikacji aglomeracyjnej (prawdopodobnie na bazie ZKM Tarnów) oraz wprowadzenie tzw. „biletów aglomeracyjnych”.
W 2015 roku Tarnów popisał porozumienie o współpracy na rzecz poprawy atrakcyjności inwestycyjnej Aglomeracji Tarnowskiej z ośmioma ościennymi gminami: Radłów, Wierzchosławice, Skrzyszów, Żabno, Ryglice, Lisia Góra, Wojnicz, Gminą Tarnów. W 2017 roku do sygnatariuszy porozumienia dołączyły dwa kolejne samorządy: Tuchów i Pleśna, natomiast w 2019 roku Wietrzychowice.
10 sierpnia 2021 rozpoczęło działalność Stowarzyszenie Aglomeracja Tarnowska zrzeszające 17 gmin tworzących Miejski Obszar Funkcjonalny Tarnowa.
Przypisy
Tarnowska Kategoria:Geografia województwa małopolskiego