Zamosze (; ) – dawna osada na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie baranowickim, w sielsowiecie Nowa Mysz.

Zabudowania leżące na terenie dawnej osady stanowią współcześnie część Łuhawai.

Znajduje tu się przystanek kolejowy Zamosze, położony na linii Równe – Baranowicze – Lida – Wilno.

Historia W XIX i w początkach XX w. położone były w Rosji, w guberni mińskiej, w powiecie nowogródzkim, w gminie Horodyszcze.

W dwudziestoleciu międzywojennym leżały w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie baranowickimPrzynależność powiatowa zmieniała się. Miejscowość leżała w powiatach nowogródzkim (do 1926) i baranowickim (1926 - 1945), w gminie Horodyszcze. W 1921 miejscowość liczyła 20 mieszkańców, zamieszkałych w 2 budynkach, w tym 7 Białorusinów i 5 Polaków. 7 mieszkańców było wyznania prawosławnego i 5 rzymskokatolickiego.

Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.

Majątek Zamosze W XIX wieku dobra te należały do rodziny Szpinalskich, a co najmniej od 1862 roku – do rodziny Wolskich. W tym roku Aleksander Wolski przekazał Zamosze swoim synom. W 1888 roku właścicielem Zamosza i pobliskiej Żeleznicy, majątku o powierzchni 200 dziesięcin, był (prawdopodobnie jego wnuk) Aleksander Wolski (1859–1942), który władał nim do 1939 roku. W 1895 roku dobra liczyły ponad 10 włók urodzajnych gruntów w małoleśnej, lekko falistej miejscowości.

Najprawdopodobniej w pierwszej ćwierci XIX wieku wybudowano tu dwór stojący do 1939 roku. Reprezentował on bardzo tu wtedy popularny styl „Mickiewiczowskiego Soplicowa” – był bardzo podobny do dworu w Czombrowie, będącego pierwowzorem Soplicowa. Był to parterowy, modrzewiowy dom na podmurówce o planie wydłużonego prostokąta, jedenastoosiowy, przykryty gładkim, czterospadowym dachem gontowym. Jego środkowa, trójosiowa część była dwukondygnacyjna, a przed nią wznosił się portyk w wielkim porządku, którego cztery pseudotoskańskie kolumny, stojące na kwadratowych bazach i tarasie o wysokości podmurówki, dźwigały trójkątny szczyt otoczony kroksztynowym gzymsem. Elewacje były zdobione lakierowanymi na biało pilastrami i narożnymi boniami. Ze względu na nierówność terenu podmurówka od strony ogrodu była znacznie wyższa.

Przed domem był wielki, kolisty gazon obsadzony trawą. Wzdłuż parterowych skrzydeł ciągnęły się rabaty kwiatowe i krzewy ozdobne.

Po zespole dworskim, folwarku i ogrodzie pozostała tylko kępa drzew.

Majątek Zamosze jest opisany w 11. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.

Uwagi

Przypisy 1. pozycja, 19. znaczenie

Bibliografia

(Zamosze) na mapie WIG

Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie baranowickim