Pałac w Koszęcinie

Pałac w Koszęcinie – zespół pałacowy z XIX wieku w stylu klasycystycznym położony w centrum miejscowości Koszęcin w powiecie lublinieckim. Obecna siedziba Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk”.

Historia mały|lewo|Widok pałacu przed 1931 mały|lewo|Pałac od strony parku (2009)

Pierwsza zapisana wzmianka o Koszęcinie pochodzi z 1275 roku i dotyczy dziesięciny nadanej przez biskupa krakowskiego Pawła z Przemankowa na rzecz kościoła w Kamieniu Śląskim. Mówiono wtedy o osiedlu mieszkalnym okrążonym błotnymi stawami i bagnami porośniętymi wikliną, a wikliniarstwo stanowiło główne zajęcie mieszkańców tych terenów. Istnieją jednak przypuszczenia, że miejscowość Koszęcin znana już była znacznie wcześniej. Do czasów przedchrześcijańskich odsyła nas legenda wspominająca księcia Gosława Koszeńskiego i jego córkę Przesławę - znaną dziś z opowieści o Białej Damie.

Siedzibą właścicieli z Koszęcina był z początku drewniany zamek, który spłonął wraz z wsią w 1603 roku. Do 1605 roku Andrzej Kochcicki z Kochcic ukończył budowę murowanego zamku i kaplicy zamkowej. Zamek składał się z wieży, kaplicy, mieszkalnego budynku, a całość była otoczona murem. W 1629 roku w ramach represji popowstaniowych Habsburgowie skonfiskowali Andrzejowi Kochcickiemu zamek z dobrami, a właściciel został wtrącony do więzienia w Wiedniu, gdzie zmarł. Za czasów panowania od 1647 roku na koszęcińskim zamku Mikołaja Filipa de Rauthen w 1683 roku gościł tu zgodnie z tradycją Jan Sobieski wraz z dworem, a jego żona Marysieńka rezydowała w pałacu, gdy Jan Sobieski udał się pod Wiedeń na wyprawę przeciw Turkom. W 1691 roku majątek objął Rudolf Sobek z Kornic, a od 1738 roku właścicielem był Karol Henryk II Sobek. Po 1774 roku Karol Sobek rozbudował rezydencję dobudowując teatr. Po upadłości Karola Henryka II Sobka w 1784, pałac znów przejęła korona cesarska i wystawiła na licytację. W 1801 opisano zamek jako starą budowlę na planie kwadratu z dziedzińcem pośrodku. Zamek miał dwie kondygnacje, a w narożu wnosiła się kaplica z wieżą i zegarem.

Od 1804 do stycznia 1945 roku posiadłość była własnością książęcego rodu Hohenlohe-Ingelfingen. Adolf zu Hohenlohe-Ingelfingen rozpoczął 22 sierpnia 1828 roku przebudowę pałacu w stylu późnoklasycystycznym, którą zakończono w 1830 roku. W takim kształcie zachował się on do dziś. Wtedy też wyburzono w większości zamek z początku XVII wieku. Z XVII wieku ocalały malowidła ścienne i niektóre elementy wystrojów sal, epitafia nagrobne mieszczące się w kaplicy zamkowej oraz być może parter skrzydła północnego (tak zwany łącznik). W latach 1935-1936 rozbudowano skrzydło wschodnie w części południowej. Ostatni właściciel pałacu Karol Gotfried, w 1945 roku wyjechał do Austrii, gdzie zmarł bezpotomnie.

Od 1953 roku pałac jest siedzibą Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” im. Stanisława Hadyny. Tutaj toczy się całe życie Zespołu, w pałacowych salach odbywają się zajęcia artystyczne, koncerty kameralne i imprezy okolicznościowe, w zabytkowych wnętrzach mieszczą się biura Instytucji.

Pałac w Koszęcinie zaliczony został do I kategorii zabytków. Jest to jeden z największych w Polsce zespołów pałacowych z okresu neoklasycyzmu. Pałac jest budowlą składająca się z trzech niesymetrycznych skrzydeł. Najpiękniejsze – zachodnie – mieści Salę Balową i wychodzący na park taras, a także tzw. Salę Zieloną, w której zachował się empirowy, okrągły piec kaflowy. W wyniku przeprowadzonych w 1999 roku badań radarowych ustalono, że najstarszą częścią zabudowań pałacowych jest jego północne skrzydło – odkryto tu kamienie pochodzące z XVI wieku. Nieczynna od 1945 roku kaplica pałacowa pod wezwaniem Matki Boskiej Wniebowziętej i Świętych Męczenników Dionizego i Witalisa, w 2001 roku została wyremontowana, stając się Kameralną Salą Koncertową „Śląska”.

Chór i orkiestra Zespołu mogą przyjmować w tej sali swoją publiczność, to tutaj odbywają się kameralne koncerty okolicznościowe podczas imprez organizowanych w siedzibie „Śląska”. W podziemiach dawnej kaplicy spoczywają członkowie rodu Hohenlohe-Ingelfingen, m.in. Adolf zu Hohenlohe-Ingelfingen.

W obrębie kompleksu pałacowo – parkowego znajduje się także Pawilon im. Elwiry Kamińskiej, który w czasach książęcego panowania służył jako ujeżdżalnia pałacowa. Natomiast dawny budynek folwarczny z końca XIX wieku służy dziś jako Dom Pracy Twórczej im. Adolfa Dygacza. Tam też udostępniono dla zwiedzających Izbę Pamięci Zespołu „Śląsk”, w której znajduje się ekspozycja stała śląskich strojów ludowych oraz pamiątek z licznych tourne Zespołu.

Na dziedzińcu pałacu stoi „Ławeczka profesorska” - pomnik Profesora Stanisława Hadyny, założyciela Zespołu i jego wieloletniego dyrektora. Profesor siedzi na ławeczce, pali fajkę i trzyma w ręku nuty słynnej pieśni „Helokanie”. Pomnik stoi na dziedzińcu od 2006 roku.

Park Pałac otacza park krajobrazowy, założony w połowie XIX wieku. W jego zachodniej części znajduje się malownicze oczko wodne. Rosną tu lipy drobnolistne, kasztanowce, klony i buki zwyczajne, jawory, jesiony wyniosłe i dęby szypułkowe. Jest też parę drzew egzotycznych: sosna wejmutka, kanadyjska i czarna, choina kanadyjska, platan klonolistny i jesion amerykański. Wiele z tych okazów to pomniki przyrody.

Galeria

Przypisy

Koszęciński Kategoria:Koszęcin Kategoria:Zabytki w gminie Koszęcin Kategoria:Zamki i pałace rodu Hohenlohe Kategoria:Zabytkowe pałace w województwie śląskim