Banknoty Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (1919–1923)

Banknoty Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (1919–1923) – banknoty denominowane w markach polskich emitowane przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową od stycznia 1919 r.

Historia banknotów Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej po pozyskaniu niepodległości w 1918 r. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. rząd polski zmuszony był przejąć i utrzymać działalność Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej jako tymczasowej instytucji bankowo-emisyjnej. Pierwszą emisją pieniądza papierowego, z datą 15 stycznia 1919 r., wprowadzoną do obiegu 11 lutego 1919 r., był banknot o nominale 500 marek polskich. Nie odbiegał on zasadniczo wzorem od niemieckich emisji Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego. Bardzo mocno nawiązywał formą do not Kreisa, którego nazwiskiem określano popularnie banknoty okupacyjne. Powodem tego była nie tylko pilna potrzeba druku polskich już pieniędzy papierowych, ale obawa, że zbyt duże różnice w wyglądzie nowych banknotów mogą spowodować ich niechętne przyjmowanie przez ludność. Jedynie w tekście zawarta była klauzula o odpowiedzialności Państwa Polskiego za wymianę banknotu na przyszłą polską walutę. Banknoty te wydrukowano w Warszawie, w Zakładach Graficznych B. Wierzbickiego.

Drugim wpuszczonym do obiegu banknotem, o oryginalnej szacie graficznej, była stumarkówka z datą emisji 15 lutego 1919. Projektantem tego znaku pieniężnego jak również czterech następnych (1, 5, 20 i 1000 marek emisji 17 maja 1919 r.) był grafik Adam Jerzy Półtawski. Na banknotach umieszczono portrety polskich bohaterów narodowych: Tadeusza Kościuszki i Wojciecha Bartosza Głowackiego. Były one drukowane zarówno w Zakładach Graficznych B. Wierzbickiego jak i wielu innych prywatnych drukarniach Warszawy.

W związku z dużym zapotrzebowaniem prywatne drukarnie nie nadążały z drukiem. Dodatkowo papiery projektu Półtawskiego okazały się bardzo łatwe do sfałszowania. Z tych powodów w sierpniu 1919 r. skierowano zamówienie do drukarni państwowej w Wiedniu (Wiener Staatsdruckerei), którą opuściły zaprojektowane tam i wydrukowane dwie emisje marek polskich, z datą 1919 i 1920, o nominałach od ½ do 5000 marek polskich. Banknoty powtarzały drukowane wcześniej nominały, ale były w znacznie bezpieczniejszej a zarazem efektowniejszej i ujednoliconej formie graficznej. Do ich zaprojektowania wykorzystano elementy z obiegowych banknotów austriackich. Polskim akcentem tych emisji, wykonanych w typowym stylu wiedeńskiej secesji, były medaliony z portretami królowej Jadwigi i Tadeusza Kościuszki. Wiedeński drukarz uzależnił druk banknotów od dostawy polskiego węgla i benzyny, które to życzenie zostało przez stronę polską spełnione.

W związku z nasilaniem się inflacji państwo wciąż pokrywało poważne niedobory budżetowe zwiększając emisję pieniądza. Nominały inflacyjne, całkowicie odbiegające graficznie od serii wiedeńskich, zaczęto wprowadzać w 1922 r. Pierwszym papierem z tej kategorii było polskich emisji 11 marca 1922, a drugim emisji 10 października tego samego roku. W 1923 r. inflacja przerodziła się w hiperinflację sięgając szczyt na początku 1924 r. Najwyższym nominałem inflacyjnym wprowadzonym pod koniec 1923 r. było marek polskich, choć przygotowywano się również do wprowadzenia na początku 1924 r. banknotu o nominale marek polskich.

Wszystkie banknoty Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej emitowane od początku 1919 r. wycofano 1 lipca 1924, po dwóch miesiącach od wejścia w życie reformy walutowej Władysława Grabskiego.

Emisja 15 stycznia 1919

Banknot obiegowy Nominał Awers banknotu Rewers banknotu CharakterystykaRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 kwietnia 1924 r. o zmianie ustroju pieniężnego (). frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 15 stycznia 1919

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5

Emisja 15 lutego 1919

Banknot obiegowy Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 15 lutego 1919

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5

Emisja 17 maja 1919

Emisje wiedeńskie 23 sierpnia 1919

Banknoty obiegowe Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka 1 marka polska frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 5 marek polskich frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 10 marek polskich frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 20 marek polskich frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 100 marek polskich frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 500 marek polskich frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919 frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 23 sierpnia 1919

7 lutego 1920

Banknoty obiegowe Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka ½ marki polskiej frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 7 lutego 1920

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5

Emisje inflacyjne 11 marca 1922

Banknot obiegowy Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5

10 października 1922

Banknot obiegowy Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 10 października 1922

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5

25 kwietnia 1923

Banknot obiegowy Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 25 kwietnia 1923

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5

30 sierpnia 1923

20 listopada 1923

Banknoty obiegowe Nominał Awers banknotu Rewers banknotu Charakterystyka frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 20 listopada 1923 frameless|upright=1.5 frameless|upright=1.5 Emisja: 20 listopada 1923

Wzory Nominał Awers banknotu Rewers banknotuframeless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5frameless|upright=1.5

Fałszerstwa

Zobacz też banknoty Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (1916–1917) przekazy Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej marka polska Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa banknoty polskie

Przypisy

Bibliografia

markowe 1919 1919

Banknoty Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (1919–1923)

Czytaj w krótszych częściach

Źródło i licencja