IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie – polska szkoła z siedzibą we Lwowie w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

thumb|Zabudowania bernadyńskie (widok od ul. Wałowej) thumb|Gmach IV Gimnazjum przy ul. Nikorowicza thumb|Tablica upamiętniająca poległych uczniów szkoły

Historia Pierwotnie w okresie zaboru austriackiego w 1876 dokonano wydzielenia z C. K. Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie 9 klas tzw. „sekcji bernardyńskiej” z polskim językiem nauczania. Nową placówkę ulokowano w zabudowaniach bernardyńskich. Założona filia posiadała osobne kierownictwo, osobne grono nauczycielskie i była prowadzona w zabudowaniach oo. Bernardynów przy ulicy Wałowej. Decyzją cesarza Franciszka Józefa z 14 maja 1877 zostało powołane IV Gimnazjum z językiem polskim wykładowym, a postanowienie zostało wcielone w życie rozporządzeniem C. K. Ministra Wyznań i Oświaty z 20 maja 1879. W 1879 w sposób faktyczny dokonano definitywnego odseparowania tej placówki od C. K. Gimnazjum Franciszka Józefa. Pierwszy rok szkolny w samodzielnym gimnazjum rozpoczęto 1 września 1879, od tego czasu szkoła była prowadzona w zabudowaniach bernardyńskich oraz w kamienicy przy ul. Łyczakowskiej 3, wynajmowanej przez H. Zagórskiego, później w innym budynku pod numerem 10 tej ulicy. W 1880 w szkole uczyło się 569 uczniów w 14 oddziałach.

15 września 1890 został poświęcony nowo wybudowany gmach gimnazjum, położony w dzielnicy Na Bajkach (późniejsza VI) przy później nazwanej ulicy Józefa Nikorowicza. W tym czasie w szkole uczyło się około 800 gimnazjalistów. Wobec przepełnienia liczby uczniów (w 1898 było 864 gimnazjalistów) dokonano wydzielenia wszystkich oddziałów „b” z klas i utworzenia z nich „Oddziału równorzędnego VI gimnazjum”, od 1 września 1898 prowadzonego osobno w siedzibie gimnazjum (dotychczasowe oddziały „a” do „f” działały nadal w macierzystym IV Gimnazjum). Wobec tego w jednym gmachu działały dwa podmioty szkolne. W roku szkolnym 1908/1909 w IV Gimnazjum było 1217 uczniów w 26 oddziałach, zaś liczba nauczycieli wynosiła 53 – tym samym gimnazjum było największą szkołą na obszarze Austro-Węgier.

W 1900 wśród uczniów gimnazjum powstały pierwsze drużyny piłkarskie (ich założycielem był nauczyciel gimnastyki Eugeniusz Piasecki), a w 1904 drużyny uczniowskie przyjęły oficjalną nazwę „Klub Gimnastyczno-Sportowy uczniów IV-ego Gimnazjum”, który były zalążkiem klubu piłkarskiego Pogoń Lwów.

W związku narastającym przepełnieniem w 1909 oddziały równorzędne IV Gimnazjum zostały ulokowane w osobnej lokalizacji przy ulicy Chocimskiej, po czym w 1914 została utworzona filia IV Gimnazjum, która ostatecznie od 1921 działała jako samodzielne IX Państwowe Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego we Lwowie.

Podczas I wojny światowej 1914-1918 gmach IV Gimnazjum był zajmowany przez wojsko i służył głównie jako szpital wojenny. Zarówno działania I wojny, jak i następujących po niej walk z Ukraińcami (1918-1919), dokonały uszkodzeń samego gmachu i wyposażenia gimnazjum, zaś aby uwiecznić przetrwanie tych wydarzeń na fasadzie budynku zostały wmurowane dwa szrapnele. W latach 20. w westybulu gmachu gimnazjum została ustanowiona tablica upamiętniająca uczniów szkoły poległych w walkach w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej i Kresów podczas wojny polsko-bolszewickiej (projekt wykonał M. Łużecki; wymieniony m.in. Wacław Chądzyński, Tadeusz Jaszcz, Władysław Kolbuszowski, Stanisław Koniuszewski, Jan Pichocki, Kazimierz Ruebenbauer). Nazwiska tych uczniów zostały także wypisane na plakiecie z brązu, umieszczonej w sieni przy wejściu do gmachu.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości władze II Rzeczypospolitej utrzymały typ klasyczny działania szkoły i w 1920 nadały IV Gimnazjum patronat „Jana Długosza”. Jednocześnie w 1920 dotychczasowa filia została przekształcona w IX Gimnazjum, ostatecznie od 1921 funkcjonujące jako samodzielna jednostka. Szkoła mieściła się pod adresem ulicy Józefa Nikorowicza 2 (lata 20. i do 1939) (według późniejszych relacji z lat 30. pod numerem 4; obecnie ulica Nikorowicza to ulica Profesorśka). W 1926 w gimnazjum prowadzono osiem klas w 13 oddziałach, w których uczyło się 458 uczniów wyłącznie płci męskiej.

W dniach 22-24 czerwca 1928 odbył się uroczystości jubileuszu 50-lecia IV Gimnazjum. Z tej okazji została wydana Księga pamiątkowa 50-lecia Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie, opublikowana pod redakcją Władysława Kucharskiego.

W czasie wydawania zarządzeń Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 nadal istniało „IV Państwowe Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie” i zapowiedziano utworzenie licem ogólnokształcącego w toku tzw. reformy jędrzejewiczowskiej (tworzono wówczas państwowe szkoły średnie ogólnokształcące, złożone z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum).

W 1958 odbył się w Krakowie Zjazd z okazji 80-lecia istnienia gimnazjum (uczestniczyło w nim trzech żyjących profesorów i niespełna 100 absolwentów). W 1983 odbył się zjazd abiturientów z roku 1933 w 50. rocznicę ich matury.

Dyrektorzy Wojciech Biesiadzki (1876-1879, kierownik) Edward Hamerski (1879, kierownik) Edward Hückel (1879-18 XII 1884) Władysław Lercel (1884, zastępczo) Walenty Kozioł (1885-1903, zmarł) dr Antoni Danysz (od 18 III 1903) Mieczysław Jamrógiewicz (IX 1903-VI 1904, zastępczo) dr Karol Petelenz (26 VI 1904 – 1 IX 1906) Władysław Zagórski (1906-1907, zastępczo) dr Wincenty Śmiałek (23 II 1907 – 1929) dr Emil Urich (1929-1937) dr Stanisław Pilch (p.o. dyrektora, 1937-) Stanisław Szediwy (1937-)

Nauczyciele

Uczniowie i absolwenci

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Bibliotece Cyfrowej KUL Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1905/06 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1906/07 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1909/10 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1910/11 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1913/14 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1926/27 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1928/29 zdigitalizowane i opublikowane w Pedagogicznej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1929/30 zdigitalizowane i opublikowane w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1930/31 zdigitalizowane i opublikowane w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej Sprawozdanie szkolne gimnazjum za rok 1931/32 zdigitalizowane i opublikowane w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej

Lwów 4 Lwów Kategoria:Polskie szkoły średnie we Lwowie