Ełk Wąskotorowy – stacja kolejowa wąskotorowa Ełckiej Kolei Wąskotorowej, dawniej styczna dla stacji Ełk kolei normalnotorowej, w Ełku przy ulicy Wąski Tor 1, w powiecie ełckim, w województwie warmińsko-mazurskim, w Polsce. Uruchomiona została 23 października 1913 roku. Od 1945 roku do 10 czerwca 2001 roku stacja była czynna w ruchu pasażerskim i towarowym pod zarządem PKP, gdzie funkcjonowała Sekcja Ełckiej Kolei Dojazdowej, następnie od maja 2002 roku wyłącznie z ruchem sezonowym turystycznym pod zarządem MOSiR Ełk, a następnie Muzeum Historycznego w Ełku. Dwa perony, jeden do obsługi pociągów pasażerskich, drugi dla wystawy taboru.

Dworzec Dworzec murowany z roku 1913, składa się z dwóch brył. Pierwsza mniejsza część służyła kolei do obsługi stacji, były tam m.in.: kasa biletowo-bagażowa, poczekalnia, pomieszczenia dyżurnego ruchu, zawiadowcy stacji.

Druga część piętrowa, podpiwniczona, mieszkalna, początkowo z dwoma, a po przebudowie w latach 50. XX wieku z czterema mieszkaniami.

Budynek wielokrotnie przebudowywany. W latach 1995–2017 w budynku funkcjonowała wystawa poświęcona kolei , Po ostatnim remoncie zakończonym w roku 2018 siedzibę ma tutaj Muzeum Historyczne w Ełku, które w całości zajmuje budynek.

Parowozownia Budynek z roku 1913. Głównie parterowy, a w części piętrowy, murowany o konstrukcji tzw. muru pruskiego. W skład obiektu wchodziła hala napraw, warsztat mechaniczny, kuźnia, stolarnia, stacja nawęglania, pomieszczenia socjalne, kancelaria i noclegownia. Więźba dachowa drewniana, dach kryty dachówki ceramiczną, wcześniej papą. Obecnie część pomieszczeń ma zmienione przeznaczenie. Budynek wielokrotnie przebudowywany. Ostatnia przebudowa miała miejsce w roku 2011.

Układ torowy Stacja charakteryzuje się rozbudowanym układem torowym. W latach 1950–1951 na ełckiej kolei wąskotorowej zmieniono prześwit toru z 1000 mm na 750. Przy tej okazji zmieniono kilometraż linii kolejowej. Początek kilometrowania 0,0 znalazł się w osi budynku dworca. Na stacji istniał trójkąt do obracania parowozów, który został częściowo rozebrany. W latach 1989–1992 na całej kolei wąskotorowej została przebudowana nawierzchnia, w tym również częściowo układ torowy na stacji Ełk Wąskotorowy. Pojawiły się m.in. rampy dla wagonów transporterowych, ruch towarowy przy pomocy tego typu taboru prowadzono od 1992 roku.

+ Obecny układ torowylp.numer torurodzajprześwit [mm]uwagi11główny zasadniczy750tor przy peronie, wyprawianie i przyjmowanie pociągów pasażerskich22główny dodatkowy75033odstawczy75044postojowy75055dojazdowy do garażu75066objazdowy75076aodstawczy75087na rampę czołową75098odstawczy750109do rampy czołowej1435styczny do stacji normalnotorowej, wystawa taboru1111przeładunkowy750wystawa taboru1213przestawczy transporterowy750wystawa taboru1315trakcyjny odstawczy7501417trakcyjny warsztatowy750zakończony wewnątrz parowozowni1519trakcyjny wyjazdowy750zakończony wewnątrz parowozowni1621trakcyjny na kanał750zakończony wewnątrz parowozowni, kanał oczystkowy1723trakcyjny odstawczy7501825trakcyjny podnośnikowy7501979do rampy przestawczej transporterowej1435styczny do stacji normalnotorowej, wystawa taboru20bez numerudo bocznicy BMCB1435styczny do stacji normalnotorowej, wystawa taboru Obecny układ torowy podzielony jest na dwa okręgi nastawcze. W skład pierwszego okręgu wchodzi 12 rozjazdów zwyczajnych (7 lewych i 5 prawych), a w drugim 8 rozjazdów zwyczajnych (3 lewe i 5 prawych). Drugi okręg nastawczy obsługuje parowozownię wraz z okolicznymi budowlami. Rozjazdy wchodzące w drogę przebiegu pociągów zabezpieczone są zamkami trzpieniowymi. Część rozjazdów nie została wymieniona i funkcjonują od początku, są to urządzenia firmy Krupp. W stacji znajduje się skrzyżowanie toru normalnego i wąskotorowego jednak w wyniku modernizacji stacji Ełk rozebrano tor dojazdowy do stacji Ełk Wąskotorowy, w efekcie czego uniemożliwiono wjazd taboru normalnotorowego.

Inne budynki, budowle i urządzenia magazyn spedycji; magazyny; rampy; stacja paliw (zlikwidowana); żuraw do nawęglania parowozów z roku 1913; szalet.

Otoczenie Na stacji funkcjonował skansen pszczelarski i pracownia rzeźby. Bezpośrednie dojście ze stacji normalnotorowej stanowi monitorowane przejście podziemne.

Park Odkrywców Kolei W ramach projektu finansowanego z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014–2020 utworzony został Park Odkrywców Kolei, w którym zostały zainstalowane urządzenia, pozwalające ukazać zasady fizyki, które wykorzystywane są w pracy kolei wąskotorowej. Wśród tych urządzeń znajdują się: karuzela z przekładniami, górka rozrządu, tłok pneumatyczny, magnetyczne piłki, wielokrążek, elektromotywa, silnik parowy, wyścig drezyn, huśtawka przegubowa ze sprężyną na łożysku tocznym, magnetyczne obręcze.

Uporządkowano także ponad 1 ha terenu stacji, m.in. poprzez likwidację zbędnych budowli i urządzeń.

Całkowita wartość projektu to ponad 4 mln, z czego: 3,4 mln zł – (78%) poziom dofinansowania całej inwestycji, 791 491,97 – (22%) wkład własny miasta Ełk

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Ełku Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1913