Dzban – potoczne określenie w języku polskim, funkcjonujące zwłaszcza w mowie młodzieżowej, oznaczające głupka lub kogoś, kto zrobił coś głupiego. Epitet ten ma charakter wieloznaczny i przypisuje się mu różne skojarzenia. Wzrost popularności tego określenia został zaobserwowany w roku 2018.
Historia Rodowód określenia „dzban” odnosi się do naczynia o tej nazwie; to jedna z metafor porównująca człowieka do naczynia. Słowo w pierwotnym znaczeniu obecne jest m.in. w przypowieściach biblijnych, pieśniach Jana Kochanowskiego czy piosenkach Jacka Kaczmarskiego.
Najstarsze wystąpienia tego wyrazu w odniesieniu do osób w internecie pojawiły się około roku 2009. Rok później wyraz ten opisano w słowniku miejski.pl.
W grudniu 2018 słowo „dzban” zostało wybrane w plebiscycie na Młodzieżowe Słowo Roku (2018), organizowanym przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Oddanych na nie zostało prawie 30% zgłoszeń, których łącznie wpłynęło prawie 10 tysięcy.
W komentarzu do plebiscytu na MSR z 2018 prof. Marek Łaziński napisał:
Jurorzy zwrócili uwagę, że wpływ na popularność tego określenia miał język używany przez popularnych twórców internetowych. Według dziennikarza Bartka Chacińskiego słowo to „zawdzięcza swoją karierę” youtuberowi Klocuchowi. W swoich utworach wyraz w tym znaczeniu wykorzystali również wielkopolscy raperzy: Paluch i Śliwa.
Oprócz określenia „dzban” w praktyce językowej pojawiły się także wyrazy pochodne: dzbanizm i dzbaniara.
Zobacz też
sztos (Młodzieżowe Słowo Roku z 2016) xD – emotikon (Młodzieżowe Słowo Roku z 2017)
Przypisy
Kategoria:Język polski