Dwór w Będkowicach () – zabytkowy dwór obronny we wsi Będkowice (województwo dolnośląskie).
Obiekt wybudowany w połowie XVI wieku, przebudowywany w XVII–XIX w. jest częścią zespołu dworskiego, w skład którego wchodzi jeszcze folwark: spichlerz, dwie stodoły, obora (budynki te są z 1857 r.Kwaśniewski 2011, s. 228.), park i most. thumb|left|150 px|Herb von Gellhorn Pierwotnie zamek na wodzie z fosą i mostem. Świadczą o tym wykopaliska pod obecnym budynkiem z XVI w., w których archeolodzy udokumentowali szczątkowe pozostałości po wczesnośredniowiecznym gródku stożkowatym wraz ze śladami fosy oraz po późnośredniowiecznym zamkuKwaśniewski 2011, s. 216.. W miejscu tego ostatniego ówczesny właściciel majątku Nickel Galhor (spotyka się też zapis nazwiska: Gellhorn Gelhorn) zbudował w połowie XVI w. nową budowlę – podpiwniczony jednopiętrowy dwór obronny długości 28 m i szerokości 14 m, otoczony fosąKwaśniewski 2011, s. 215–219.. Gmach ten, mimo przebudów wnętrz i okien około 1620, 1735, 1785 i 1845Kwaśniewski 2011, s. 222.Kwaśniewski 2011, s. 224.Kwaśniewski 2011, s. 226.Kwaśniewski 2011, s. 227., przetrwał do dziś (stan na 2010). Po śmierci N. Gellhorna dwór przechodził w ręce różnych rodzin, aż do przełomu lat 60/70 XVII w., kiedy zakupił go David Heinrich von Zedlitz und Leipe (1634-1708). Po nim obiekt odziedziczył jego syn Hans Heinrich von Zedlitz und Leipe (1672-1725). Następnie syn Hansa – David Sigismund von Zedlitz-Leipe (1718–1760). Potem jego syn Gottlob Sigismund (1760–1812). Ostatnim dziedzicem był Karl Adolf Sigismund (1792–1846). Tutejsza rodzina hrabiowska Zedlitzów miała w nim siedzibę aż do śmierci ostatniego przedstawiciela w 1846, po czym do 1945 należał do rodziny von Mutiusów, którzy jednak mieszkali w innych swoich rezydencjach, a w Będkowicach przebywał zarządcaKwaśniewski 2011, s. 222, 224, 228, 229.. Po 1945 r. w budynku urządzono mieszkania pracowników będkowickiego PGR. W 2002 r. był w rękach prywatnych, a właściciel rozpoczął remontKwaśniewski 2011, s. 229..
We wnętrzu dworu według stanu na 2010 r. znajdowały m.in. piece, z których najstarszy jest z XVIII w., kominek z epoki baroku, fragmenty renesansowych polichromiiKwaśniewski 2011, s. 215-217. Natomiast na zewnątrz zachował się wczesnorenesansowy portal. Na jego belce centralnie umieszczony kartusz z herbem von Gellhorn i inskrypcja w j. (Boże nasz chwała tutaj tobie i podziękowanie i chwała Nickelowi Galhorowi 1546)Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk – przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 195.. Ponad wejściem wmurowana jest prostokątna marmurowa tablica z herbem Zedlitzów i z listą właścicieli dworu z lat 1546-1812 oraz cytat w j. :
Przypisy
Bibliografia Kwaśniewski A., 2011: Dom szlachecki w dobie wczesnonowożytnej (XVI-XVIII wiek) na podślężańskiej prowincji w świetle badań architektonicznych dworu będkowickiego. W: Kunicki W. i Smereka J. (red.) Ślężańskie światy. Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław, strony 213-236.
Kategoria:Dwory w województwie dolnośląskim Kategoria:Będkowice (województwo dolnośląskie)