thumb|Grób Zygmunta Psarskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Zygmunt Psarski (ur. 29 maja 1886 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 3 kwietnia 1954 w Warszawie) – polski cukrownik, inżynier, podpułkownik saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy i społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Był synem Władysława i Marii, wnukiem Wiktora, powstańca z 1831 i 1863 rokuElżbieta Halina Nejman "Szlachta sieradzka w XIX wieku. Herbarz", s. 548 (litera P). W 1904 ukończył gimnazjum filologiczne w Warszawie. W 1905 rozpoczął studia na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim (Wydział Przyrodniczy). Działał w Bratniej Pomocy. Za postawę patriotyczną został szybko z uniwersytetu relegowany. Przeniósł się wówczas na Politechnikę Lwowską (Wydział Chemii Technicznej), którą ukończył w 1909, jako inżynier chemik. Od 1909 do 1910 praktykował w 14. Pułku Dragonów, gdzie doszedł do stopnia chorążego.

Podjął pracę w cukrownictwie, najpierw jako chemik, a potem awansował na wicedyrektora w cukrowaniach na terenie Królestwa Kongresowego i Ukrainy. 1 sierpnia 1914 został zmobilizowany do armii rosyjskiej, a jego dalsza służba przedstawiała się następująco: Wydział Ewakuacyjny Frontu Zachodniego (1914), 14 Małorosyjski Pułk Dragonów (1915), 10 Armia Imperium Rosyjskiego (wykonawca robót fortyfikacyjnych), od 15 listopada 1917 I Korpus Polski w Rosji (od 23 września 1917, dowódca plutonu w Kompanii Inżynieryjnej 3. Dywizji Strzelców Polskich, awansowany na podporucznika).

Po likwidacji korpusu powrócił w maju 1918 do Polski i brał udział w rozbrajaniu sił niemieckich w Kaliszu (11 listopada 1918). Został komendantem tego miasta i sformował batalion piechoty. Dalej jego kariera w Wojsku Polskim przebiegała następująco: intendent w 1. Pułku Inżynieryjnym w Warszawie (8 grudnia 1918 14 stycznia 1919), dowódca 2. kompanii w I Baonie Saperów Wielkopolskich (oddelegowany do Poznania z dniem 14 stycznia 1919), 15 marca 1919 delegowany do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, gdzie jako szef sztabu przygotowywał grunt pod powstania śląskie, awans na kapitana z dniem 23 maja 1919.

8 sierpnia 1919 przedostał się do Sosnowca, a następnie leczył się w szpitalu wojskowym w Poznaniu. 14 października 1919 mianowano go zastępcą dowódcy (potem dowódcą) XIV Baonu Saperów Wielkopolskich. Odznaczył się męstwem w walkach z bolszewikami podczas wojny polsko-bolszewickiej, zwłaszcza na Froncie Litewsko-Białoruskim i w Bitwie Warszawskiej. W 1921 awansowano go na podpułkownika. 12 czerwca 1921 został zastępcą dowódcy 7 Pułku Saperów Wielkopolskich. 25 lutego 1922, na własną prośbę, został przeniesiony do rezerwy. 8 stycznia 1924 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 13. lokatą w korpusie oficerów rezerwy inżynierii i saperów. W tym czasie posiadał przydział w rezerwie do 7 psap. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Jarocin. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego wrócił do cukrownictwa, pełniąc m.in. funkcję dyrektora cukrowni w Świeciu, a potem w Gostyniu (1923–1933). Działał społecznie w wielu organizacjach m.in. w Towarzystwie Powstańców i Wojaków (prezes Okręgu), Związku Weteranów Powstań Narodowych (wiceprezes Koła), LOPP (członek zarządu Koła) czy Towarzystwie Przyjaciół Strzelca. Ponadto był radnym w Gostyniu.

W sierpniu 1939 został zmobilizowany do Armii Poznań (saperzy). Po kampanii wrześniowej pracował w Warszawie w zjednoczeniu cukrowniczym. W 1943 (jako żołnierz Armii Krajowej) został dyrektorem cukrowni w Michałowie. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Od 1945 do 1950 powrócił na stanowisko dyrektora cukrowni gostyńskiej. W 1951 został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i wypuszczony po dziewięciu miesiącach w stanie wycieńczenia. Zmarł 3 kwietnia 1954 w Warszawie. Pochowano go na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera A23-3-5)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.

Życie prywatne Jego żoną była Bronisława z domu Karśnicka Fundament (ślub w 1922). Mieli czwórkę dzieci: Stanisława (ur. 1923, zm. 11 sierpnia 1944), Jadwigę (ur. 1925), Andrzeja (ur. 1928) i Marię (ur. 1929).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1073 – 13 kwietnia 1921 Krzyż Niepodległości – 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée” Order św. Anny kl. 3 Order św. Anny kl. 4 Order św. Stanisława kl. 3

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Kategoria:Ludzie związani z Gostyniem Kategoria:Ludzie urodzeni w Piotrkowie Trybunalskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy cukrownicy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Zmarli w 1954