thumb|right|240px|Pałac Hatzfeldta, po lewej początek ul. Krowiej thumb|right|240px|Pierzeja wschodnia thumb|right|240px|Skrzyżowanie z ul. Wita Stwosza i Biskupią Ulica Krowia – ulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego wschodniej części. Łączy plac Nowy Targ z ulicą Wita Stwosza. Ma 140 m długości.

Historia Ulica Krowia jest starą ulicą wytyczoną już w średniowieczu. Powiązana jest urbanistycznie z placem Nowy Targ. Pierwsza znana pisemna wzmianka o tej ulicy pochodzi z 1348 roku już z obecną nazwą ulicy. Przy ulicy w XVII wieku powstała karczma „Pod Długim Drzewem”. Przy ulicy po stronie wschodniej istniały oficyny, natomiast po stronie zachodniej parcele przypisane do posesji położonych przy sąsiednich ulicach.

W latach 1715–1719 wybudowano w pierzei wschodniej barokowy pałac dla F. von Hatzfeldta, uznawany za najwspanialszą miejską rezydencję. Został on zniszczony w 1760 roku podczas wojny siedmioletniej. Ruiny tego pałacu rozebrano w 1763 roku, a na jego miejsce w latach 1765–1773 wybudowano nowy pałac Hatzfeldów zbudowany dla F. Ph. A. von Hatzfeldta. W 1912 roku zabudowa tego obszaru została powiększona od strony Nowego Targu. Obiekt użytkowany był przez Nadprezydium Prowincji Śląskiej. Pałac w latach 60. XX wieku częściowo rozebrany oraz adaptowany parter, oraz rozbudowany o nowy budynek z przeznaczeniem na galerię sztuki Biura Wystaw Artystycznych.

W 1899 roku na rogu z ulicą Wita Stwosza zbudowano gmach, który obecnie jest siedzibą oddziału banku PKO BP S.A..

W czasie działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 roku część zabudowy przy ulicy została zniszczona, podobnie jak w całym rejonie placu Nowy Targ. W latach 60. XX wieku zbudowano w pierzei zachodniej żłobek oddany do użytkowania 10 kwietnia 1968 roku, wykorzystywany także w różnych okresach na potrzeby przedszkola oraz budynek mieszkalny przy ulicy Kotlarskiej. Po wojnie nastąpiła adaptacja reliktów pałacu na galerię.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy własne: Kugasse („Krowia”), od 1348 r. Weyngasse („Winna”), ok. 1416/1562 r. Fleischergässel („Rzeźnicza”), ok. XVIII w. Langeholzgasse („Pod Długim Drzewem”, „Długie Drzewo”), od 1825 r. do 1945 r. Krowia, od 1945 r..

Źródło nadania ulicy pierwotnej nazwy nie jest znane. Jedynie istnieją domniemania, że w związku z powstaniem w tym rejonie Nowych Jatek, istniały tu rzeźnie i obory, ewentualnie w pobliżu mogły znajdować łąki na których wypasano zwierzęta i te okoliczności mogły stanowić o takim nazewnictwie tej ulicy i pobliskiej ulicy Świętego Wita, która wcześniej nosiła nazwę ulicy Koziej. Brak wiedzy na temat źródeł dla nazwy Weyngasse („Winna”). Natomiast nazwę Fleischergässel („Rzeźnicza”) wiąże się z pobliskimi Nowymi Jatkami. Kolejna nazwa tej ulicy – Langeholzgasse – pochodziła od nazwy gospody (karczmy z XVII wieku), która istniała na rogu z ulicą Kotlarską. Nazwa ta w języku niemieckim brzmiała Zum langen Holz, co znaczyło „Pod Długim Drzewem”, „Długie Drzewo”. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r..

Układ drogowy Do ulicy przypisana jest droga gminna o długości 140 m.

Ulice i place powiązane z ulicą Krowią: skrzyżowanie: plac Nowy Targ ulica Kotlarska skrzyżowanie: ulica Wita Stwosza ulica Biskupia.

Zabudowa i zagospodarowanie W pierzei zachodniej zabudowa ulicy obejmuje od południa budynki banku, fragment niezabudowany pierzei, w głębi którego znajduje się obiekt oświaty przy ulicy Krowiej 1 (użytkowany w różnych okresach jako żłobek lub przedszkole) i dalej szczyt wschodni budynku mieszkalnego położonego przy ulicy Kotlarskiej. Zachodni kwartał zabudowy, ograniczony ulicami Wita Stwosza, Łaciarską, Kotlarską i Krowią, przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na potrzeby usług i hotelarstwa w części południowej, a w części północnej usług, hotelarstwa i mieszkalnictwa, przy czym pomiędzy tymi dwoma strefami przewiduje się wykreowanie nowej ulicy klasy dojazdowej łączącej ulicę Krowią z ulicą Łaciarską, w tym ulicy pod zabudową uzupełniającą pierzeję zachodnią.

W pierzei wschodniej zabudowa ulicy obejmuje od południa budynek galerii z reliktami pałacu od strony ulicy Wita Stwosza, dalej niezbudowany fragment terenu, a za nim kompleks zabudowy Urzędu Miejskiego Wrocławia (dawniej Nadprezydium Prowincji Śląskiej). Cały ten kwartał zabudowy, ograniczony placem Nowy Targ, ulicą Świętego Wita, ulicą Wita Stwosza i ulicą Krowią, przeznaczony jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na potrzeby usług i hotelarstwa.

Ochrona i zabytki Obszar, na którym położona jest ulica Krowia podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta. Ponadto wymaga się stosowania nawierzchni kamiennej ulic i chodników.

W otoczeniu ulicy znajdują się następujące zabytki: nr obiekt powstanie nr rej. foto plac Nowy Targ Nadprezydium Prowincji Śląskiej (Oberpräsidium), obecnie Urząd Miasta Wrocławiapierzeja wschodnia XIX wiek, lata 1914-1918 (projekt K. Löwe; rozbudowa i przebudowa), po 1945 r. rejestr zabytków: nr A/2269/504/Wm z dnia 15.01.1993 r. 160px ulica Wita Stwosza 32 Portyk pałacu Hatzfeldów, obecnie budynku galerii Awangardapierzeja wschodnia lata 1715–1722, lata 1766–1773 (projekt Carl Gotthard Langhans) rejestr zabytków: nr A/2796/173 z dnia 15.02.1962 r. 160px Budynek Śląskiego Towarzystwa Bankowego (Schlesischer Bankverein), obecnie budynek PKO Bank Polskipierzeja zachodnia 1906 r. (na miejscu XVII wiecznego pałacu) mpzp, GEZ, rejestr zabytków: nr A/6056 z dnia 23.08.2017 r. 160px Budynek banku Śląskiego Towarzystwa Bankowego (Schlesischer Bankverein), obecnie nieużytkowanypierzeja zachodnia 1899 r. (1899, 1906, 1922) mpzp, GEZ, 160px 16 Kamienica z częścią usługową, obecnie budynek biurowo-usługowy (od ul. Biskupiej – XVI-wiek portal z Rynek 12))zamyka oś widokową w kierunku południowym, pierzeja zachodnia 1804 r. (na miejscu wcześniejszej z winiarnią Philippich); 1904 r. (przeniesienie portalu) (1802 r., XX wiek) rejestr zabytków: nr A/2797/172 z dnia 15.02.1962 160px ulica Biskupia 10a Hotel de Rome i sklep Carla Marlienzen, obecnie Dolnośląski Zakład Doskonalenia Zawodowegozamyka oś widokową w kierunku południowym, pierzeja wschodnia lata 90. XIX wieku (XV wiek, 1863 r.) rejestr zabytków: A/1394/583/Wm z dnia 24.12.1998 r. 160px

Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Krowia