Svetozar Markovic (cyr. Светозар Марковић, ur. 9 września 1846 w Zaječarze, zm. 26 lutego 1875) – pisarz serbski, uważany za głównego przedstawiciela dziewiętnastowiecznego socjalizmu na Bałkanach.

Życiorys Urodził się w Zaječarze. Dzieciństwo spędził w Rekovacu i Jagodinie, później jego rodzina przeniosła się do Kragujevaca. Studiował w Wyższej Szkole w Belgradzie, późniejszym Uniwersytecie Belgradzkim. Następnie studiował również w Petersburgu, gdzie inspirował się twórczością literacką m.in. Nikołaja Czernyszewskiego. W 1869 opuścił Rosję, obawiając się aresztowania go przez władze rosyjskie z powodu jego socjalistycznych poglądów. Kontynuował studia w Szwajcarii i zaczął współpracować z grupą studentów, wśród których był przyszły radykalny przywódca Nikola Pašić. Po powrocie na Bałkany, mieszkał początkowo w Nowym Sadzie, a następnie w Serbii. Podczas pobytu w Nowym Sadzie, w 1872 roku, opublikował swoje najsłynniejsze dzieło – Srbija na istoku (pol. Serbia na Wschodzie).

Zmarł na gruźlicę w wieku 28 lat.

Poglądy Był bezpośrednim następcą , wyznawcy poglądów rewolucyjnych demokratów rosyjskich. W swych poglądach filozoficznych brał za punkt wyjścia zasadę antropologiczną Nikołaja Czernyszewskiego, broniąc tezy głoszącej pierwotność i wieczność materii. W czasie krótkiego pobytu w Szwajcarii Marković zapoznał się z pracami Karola Marksa i Fryderyka Engelsa i popularyzował je po powrocie do ojczyzny. Mimo swych sympatii do marksizmu i I Międzynarodówki Marković nie stał się jednak zdecydowanym marksistą – pozostał rewolucyjnym demokratą, zwolennikiem Czernyszewskiego. Zagadnienie przyszłego ustroju społecznego ujmował Marković ze stanowiska utopijno-socjalistycznego. Jednocześnie socjalizm utopijny Markovića różnił się zasadniczo od poglądów niektórych przedstawicieli socjalizmu utopijnego, ponieważ wiązał się organicznie z programem rewolucyjno-demokratycznym, wzywającym masy chłopskie do walki przeciw ciemiężycielom i wyzyskiwaczom.

Wybrana twórczość Pevanja i mišljenja (1869) Realnost u poeziji (1870) Srbija na Istoku (1872) Načela narodne ekonomije (1874)

Przypisy

Bibliografia

Woodford McClellan (2015) . Svetozar Markovic and the Origins of Balkan Socialism. Princeton University Press.

Kategoria:Serbscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Serbscy pisarze XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1846 Kategoria:Zmarli w 1875 Kategoria:Zmarli na gruźlicę