Nagroda Orła Jana Karskiego – ustanowiona została 5 maja 2000 r. przez prof. Jana Karskiego (1914–2000), kuriera wojennego Rządu RP na uchodźstwie, świadka Holocaustu i Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Jan Karski wyraził wolę, by nagroda ta trafiała do osób, które „godnie nad Polską potrafią się zafrasować” oraz do tych, którzy „nie będąc Polakami, dobrze Polsce życzą”. Nagroda ma charakter honorowy i nie jest z nią związana żadna gratyfikacja finansowa, gdyż jak argumentował pomysłodawca „godność jest nieprzeliczalna na pieniądze”. Symbolizuje ją statuetka Orła, którego projekt zaakceptował Jan Karski. Stronę organizacyjną nagrody powierzył Waldemarowi Piaseckiemu.
Kapituła Kapituła Nagrody Orła składa się z osób, które otrzymały tę nagrodę. Jej pierwszym przewodniczącym był Jacek Kuroń, który jako jedyny dostąpił zaszczytu odebrania nagrody bezpośrednio z rąk fundatora. We wręczeniu nagrody ks. Tischnerowi Jan Karski uczestniczył telefonicznie. Kapituła przyznaje nagrodę corocznie 24 czerwca, w dniu urodzin Jana Karskiego. Prace kapituły organizuje Towarzystwo Jana Karskiego (Jan Karski Society), które przyznaje też Medal 75-lecia Misji Jana Karskiego.
Laureaci mały|Orzeł Jana Karskiego przyznany w 2005 r. Orianie Fallaci 2000: Jacek Kuroń, Józef Tischner 2001: Rabin Jacob Baker z Jedwabnego i Krzysztof Godlewski, burmistrz z Jedwabnego 2002: Grzegorz Pawłowski, Marek Edelman 2003: Tadeusz Mazowiecki, Alfons Nossol 2004: Wiktor Juszczenko, Feliks Tych 2005: Tygodnik Powszechny, Oriana Fallaci 2006: Adam Michnik i Abraham Foxman 2007: Elie Wiesel, Tadeusz Pieronek 2008: Szimon Peres, Bronisław Geremek 2009: Stanisław Dziwisz, Instytut Hoovera 2010: Aleksander Kwaśniewski, Leopold Unger 2011: Lech Wałęsa, Michaił Gorbaczow 2012: Karol Modzelewski, Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie 2013: Richard Pipes, film „Pokłosie” 2014: Rodzina Kozielewskich, Rotary International 2015: Julian Kornhauser, Boris Niemcow 2016: Nadija Sawczenko, Artur Schneier 2017: Rabin Abraham Skórka, Ks. Ibrahim Al-Sabbagh 2018: Władysław Anders, Muzeum Bojowników Getta 2019: Paweł Adamowicz (przyznana 14 stycznia 2019, kilka godzin po komunikacie o śmierci), Franciszek Dąbrowski (pośmiertnie) 2020: Ludwik Wiśniewski, Dominika Kulczyk 2021: Lampedusa, Remigiusz Korejwo i Jan Holoubek 2022: Wołodymyr „Wowka” Bigun, społeczeństwo polskie (za solidarność z ludnością Ukrainy„Za bezprecedensowy gest ludzkiej solidarności okazany Społeczeństwu Ukraińskiemu po bestialskiej napaści Rosji na Ukrainę oraz w czasie obecnie realizowanej z premedytacją ludobójczej eksterminacji jej niewinnej ludności”.). 2023: Horst Koehler i Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze 2024: Adam Strzembosz, Vera Jourova 2025: Yad Vashem, Ronald S. Lauder 2026: Wojciech Polak, Parlament Europejski
Edycje specjalne Oprócz Nagród rocznych, przyznawane są okazjonalnie Nagrody Specjalne honorujący dorobek i zasługi laureatów w dłuższym planie czasowym, niekiedy życiowym. Dotychczasowi laureaci: Walentyna Janta-Połczyńska (2016) Herbert Hoover (pośmiertnie, 2019) Białoruskie Centrum Obrony Praw Człowieka „Wiosna” (2020) Aleksiej Nawalny (2021) Wołodymyr Zełenski (2022) Alex Dancyg (2024) ks. Adam Boniecki MIC (2024) ks. kard. Grzegorz Ryś (2025)
Przypisy
Kategoria:Jan Karski Orła Jana Karskiego