thumb|240px|Maria Rondomańska w 1943 r thumb|240px|Nabożeństwo żałobne w katedrze polowej Wojska Polskiego 3 sierpnia 2019 Maria Maryla Rondomańska (ur. 24 października 1924 w Wilnie, zm. 26 października 2018 w Guirsch k. Arlon, Belgia) – sanitariuszka w powstaniu warszawskim, żołnierz dywizji generała Maczka, lekarka, działaczka Polonii belgijskiej.
Życiorys Urodziła się 24 października 1924 w WilnieData urodzenia według nekrologu. jako córka Stanisława Rondomańskiego (1897–1940) i Albiny z domu Peksza (1885–1978). Jej ojciec był lekarzem wojskowym w Korpusie Ochrony Pogranicza w WilnieTomasz Pawlak, Stanisław Rondomański i jego żona Albina..
Uczęszczała do Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie. Przed wybuchem drugiej wojny światowej w 1939 roku znalazła się z rodzicami i młodszą siostrą w Warszawie, gdzie jej ojciec, major i lekarz, dostał posadę wykładowcy w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego w Szpitalu Ujazdowskim. W czasie wojny dorabiała w okupowanej Warszawie pracą fizyczną, jednocześnie kontynuując naukę w tajnych kompletach w warszawskim Gimnazjum Królowej Jadwigi.
W czerwcu 1942 roku zdała podziemną maturę, a następnie przez dwa lata uczęszczała do szkoły medycznej dr Jana Zaorskiego. Jej matka pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej w Warszawie i działała w konspiracji w Armii Krajowej. Jej ojciec wziął udział w wojnie obronnej 1939 roku, dostał się do niewoli sowieckiej, został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku i w 1940 roku został wraz z innymi polskimi jeńcami z Kozielska zamordowany w KatyniuFotografia Stanisława Rondomańskiego z 1932 roku..
W konspiracji była kurierką, pomagała zaopatrywać członków ruchu oporu i osoby ukrywające się w nowe dokumenty. W powstaniu warszawskim była sanitariuszką w punkcie opatrunkowym przy Alejach UjazdowskichRobert Bielecki, Żołnierze Powstania Warszawskiego, Warszawa 1995, t. 1. s. 218, 388, t. 2, s. 149, 414..
Po upadku powstania warszawskiego została wywieziona do niemieckiego obozu jenieckiego Altengrabow (stalag XI A), następnie do obozu Oberlangen (stalag VI C) przy granicy z Holandią. Po wyzwoleniu obozu 12 kwietnia 1945 przez 1 Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka była, w ostatnim miesiącu wojny, pielęgniarką w tej dywizji.
Po wojnie była na emigracji w Anglii, a potem w Belgii, gdzie po ukończeniu studiów medycznych na Wolnym Uniwersytecie Brukselskim była lekarzem domowym i anestezjologiem w klinikach w La Hestre i La LouvièreActa Anaesthesiologica Belgica, t. 19-20 (Acta Medica Belgica, 1968), s. 23..
Współpracowała z belgijskim Czerwonym Krzyżem, organizacjami Femmes Battues, Lekarze bez Granic, Restos du Cœur. Organizowała transporty humanitarne i była zaangażowana w pomoc dla opozycji w PRL. Była członkiem założycielem organizacji polonijnych „Lelewel ASBL”, „Solidarité européenne” i „Fundacji Polonia International”Idesbald Goddeeris, Polonia belgijska w pierwszych latach po II wojnie światowej, Warszawa 2005, s. 185..
Od 11 października 1952 była zamężna z Konradem Edwardem Nagodą-Niklewiczem (1922–2012), tłumaczem, uczestnikiem powstania warszawskiego, kawalerem Orderu Virtuti Militari, z którym miała troje dzieci. Czwarte dziecko adoptowała.
W 2010 ambasada R.P. w Belgii i Rada Polonii Belgijskiej przyznała jej tytuł Polaka Roku 2009. W 2014 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył ją w Brukseli Krzyżem z Mieczami Orderu Krzyża NiepodległościPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 października 2014 r. o nadaniu orderu i odznaczeń ().
Pod koniec życia mieszkała w Brukseli przy Alei Luizy 193. Zmarła 26 października 2018.
Urna z jej prochami została sprowadzona do Polski w związku z uroczystościami 75 rocznicy powstania warszawskiego i spoczęła w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej (kwatera D18 kolumb. lewe A-12-1)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie..
Przypisy
Linki zewnętrzne Prezydent wręczył ordery Polakom zamieszkałym w Belgii (informacja na stronie Prezydenta R.P.) Archiwum Historii Mówionej – Maria Rondomańska Sanitariuszka Powstania Warszawskiego. Historia Maryli Rondomańskiej (Polskie Radio, 13 sierpnia 2018) Maria Rondomanska nous a quitté Maria Rondomańska spoczęła na warszawskich Powązkach (Radio Warszawa, 3 sierpnia 2019) Marek Kozubal, Powstańcy do panteonu Żołnierzy Polski Walczącej (dziennik „Rzeczpospolita”, 3 lipca 2019) Nasze ślady: Maria Rondomańska Powstańcze biogramy
Kategoria:Absolwenci i studenci Wolnego Uniwersytetu Brukselskiego Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Jeńcy Stalagu VI C Oberlangen Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Ludzie związani z Prywatną Szkołą Zawodową dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polonia w Belgii Kategoria:Polscy anestezjolodzy Kategoria:Polscy działacze emigracyjni Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Sanitariuszki Armii Krajowej Kategoria:Sanitariuszki w powstaniu warszawskim Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2018