Wojskowa Ochrona Przeciwpożarowa, WOP – organ wykonujący w komórkach i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych zadania Państwowej Straży Pożarnej, a także pozostałe zadania wynikające ze specyfiki funkcjonowania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

mały|WSP 1. Bazy Lotnictwa Transportowego zabezpiecza przylot statku powietrznego mały|Samochody wojskowych straży pożarnych podczas przejazdu mały|Zabezpieczenie przylotu amerykańskiego transportowca

Zadania Wojskowa Ochrona Przeciwpożarowa powstała na podstawie art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r, o Państwowej Straży PożarnejUstawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej ()., natomiast jej zadania określił Minister Obrony Narodowej w rozporządzeniu z dnia 24 sierpnia 1992 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Ochronę PrzeciwpożarowąRozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 1992 r. w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Ochronę Przeciwpożarową. (). Są to:

organizowanie i prowadzenie akcje ratowniczych w czasie walki z pożarami oraz likwidacji innych miejscowych zagrożeń, w komórkach i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, udzielanie pomocy Państwowej Straży Pożarnej w prowadzeniu akcji ratowniczych, a także wykonywanie pomocniczych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń na rzecz innych służb ratowniczych, poza komórkami i jednostkami organizacyjnymi podległymi Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanymi, rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń w komórkach i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, szkolenie kadry dla potrzeb WOP i ochrony przeciwpożarowej komórek i jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, podejmowanie działań organizacyjno-technicznych usprawniających system alarmowania i współdziałania WOP z jednostkami organizacyjnymi Państwowej Straży Pożarnej oraz innymi służbami i podmiotami ratowniczymi w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie przeciwpożarowej w komórkach i jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.

Struktura W Wojskowej Ochronie Przeciwpożarowej pełnią służbę oraz zatrudnieni są:

żołnierze zawodowi strażacy Państwowej Straży PożarnejRozporządzenie Ministrów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych z dnia 29 lipca 1992 r. w sprawie strażaków Państwowej Straży Pożarnej wyznaczonych do służby w Wojskowej Ochronie Przeciwpożarowej. () pracownicy Resortu Obrony Narodowej Wojskową Ochronę Przeciwpożarową tworzą:Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 maja 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad i trybu wykonywania zadań przez Wojskową Ochronę Przeciwpożarową ()

Szef Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej i podległy mu Inspektorat WOP (właściwy dla obszaru całego kraju) 10 szefów Delegatur WOP i podległe im Delegatury: Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Bydgoszczy (właściwa dla województwa kujawsko-pomorskiego i łódzkiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Gdyni (właściwa dla województwa pomorskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Krakowie (właściwa dla województwa małopolskiego, śląskiego i świętokrzyskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Lublinie (właściwa dla województwa lubelskiego i podkarpackiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Olsztynie (właściwa dla województwa warmińsko-mazurskiego i podlaskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Poznaniu (właściwa dla województwa wielkopolskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Szczecinie (właściwa dla województwa zachodniopomorskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Warszawie (właściwa dla województwa mazowieckiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej we Wrocławiu (właściwa dla województwa dolnośląskiego i opolskiego), Delegatura Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej w Zielonej Górze (właściwa dla województwa lubuskiego). wojskowe straże pożarne Szkoła Pożarnicza Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej.

Struktura Inspektoratu Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej:

Wydział Ogólny Wydział Profilaktyki Pożarowej Wydział Operacyjno - Szkoleniowy Wydział ds. Współpracy Międzynarodowej Wydział Sprzętu Pożarniczego

Podległość Inspektorat Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej podlega Ministrowi Obrony Narodowej za pośrednictwem Dyrektora Departamentu InfrastrukturyDecyzja nr 168/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie podporządkowania jednostek organizacyjnych osobom zajmującym kierownicze stanowiska Ministerstwa Obrony Narodowej albo kierownikom komórek organizacyjnych (Dz. Urz. MON z 2021 r., poz. 248).

Wojskowe straże pożarne służbowo podlegają dowódcom jednostek wojskowych, w których zostały sformowane. Inspektorat i Delegatury WOP sprawują nad nimi nadzór merytoryczny.

Kierownictwo Szef Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej – płk mgr inż. Andrzej Nawrocki Zastępca Szefa Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej – płk mgr inż. Marek Sobieski

Historia

Organizacja ochrony przeciwpożarowej w Wojsku Polskim w latach 1918-1939 W latach 1920–1921 w Departamencie VIII Budownictwa, w Ministerstwie Spraw Wojskowych istniał samodzielny Wydział Przeciwpożarowy. W okresie 1921–1925 sprawy przeciwpożarowe przejął Referat Pożarowy w Wydziale Budownictwa Departamentu V Inżynierii i Saperów. Pierwszym Kierownikiem Referatu Pożarowego został ppłk inż. Józef Tuliszkowski, który w ówczesnych czasach był najwybitniejszym znawcą problematyki pożarowej. Następnie po reorganizacji w 1925 r. dziedzinę tę przeniesiono do Referatu Budowy i Utrzymania. Od 1931 r., w związku z przekazaniem Intendenturze zagadnień konserwacji budynków, ochrona przeciwpożarowa podporządkowana została Departamentowi Intendentury. Od 1936 r. do wybuchu wojny służba przeciwpożarowa podlegała Dowództwu Obrony Przeciwlotniczej, zarówno na szczeblu Ministerstwa Spraw Wojskowych, jak i Okręgu. Referat Przeciwpożarowy funkcjonował samodzielnie. Na czele stał oficer posiadający również przeszkolenie w zakresie pożarniczym. Personel tego referatu stanowili pracownicy cywilni- oficerowie pożarnictwa, kierowani do pracy w wojsku przez ówczesny Związek Straży Pożarnych RP. Referenci w poszczególnych okręgach wyznaczani byli na podobnych zasadach.

Do podstawowych zadań Referatu Przeciwpożarowego w Ministerstwie Spraw Wojskowych należało:

opracowywanie przepisów, programów szkolenia, planów finansowych i materiałowych; rozdział kredytów; kontrolowanie stanu bezpieczeństwa pożarowego w jednostkach; ewidencja pożarów; współpraca z budownictwem wojskowym w zakresie dostosowania do wymagań przepisów i zaopatrzenia wodnego.

Główne zadania referenta przeciwpożarowego Dowództwa Okręgu Korpusu polegały na:

systematycznym nadzorze bezpieczeństwa pożarowego w jednostkach wojskowych; udzielaniu wskazówek i pomocy w tym zakresie; zaopatrywania jednostek w sprzęt pożarniczy.

W jednostkach wojskowych zorganizowane były etatowe lub nieetatowe pogotowia przeciwpożarowe, których komendantami zostawali podoficerowie zawodowi pełniący służbę w danej jednostce lub pracownicy cywilni.

Organizacja ochrony przeciwpożarowej w Wojsku Polskim w latach 1945-1991 Ochrona przeciwpożarowa w wojsku po drugiej wojnie światowej utworzona została w pionie służby kwaterunkowo-eksploatacyjnej rozkazem Naczelnego Dowództwa WP nr 70 z dnia 06.05.1945 r. W okresie tym odczuwano brak doświadczonej kadry. W wyniku wspólnych przedsięwzięć szkoleniowych Wojska i Związku Straży Pożarnych odbudowano ze zniszczeń obiekty Szkoły Oficerów Pożarnictwa przy ul. Słowackiego 52/54 w Warszawie i przeszkolono na rocznym kursie 31 oficerów zawodowych wojska, po czym skierowano ich do służby na stanowiska o specjalności pożarniczej. W latach 1946–1948 opracowano i wydano szereg podstawowych aktów normatywnych, regulujących organizację i działanie dziedziny ochrony przeciwpożarowej na różnych szczeblach w siłach zbrojnych. Do 1948 r. zorganizowano straże pożarne w składnicach, jednostkach lotniczych i na poligonach oraz w niektórych jednostkach wojskowych. Następnie, na potrzeby wojska, w Centralnym Ośrodku Szkolenia Kwatermistrzowskiego w Poznaniu zorganizowano szkolenie pożarnicze. Dynamikę rozwoju poszczególnych dziedzin ochrony przeciwpożarowej odnotowano w drugiej połowie lat 60. Powołano samodzielny ośrodek szkolenia w Lublinie, uaktualniono przepisy przeciwpożarowe w wojsku. Realizacja zadań następnie odbywała się w oparciu o ustawę o ochronie przeciwpożarowej z 12.06.1975 r. W resorcie problematykę tę regulowały zarządzenia MON. Wynikało z nich, że z ramienia ministra kierownictwo i nadzór nad ochroną przeciwpożarową sprawował Główny Kwatermistrz, jako organ centralny. Realizację zadań powierzono Szefowi Służby Zakwaterowania i Budownictwa, który posiadał fachową komórkę w postaci Wydziału Ochrony Przeciwpożarowej. W okręgach wojskowych kierownictwo i nadzór nad ochroną przeciwpożarową sprawowali dowódcy OW, którzy zadania wykonywali przez swoich zastępców. Kwatermistrz OW realizował zadania ochrony przeciwpożarowej poprzez Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa, któremu podlegały Wojskowe Rejonowe Zarządy Kwaterunkowo-Budowlane (WRZKB). Szef Służby i szef WRZKB następnie przez fachowe dwu-trzyosobowe wydziały Ochrony Przeciwpożarowej. Szef Sztabu i szef Służb Technicznych OW, pomimo obowiązków w tym zakresie, nie dysponowali już specjalistycznymi organami. W Rodzajach Sił Zbrojnych kierownictwo i nadzór nad ochroną przeciwpożarową sprawował Dowódca RSZ. Tu również obowiązywał wieloszczeblowy system kierowania i nadzoru.

Organizacja ochrony przeciwpożarowej w Wojsku Polskim po 1991 r. Podstawę prawną do zmiany i wyeliminowania niedoskonałości w funkcjonowaniu ochrony przeciwpożarowej w wojsku dała ustawa z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowejUstawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (), ustawa z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz akty wykonawcze wydane do tych ustaw. Ponadto podstawą do współczesnej organizacji i funkcjonowania dziedziny, jaką jest wojskowa ochrona przeciwpożarowa stanowiło prawo międzynarodowe zawarte w protokołach dodatkowych Konwencji Genewskiej odnoszących się do ochrony formacji cywilnych w czasie konfliktów zbrojnych. Mówią one, że formacje cywilne powołane do prowadzenia działań ratowniczych, między innymi walki z pożarami, pod rygorem utraty prawa do ochrony nie mogą prowadzić tych działań w czasie konfliktów zbrojnych w odniesieniu do obiektów wojskowych i na terenach wojska.

Wejście w życie wspomnianych wyżej przepisów doprowadziło do likwidacji komórek organizacyjnych ochrony przeciwpożarowej w poszczególnych Ministerstwach i powstania Państwowej Straży Pożarnej. Ponadto, ustawa o PSP dała legitymację prawną do powołania Wojskowej Ochrony Przeciwpożarowej, a wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej określiło następujące jednostki organizacyjne WOP:

1) Szef WOP i podległy mu Inspektorat WOP;

2) szefowie okręgowi WOP i podległe im okręgowe inspektoraty WOP;

3) szefowie delegatur okręgowych inspektoratów WOP i podległe im delegatury;

4) wojskowe straże pożarne.