Synogarlica brunatna (Nesoenas picturatus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje na Madagaskarze, Maskarenach i innych okolicznych wyspach, między innymi w obrębie Kanału Mozambickiego. Nie jest zagrożony wyginięciem; dwa podgatunki wymarły.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał Coenraad Jacob Temminck w 1813. Holotyp pochodził z Mauritiusu. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba Picturata. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza synogarlicę brunatną w rodzaju Nesoenas, podobnie jak autorzy Handbook of the Birds of the World i AviList. Dawniej gatunek był umieszczany w rodzajach Streptopelia lub Columba. Systematyka w obrębie podgatunków bywała sporna.
Podgatunki i zasięg występowania IOC wyróżnia następujące podgatunki: †N. p. rostratus (Bonaparte, 1855) – synogarlica seszelska – Seszele †N. p. aldabranus (P.L. Sclater, 1872) – Amiranty (Seszele) N. p. coppingeri (Sharpe, 1884) – Aldabra, South Island (atol Cosmoledo), Glorieuses; dawniej także na Menai (Cosmoledo), Astove i Assumption (gdzie wymarł w latach 70. XX wieku) N. p. comorensis (E. Newton, 1877) – Komory N. p. picturatus (Temminck, 1813) – synogarlica brunatna – Madagaskar.
Ptaki podgatunku nominatywnego wprowadzono na Seszele, Amiranty, Reunion i Mauritius. Prawdopodobne hybrydy wprowadzono na Diego Garcia (archipelag Czagos).
Morfologia Długość ciała wynosi około 28 cm, masa ciała: 146–188 g. Synogarlice brunatne to krępe gołębie o stosunkowo małych rozmiarach ciała oraz krótkich nogach. Ciemię, kark i przód głowy są szaroniebieskie. Tył i boki szyi porastają ułożone w rzędach pióra używane podczas zalotów, czarne u nasady i bladofioletowe na końcówkach. Płaszcz ciemny, fiołkoworóżowy, na barkówkach ten kolor przechodzi w purpurę. Lotki II i III rzędu czerwonobrązowe, pokrywy skrzydłowe większe bardziej czerwonawe, a średnie i mniejsze – intensywniej purpurowe. Górna część grzbietu na obszarze między barkówkami popielatobrązowa. Niższa część grzbietu i kuper niebieskoszare, pokrywy nadogonowe bardziej brązowoszare. Środkowe sterówki brązowe z szarawym nalotem, zewnętrzne sterówki czarniawe z białymi końcówkami. Przód szyi i pierś jasne, o fiołkowym kolorze. Niższa część piersi jasnoróżowa, brzuch i pokrywy podogonowe białawe. Tęczówka brązowa, dziób purpurowy z niebieskoszarą końcówką, stopy czerwone. Samice wyróżniają się bardziej matowym upierzeniem, czerwonawym odcieniem płaszcza i pokryw skrzydłowych oraz szarą końcówką ogona. Synogarlice seszelskie wyróżniały się szczegółami upierzenia oraz mniejszymi wymiarami i bardziej zaokrąglonymi, krótszymi skrzydłami.
Ekologia i zachowanie 250px|mały|Jajo z kolekcji muzealnej Środowiskiem życia synogarlic brunatnych są głównie lasy (w tym pierwotne i wtórne lasy wiecznie zielone), lecz pojawiają się też w zdegradowanych zadrzewieniach, na terenach rolniczych i w pobliżu siedlisk ludzkich. Występują od poziomu morza do 2000 m n.p.m. Prowadzą osiadły tryb życia, jednak mogą przemieszczać się pomiędzy wyspami, prawdopodobnie celem żerowania i zyskania dostępu do wody słodkiej. Zwykle przebywają samotnie lub w parach, okazjonalnie w małych grupach. Żerują na ziemi. Zjadają głównie nasiona, czasem też opadłe owoce, kwiaty, pączki kwiatowe, liście, owady i inne bezkręgowce.
Lęgi Okres lęgowy na Madagaskarze trwa od lipca do lutego, na Komorach – od października do listopada, na Reunionie – od czerwca do kwietnia, Aldabrze – od października do maja, na Wyspach Wewnętrznych (część Seszeli) – od października do marca. Podczas zalotów samiec unosi ciało i nadyma szyję. Gniazdo ma formę luźnej platformy utworzonej z gałązek, ulokowane jest na drzewie lub krzewie, 1,5–5 m nad ziemią. Na Aldabrze gniazdują czasem na drzewach namorzynowych, zaś na Seszelach – na rzewniach (Casuarina). Zniesienie liczy 2 jaja, skorupka biała. Brak informacji na temat wysiadywania i życia piskląt do opierzenia. Dane z niewoli z początku XX wieku mówią o 14–15 dniach inkubacji, jedna informacja z 1962 – o 18 dniach.
Status zagrożenia IUCN uznaje synogarlicę brunatną za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2026). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako lokalnie dość pospolity. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy ze względu na utratę siedlisk leśnych. Synogarlice seszelskie wymarły wskutek krzyżowania z synogarlicami brunatnymi. Do połowy lat 90. XX wieku ich zasięg ograniczył się jedynie do Bird Island, gdzie współcześnie również występują osobniki z cechami mieszańców. Przedstawiciele N. p. aldabranus wymarli najprawdopodobniej wskutek tępienia ich jako szkodników żerujących na suszącej się koprze.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Madagaskaru Kategoria:Fauna Komorów Kategoria:Fauna Seszeli Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1813 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka