thumb|Atak za pomocą man-in-the-loop w maju 2011 roku, wykonywany przez brytyjski Tornado GR4. Broń precyzyjnego rażenia – środki rażenia które dysponują zdolnością naprowadzenia na konkretny punkt celowania. Powstała w rezultacie sprzęgnięcia w jeden spójny system środków rozpoznania, kierowania i rażenia, którego funkcjonowanie oparte jest w głównej mierze na najnowocześniejszych osiągnięciach elektroniki i automatyki. Przy uwzględnieniu precyzji nawigacji oraz efektów użycia, broń precyzyjnego rażenia można określić jako taktyczną zdolność zapewnienia wymiernych i łatwych do wyliczenia efektów pierwszoplanowych oraz minimalnych efektów niezamierzonych i niepożądanych. Według niektórych poglądów – aczkolwiek pozostających w mniejszości – kładących nacisk na dokładność jako efekt sprawności systemu naprowadzania, broń precyzyjna to środki rażenia, które zdolne są do uderzenia w promieniu 3 metrów od punktu celowania (CEP 3 metry). Takie ujęcie tworzy też pojęcie broni dokładnej, z promieniem uderzenia do 10 metrów. Nie istnieje jednak dotąd oficjalna definicja broni precyzyjnego rażenia. Konwencjonalny atak precyzyjny można natomiast określić jako praktykę ataku wyselekcjonowanego celu z celnością wystarczającą dla wysokiego prawdopodobieństwa zniszczenia go przy małych stratach niepożądanychBirkler, J., Hura, M. i inni: A Framework..., s. xii-xviii.
O precyzyjności ataku i broni decyduje precyzyjnie wyliczalny efekt jej użycia przy minimalnych stratach niepożądanych. Wyróżnić można sześć kategorii broni precyzyjnego rażenia w walce lądowej, z których każda podlega określonym ograniczeniom efektywności, które predestynują ją do wykonywania określonych zadań, czynią zaś mało przydatnymi dla wykonywania innych zadań, czy też w innych warunkach. Podstawowymi czynnikami ograniczającymi efektywność broni precyzyjnego rażenia są niekorzystne warunki pogodowe, konieczność unikania strat niepożądanych, niedostateczne rozpoznanie oraz silna obrona obszaru powietrznego przeciwnika. Czynniki te determinują wybór kategorii tej amunicji, której użycie może przynieść najbardziej pożądane efekty w ataku na zamierzone cele – jak duże cele powierzchniowe, stałe cele niewzmocnione bądź lekko umocnione, jednostki przeciwnika w ruchu bądź jednostki nieruchome, systemy obrony obszaru powietrznego, a także instalacje podziemne lub bunkry. Przy planowaniu ataku, należy brać pod uwagę czynniki wpływające na efektywność broni, przy uwzględnieniu charakterystyk broni w każdej z jej kategorii.
Idea broni precyzyjnej Zmiany polityczne, społeczne i gospodarcze we współczesnym świecie wywołują skutki także w zakresie charakteru występujących konfliktów zbrojnych. Rzadkością są dziś konflikty o charakterze starcia regularnych sił zbrojnych, z mniej lub bardziej określoną linią frontu, przede wszystkim jednak, współczesne konflikty zbrojne rzadko mają na celu zagarnięcie obcego terytorium. Wojny zaborcze zastąpione zostały starciami prowadzonymi w celu wywołania określonych skutków politycznych, gospodarczych, a przede wszystkim społecznych, bez naruszania terytorialnej substancji państwMarek Rudiak: Broń precyzyjnego rażenia. W związku z tym, zmianie uległ także sposób prowadzenia konfliktów zbrojnych, które ukierunkowane są na osiągnięcie celu w postaci przymuszenia do określonego działania, bądź też zaniechania działania niepożądanego. W efekcie, celem prowadzenia współczesnych działań militarnych, nie jest fizyczna destrukcja sił zbrojnych przeciwnika, czy tym bardziej jego ludności cywilnej. Co więcej, rozwój cywilizacyjny społeczeństw oraz powstanie społeczeństwa informacyjnego, spowodowały, że opinia publiczna stała się wrażliwa na wszelkie ofiary wśród ludności cywilnej. W efekcie, decydenci polityczni wywierają stały nacisk na siły zbrojne w celu ograniczania do minimum tzw. strat niepożądanych (collateral demages), także po stronie przeciwnika, a w miarę możliwości całkowitego ich wyeliminowania. Cele współczesnych konfliktów zbrojnych, często w postaci zapewnienia bezpieczeństwa grup ludzi, regionów bądź państw, nie mogą być zaprzeczane przez sam sposób prowadzenia działań. Operacje militarne czasów współczesnych, to często działania przy użyciu sił zbrojnych skierowane na usuwanie przyczyn sytuacji kryzysowych lub kryzysów zagrażających regionalnemu lub światowemu bezpieczeństwu oraz powodujących naruszenie praw człowieka. Jest wobec tego oczywiste, że działania militarne prowadzone w celu ochrony życia ludzkiego i innych uznawanych przez społeczność międzynarodową podstawowych wartości, nie powinny same przez się powodować utraty życia. Z tych też względów, w ciągu dwóch ostatnich dekad, wzrosło znaczenie broni zdolnych wykonywać określone zadania, przy możliwie jak największym ograniczeniu strat niepożądanych.
Broń o takiej charakterystyce, przeznaczona jest do wykonywania precyzyjnych uderzeń na bardzo konkretnie wyznaczone cele, powinna jednak dokonać destrukcji wyznaczonego jej celu, przy uniknięciu wywołania efektu destrukcyjnego względem jego otoczenia. Jak zauważył generał Roland R. Fogleman, były szef sztabu amerykańskich sił powietrznych, istotą ataku precyzyjnego jest zdolność do zastosowania selektywnej siły przeciwko ściśle określonemu celowi oraz osiągnięcie wyraźnego i ściśle ograniczonego efektuRobert C. Owen: Deliberate Force, s. 272. Innymi słowy, konwencjonalny atak precyzyjny (Precision Conventional Strike – PCS) to praktyka ataku na wyselekcjonowane cele, z dokładnością wystarczającą dla wysokiego stopnia prawdopodobieństwa zniszczenia celu (kill probability) oraz minimalnych strat niepożądanych. Dla spełnienia takich warunków pożądane jest użycie broni precyzyjnego rażenia, która przez precyzyjne naprowadzanie na cel zwiększa prawdopodobieństwo jego skutecznego zniszczenia, przy ograniczeniu do minimum strat niepożądanych w otoczeniu celu – w sytuacji idealnej, ich całkowitym wyeliminowaniu – oraz, w przypadku broni standoff, zwiększa poziom bezpieczeństwa własnej platformy jej przenoszenia. Pierwsza generacja broni precyzyjnego rażenia była naprowadzana optycznie i wymagała bardzo dobrych warunków pogodowych w pewnej fazie lotu. Druga generacja używała lasera do precyzyjnego naprowadzania, wciąż jednak wymagała dobrej pogody. Trzecia generacja tej broni, dostępna podczas operacji Allied Force, opierała się na satelitarnym systemie GPS, który umożliwia jej funkcjonowanie w dzień i w nocy, zarówno w dobrych jak i w złych warunkach pogodowych.
Pojecie broni precyzyjnego rażenia Współczesną broń precyzyjnego rażenia (BPR) trudno jest sklasyfikować w kategoriach precyzji. Nie sposób bowiem określić, czy na miano takiej broni zasługują środki zdolne do wykonania ataku na cel z dokładnością do 3, czy do 10 metrów. Dominuje raczej pogląd, że bronią precyzyjnego rażenia są środki rażenia, które dysponują zdolnością naprowadzenia na konkretny punkt celowania. Z doktrynalnego punktu widzenia, niezbędna jest jednak definicja broni tego rodzaju, uwzględniająca wszystkie zmienne związane z jej użyciem, w tym precyzję nawigacji oraz efekty użycia - a także efekty niepożądane oraz potencjalne efekty niezamierzone. Z tego też względu najtrafniejsza jest definicja określająca broń precyzyjną, jako taktyczną zdolność zapewnienia wymiernych i łatwych do wyliczenia efektów pierwszoplanowych oraz minimalnych efektów niezamierzonych i niepożądanych. W definicji tej, akcent położony jest na precyzję efektów użycia broni, nie zaś na precyzję związaną z jej naprowadzaniem – dokładnością systemu. Definicja ta różni się od definicji preferowanej przez na przykład szkoły amerykańskich sił powietrznych (United States Air Force - USAF), które kładą nacisk na dokładność, jako efekt sprawności systemu naprowadzania. Zgodnie z nią, bronią precyzyjną są środki rażenia, które zdolne są do uderzenia w promieniu 3 metrów od punktu celowania (CEP: 3 metry), w odróżnieniu od broni dokładnej z promieniem uderzenia do 10 metrów (CEP: 10 metrów)Jack Sine: Defining the “Precision Weapon”, s. 81-88. Jakkolwiek nie jest to oficjalna definicja, obydwie definicje oddają doktrynalną różnicę w podejściu do problemu.
Z punktu widzenia efektywności broni precyzyjnego rażenia w rażeniu celów lądowych w różnych scenariuszach operacyjnych, broń ta może zostać zgrupowana w sześciu kategoriachBirkler, J., Hura, M. i inni: A Framework..., s. 6-11. Kategoria Przykłady 1. Man-in-the-loop Naprowadzane laserowo GBU-10, GBU-12, GBU-16, GBU-24, GBU-27, Hellfire Sensor terminalny Maverick, GBU-15, AGM-130, SLAM, Popeye, Spike 2. INS wspomagane GPS CALCM, JDAM, ATACMS, JSOW 3. TERCOM bądź GPS + układ porównania terenu TLAM-C Blok II i III, TLAM-D Blok II i III 4. INS wspomagane GPS + układ obrazujący cel TLAM-C Blok IV, JDAM PIP 5. Anty-emisyjne HARM, ALARM 6. Inteligentna subamunicja SFW przenoszone przez JSOW, BAT przenoszone przez ATACMS Kategoria 1: zawiera systemy man-in-the-loop (MITL), czyli układy, w których człowiek jest częścią systemu broni i od niego zależy w dużej mierze celność oraz skuteczność ataku. W kategorii tej wyróżnia się dwa rodzaje broni: Bomby naprowadzane laserowo (Laser-Guided Bombs – LGB) uzależnione od członków załogi samolotu lub naziemnego obserwatora wyposażonego w znacznik. Inne systemy MITL wyposażone w pokładowy sensor skierowany do przodu oraz w układ transmitujący dane do platformy przenoszenia, umożliwiając w załodze samolotu naprowadzania broni na cel (np. Standoff Land Attack Missile – SLAM; pocisk przeciwokrętowy Harpoon zmodyfikowany do użycia przeciwko celom lądowym. System ten wykorzystuje układ naprowadzania MITL z czujnikiem podczerwieni i może zostać użyty do zwalczania lekkich celów stałych lub budynków). Kategoria 2: broń autonomiczna, która po starcie z platformy przenoszenia (samolot bądź wyrzutnia lądowa) naprowadza się na cel samodzielnie, bez dalszego udziału operatora. Umożliwia to skrócenie czasu narażenia platformy przenoszenia broni na przeciwdziałanie ze strony przeciwnika w strefie zagrożenia w rejonie celu. W przypadku broni o dużym zasięgu, umożliwia to eliminację zagrożenia nie tylko w bezpośredniej strefie rażenia celu (fazie terminalnej), lecz także w drodze do celu. Systemy broni kategorii drugiej, są układami autonomicznymi, polegającymi jedynie na naprowadzaniu bezwładnościowym (Innertial Navigation Systems – INS) uaktualnianym przez Global Positioning System (GPS) lub jego odpowiedniki (np. Army Tactical Missile System – ATACMS, Conventional Air-Launched Cruise Missile – CALCM, Joint Direct Attack Munition – JDAM, czy też Wind-Corrected Munitions Dispenser - WCMD). Kategoria 3: broń autonomiczna opierająca swoje naprowadzanie w fazie przelotu w kierunku celu na układzie bezwładnościowym (INS) ze wspomaganiem przez radarowy układ porównywania konturów terenu (TERCOM) z zapisanym w pamięci jego cyfrowym obrazem lub GPS, w fazie terminalnej natomiast przez układ telewizyjny z algorytmami naprowadzania na cel. Kategoria 4: broń autonomiczna oparta na nawigacji i naprowadzaniu INS ze wspomaganiem GPS na trasie przelotu oraz w fazie terminalnej pokładowym czujniku optycznym za pomocą odpowiednich algorytmów porównujący teren z szablonem zapisanym w pamięci podczas końcowego naprowadzania na cel (np. Tomahawk Land Attack Block IV). Kategoria 5: anty-emitery (broń antyradiacyjna), broń precyzyjnego rażenia opierająca swoje naprowadzanie o wbudowany sensor, procesor sygnału oraz związane z nimi algorytmy, w celu wykrycia, identyfikacji, zablokowania oraz naprowadzenia na cel emitujący energię (np. pociski antyradiacyjne HARM i ALARM, samonaprowadzające się na źródło emisji elektromagnetycznej radarów).