Dwójka D. Czaja, M. Zawojski – Mistrzowie Polski 2018|thumb|240px Sekcja Wioślarska AZS-AWF Warszawa – sekcja uczelnianego klubu sportowego działającego przy Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Sekcja działa od roku 1917 – pierwotnie jako sekcja środowiskowego klubu AZS Warszawa. Przez klub AZS-AWF Warszawa, była stopniowo przejmowana, począwszy od 1952 roku. Członek założyciel Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich.

Historia Powstanie sekcji Początki polskiego sportu akademickiego w Warszawie sięgają I wojny światowej i roku 1916. Po wkroczeniu armii niemieckiej do miasta, okupant złagodził w tym okresie przepisy regulujące kwestię uczelni i organizacji przyuczelnianych. Działacze akademiccy, reprezentujący cztery polskie uczelnie warszawskie, przystąpili wtedy – częściowo nielegalnie – do tworzenia Akademickiego Związku Sportowego. Związek wzorowany był na działającym od 1908 roku AZS KrakówRyszard Wryk, Akademicki Związek Sportowy 1908-1939. Poznań 1990, s. 102-113, . W połowie 1917 roku rozpoczęła działalność sekcja wioślarska. Pierwsze grupy kandydatów zostały poddane egzaminom z pływania na przystani Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego w czerwcu tego roku. Towarzystwo to przeprowadziło szkolenie studentów i użyczało im łodzie. Na jesieni 1917 roku akademicy wystartowali na pierwszych regatach – oficjalnie jako członkowie Wydziału Wodnego Związku Sportowego Słuchaczów Politechniki.

W chwili odzyskania przez Polskę niepodległości i oficjalnego powołania Akademickiego Związku Sportowego w Warszawie, sekcja wioślarska posiadała już przystań pływającą na Wiśle i kilka własnych łodzi półwyścigowych. Zakupiła je w połowie 1918 roku za subwencję uzyskaną od Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W listopadzie tego roku – w wyniku przejęcia sprzętu pływającego Deutsche Ruder-Vereinigung Warschau (niemieckiego klubu powstałego w czasie wojny) – AZS Warszawa stał się jednym z najzamożniejszych klubów wioślarskich PolskiAkademicki Związek Sportowy Warszawa, Sport Wodny, 1930 Nr 3, str. 83-84, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-11].

Dwudziestolecie międzywojenne Okres pierwszych lat niepodległości Polski, to czas świetności sekcji. Już w grudniu 1919 roku AZS Warszawa, wraz z dwunastoma innymi polskimi klubami, założył Polski Związek Towarzystw Wioślarskich. Na rozegranych w kolejnym roku pierwszych wioślarskich mistrzostwach polski, klubowa ósemka i czwórka ze sternikiem zdobyły pierwsze tytuły Mistrzów Polski (w roku tym rozgrywano biegi o tytuł tylko w tych dwóch konkurencjach). Zwycięstwa te rozpoczęły trwającą osiem lat dominację warszawskiego AZS na krajowej arenie wioślarskiej. Dominację ukoronowaną brązowym medalem zawodników klubu na Mistrzostwach Europy w Como w 1927 i IV miejscem na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu w 1928.

W okresie tym najistotniejszą inwestycją sekcji było wybudowanie położonej na lądzie przystani klubu. Ostatecznie usytuowana została na terenie podarowanym przez władze Warszawy przy ul. Wioślarskiej 8. Do roku 1927 oprócz hangaru na łodzie, sekcja wybudowała czwarty w Polsce zimowy basen wioślarski. Kolejne etapy budowy prowadzone były do połowy lat 30. Elementem przystani był własny warsztat szkutniczy, w którym wytwarzano na potrzeby klubu nowe łodzie. Na przystani odbywały się też imprezy towarzyskie i bale. Liczba członków sekcji od wzrosła roku 1919 do 1937 z 217 do niemal 700. Była to największa i najprężniej działająca przedwojenna akademicka sekcja wioślarska w Polsce. Podobnie jak w innych przedwojennych klubach wioślarskich, w AZS Warszawa uprawiana była wielodniowa turystyka wioślarska.

W ramach sekcji wioślarskiej, w warszawskim AZS działała również sekcja kobieca. Pod koniec lat trzydziestych zawodniczki klubu uczestniczyły w rywalizacji organizowanej przez PZTW, zajmując w konkurencji klubów: w 1936 roku 7. miejsce (na 12)Sport Wodny, 1936 Nr 18 s. 348 Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-10], a w 1937 roku 7. miejsce (na 15)Tabela Punktacyjna w 1937, Sport Wodny, 1937, nr 18, s. 287 Pomorska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-10].

W drugiej połowie lat 30. AZS Warszawa ponownie stał się potęgą wioślarską. Wzrost liczby członków sekcji i wzmożone szkolenie zawodników wyczynowych, skutkowało zajęciem w klasyfikacji klubowej roku 1938 i 1939 miejsc (odpowiednio): 4 oraz 2.

II wojna światowa Działania wojenne wstrzymały działalność klubu i sekcji wioślarskiej. Wielu wioślarzy uczestniczyło w walkach na froncie (np. Henryk Niezabitowski, czy Marian Wodziański). Część zawodników straciła w tych walkach życie (m.in. Andrzej Sołtan). Wielu uczestniczyło w konspiracji (np. Otton Gordziałkowski, czy Lucjan Kulej). Na podkreślenie zasługuje również udział H. Niezabitowskiego w organizacji jenieckiej olimpiady w roku 1944 w Oflagu II D w Gross-Born.

Okres powojenny W wyniku działań wojennych i powstania warszawskiego wszystkie przystanie wioślarskie stolicy zostały zniszczone. Sekcja wioślarska AZS Warszawa została reaktywowana krótko po wojnie. W 1947 roku korzystała z odbudowanej przystani Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego. W tym samym roku akademicy uczestniczyli w pierwszych powojennych zawodach wioślarskich w WarszawieJacek R. Przygodzki, Odbudowa sportu wioślarskiego w Warszawie po drugiej wojnie światowej, w: Z dziejów wioślarstwa w Polsce. Materiały z sesji popularno-naukowej odbytej 15 października 2004 roku w Poznaniu. Warszawa 2005, Ryszard L. Kobendza, Zarys 80-letniej Działalności Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich, Warszawa 2001, s. 254, . Pod koniec lat 40. odbudowali swoją przystańPół wieku Akademickiego Związku Sportowego 1908-1958, W. Szkiela, B. Tuszyński, Z. Weiss, Warszawa 1962, s. 313. Najlepszym zawodnikiem sekcji był w okresie powojennym skifista Teodor Kocerka, który członkiem AZS Warszawa był w latach 1949-52 oraz 1959−1960 – to jest w latach swych największych sukcesów międzynarodowych.

Równocześnie działała sekcja wioślarska wyczynowego klubu AZS-AWF Warszawa (sekcja utworzona w roku 1952). Sekcja ta początkowo korzystała z przystani AZS, niewiele powyżej Mostu Poniatowskiego. Na początku lat 60. AZS-AWF stał się jedyną akademicką sekcją wioślarską w Warszawie, przejmując wioślarzy AZS, jego sprzęt i trenerów. Była to decyzja odgórna, podjęta przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki – w ramach centralnego planowania sportu.

Zarówno w latach 50., jak 60., AZS-AWF Warszawa skoncentrowany był głównie na trenowaniu kobiet. Zawodniczki sekcji zdobywały najcenniejsze medale na krajowych mistrzostwach, ale też regularnie reprezentowały Polskę na Mistrzostwach Europy (począwszy od 1957 roku). Gdy rozgrywać zaczęto mistrzostwa świata w wioślarstwie, startowały też na czempionacie światowym. W roku 1968 sekcja przeniosła się w rejon Wału Miedzeszyńskiego, gdzie za przystań służyły baraki. W okresie tym AZS był akademicką sekcją wyczynową, w której wiosłowali wychowankowie innych klubów, studiujący na warszawskich uczelniach – głównie na Akademii Wychowania Fizycznego. Ten model działania skopiowany został później przez Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki, który w drugiej połowie lat 70. odgórnie narzucił reformę wyczynowego sportu akademickiego, przenosząc do nowo tworzonych klubów AZS-AWF wyczynowe sekcje międzyuczelniane. Zrealizowane to zostało w miastach, gdzie istniały uczelnie wychowania fizycznego (m.in. w: Poznaniu, Krakowie i Gdańsku).

W latach 70. obok silnej grupy kobiet, sukcesy zaczęli odnosić mężczyźni. W drugiej połowie tej dekady sekcja rozpoczęła też trenowanie młodszych zawodników. Z jednej strony współpracowała w tym zakresie ze Szkolnym Wojewódzkim Ośrodkiem Sportowym nr 2 w Warszawie, z drugiej – objęła patronatem Technikum Samochodowe nr 2 w Warszawie. Przyniosło to wiele sukcesów w młodszych kategoriach wiekowych, a w dłuższej perspektywie dalsze polepszenie wyników seniorów. Jednym z zawodników, który w wyniku tej współpracy przeszedł do AZS-AWF Warszawa, był Kajetan Broniewski. W latach 80. sekcja przeniosła się do prowizorycznych baraków nad Kanał Żerański, przy śluzie w okolicy Elektrowni Żerań.

W 1988 trudna sytuacja materialna i braki sprzętowe zmusiła klub do zaprzestania współpracy tak ze szkołą, jak i z klubem szkolącym młodzież. Miało to związek m.in. z kryzysem gospodarczym schyłku PRL. Przemiany ustrojowe roku 1989, zastały sekcję w bardzo złej sytuacji finansowej. Brak było nie tylko funduszy, ale zmniejszyła się też znacząco liczba zawodników. Pozostali przeważnie studenci AWF Warszawa. Najlepsi zawodnicy zostali jednak objęci w tym czasie centralnym systemem szkolenia PZTW. Pozwoliło to sekcji przetrwać najtrudniejsze czasy.

Pomimo trudności, zawodnicy w latach 1988-2004 odnosili na arenie międzynarodowej największe sukcesy w historii klubu. Po nieznacznym pogorszeniu wyników w kolejnym okresie, począwszy od 2014 roku zawodnicy i zawodniczki klubu znów zaczęli zdobywać medale na igrzyskach olimpijskich, mistrzostwach świata i Europy seniorów. Od 2015 roku sekcja jest jedną z trzech najlepszych klubów wioślarskich w Polsce – pomimo niewielkiej liczby jej zawodników.

Galeria zdjęć

Wyniki sportowe Osiągnięcia przedwojenne Przed II wojną światową warszawscy wioślarze AZS byli w ścisłej czołówce krajowej. Ich osady zdołały zdobyć aż osiem tytułów Mistrzów Polski, dominując w latach 1920-1927. Było to znaczącym osiągnięciem – pod względem ilości tych tytułów, byli przed wojną piątym klubem wioślarskim w Polsce (w dwudziestoleciu międzywojennym w czasie mistrzostw PZTW tylko w niektórych rozgrywanych konkurencjach przyznawano tytuły Mistrzów Polski, a konkurencji było dużo mniej niż obecnie). Mistrzostwo Polski dla AZS Warszawa zdobyli: czwórka ze sternikiem w 1920, w składzie: W. Bielobradek, L. Kulej, H. Niezabitowski, J. Dobrowolski, st. W. Nadratowski, ósemka w 1920, w składzie: J. Dobrowolski, L. Kulej, H. Niezabitowski, S. Piątkowski, E. Strug, St. Lilpop, W. Bielobradek, J. Mazurek, sternik S. Grodzki, czwórka ze sternikiem w 1923, w składzie: O. Gordziałkowski, T. Malze, J. Mazurek, H. Niezabitowski, st. W. Nadratowski, czwórka ze sternikiem w 1924, w składzie: O. Gordziałkowski, P. Kurnicki, NN, H. Niezabitowski, st. W. Nadratowski, czwórka ze sternikiem w 1925, w składzie: O. Gordziałkowski, L. Kulej, P. Kurnicki, H. Niezabitowski, st. W. Nadratowski, ósemka w 1925, w składzie: S. Cybulski, O. Gordziałkowski, L. Kulej, S. Lutyk, J. Łaszewski, L. May, H. Niezabitowski, P. Kurnicki, st. J. Mazurek, ósemka w 1926, w składzie: S. Cybulski, O. Gordziałkowski, M. Kozakowski, L. Kulej, P. Kurnicki, H. Niezabitowski, L. May, Cz. Seredyński, st. W. Nadratowski, ósemka w 1927, w składzie: O. Gordziałkowski, P. Kurnicki, J. Łaszewski, H. Niezabitowski, J. Poczobut, A. Sołtan, J. Ślązak, M. Wodziański, st. E. Czaplicki.

Ponadto w konkurencjach „mistrzowskich”, AZS Warszawa zdobył 7 drugich miejsc (4+ w 1929, 1930 i 1933 oraz 2+ w 1932 i 1937, 2x w 1934 i 1x w 1938), a także 12 miejsc trzecich (4+ w latach 1921 i 1922, 8+ w latach 1928-32, 1937 i 1939, i 4- w 1929 i 1931 oraz 2+ w 1931).

W przedwojennej rywalizacji międzynarodowej zawodnicy AZS Warszawa, reprezentując Polskę, osiągnęli następujące sukcesy: W 1928 sześciu zawodników klubu zajęło na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie IV miejsce, startując na ósemce. Byli to: Otton Gordziałkowski, Józef Łaszewski, Henryk Niezabitowski, Wacław Michalski, Andrzej Sołtan, Marian Wodziański. W 1927 ósemka, której siedmiu na ośmiu wioślarzy oraz sternik byli zawodnikami AZS Warszawa, zdobyła na Mistrzostwach Europy w Como 16px brązowy medal. W składzie osady byli: Otton Gordziałkowski, Piotr Kurnicki, Józef Łaszewski, Henryk Niezabitowski, J. Poczobut, Andrzej Sołtan, Marian Wodziański oraz sternik Józef Mazurek. Ósmy wioślarz, Wiktor Barwicki, był zawodnikiem Klubu Wioślarskiego w Toruniu. W 1927 ta sama ósemka, co w Como, wygrała we Włoszech (w Pawii) silnie obsadzone regaty międzynarodowe.