thumb Hełmówka drobna (Galerina nana (Petri) Kühner) – gatunek grzybów należący do rodziny Galerinaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Galerina, Galerinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1904 roku Lionello Petri, nadając mu nazwę Naucoria nana. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1935 roku Robert Kühner Synonimy: Galera nana (Petri) J.E. Lange 1939 Galerina nana f. bohemica Singer 1950 Galerina nana f. leningradensis Singer 1950 Galerula nana (Petri) Kühner, 1934 Galerula velenovskyi Kühner 1934 Naucoria nana Petri, 1904 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz O średnicy 6–23 mm i wysokości około 6 mm, u młodych okazów dzwonkowaty do półkulistego lub wypukłego, zazwyczaj z brodawką lub czasami z tępym garbkiem, podwiniętym brzegiem i przezroczyście prążkowany w obszarze do 6 mm od brzegu, u starszych płaskowypukły z niewielkim garbkiem lub brodawką i równym brzegiem. Powierzchnia gładka lub pomarszczono-bruzdowana (niezależnie od przezroczystych prążków), lekko lepka, żółtawobrązowa do jasnobrązowej z ciemniejszym środkiem, w młodych kapeluszach z dość ciemnym ochrowobrązowym środkiem i prążkami, nieco jaśniejsza między prążkami. Silnie higrofaniczny; w stanie wilgotnym blednący do brązowawego lub oliwkowego, ale garbek, jeśli występuje, często zachowuje więcej brązu w suchych okazach. Blaszki Przyrośnięte, rzadko niektóre zatokowato wycięte, ostatecznie przyrośnięto-zbiegające, stosunkowo grube i często nierównej szerokości, początkowo jasno cynamonowobrązowe w końcu bardziej rdzawoochrowe. Trzon O wysokości 12–39 mm i grubości 1–4 mm, prawie równy lub zwężający się ku górze, wewnątrz pusty, często zakrzywiony lub wygięty, często z białym kutnerem u nasady, czasami głęboko osadzony w glebie, ale nigdy z ryzomorfami. Powierzchnia początkowo o barwie podobnej jak kapelusz, później zwykle ciemnobrązowa lub głęboko kasztanowobrązowa w dolnej części, biała, włókienkowata z drobnymi, często prawie jedwabistymi, przylegającymi włókienkami osłony, ale bez pierścienia, lub rzadko z bardzo delikatną i nietrwałą strefą pierścieniową, na wierzchołku początkowo drobno oprószona, ostatecznie całkowicie oszlifowany. gładka. Miąższ Cienki lub o średniej grubości, o niewyraźnym lub lekko mącznym zapachu i łagodnym smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki na 4-zarodnikowych podstawkach 6,5–10,8 × 4,8–6,2 μm, na 2-zarodnikowych 9,5–16,2 × 5–6,7 μm. Mają wyraźne, ale niskim exosporium, brodawkowatą ornamentację z wierzchołkowym zgrubieniem, w widoku z boku są nieco nierównoboczne, w widoku z przodu jajowato-migdałowate. Pleurocystydy liczne, przypominające metuloidy, są zwykle grubościenne (0,8–1,6 μm), rzadziej cienkościenne, szkliste, cytrynowe lub gliniastożółtawe w NH40H, sam wierzchołek z koroną igłowatych lub ziarnistych, krystalicznych inkrustacji, od szklistych do brązowożółtych, wrzecionowato-brzuchate z najgrubszą częścią w środku, szypułkowate, ze zwężonym, ale tępym wierzchołkiem. Cheilocystydy podobne do pleurocystyd, pilocystyd brak. Sprzążki obecne.
Występowanie i siedlisko Występuje w niektórych krajach Europy, w Kanadzie (Kolumbia Brytyjska), na Nowej Zelandii, w Ameryce Południowej i Środkowej. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano jedno tylko stanowisko (Góry Świętokrzyskie, 2002), ale w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia.
Grzyby saprotroficzne występujące w rozproszeniu lub rzadziej w małych, gęsto skupionych grupach na zakopanych kawałkach drewna, na drewnianych deskach i doniczkach, na ziemi, na słupkach ogrodzeniowych, na martwych pniach w lasach olszowych.
Przypisy
Kategoria:Galerinaceae Kategoria:Mykobiota Polski