Rosalía Vila Tobella (ur. 25 września 1992 w Sant Cugat del Vallés) – katalońska i hiszpańska piosenkarka, autorka tekstów piosenek, producentka muzyczna i aktorka. W 2018 zdobyła popularność dzięki utworowi „”, za który otrzymała dwie nagrody Latin Grammy Awards.
Życiorys Rosalía Vila Tobella urodziła się w 1992 roku w szpitalu w Sant Cugat del Vallès w Katalonii, choć wychowała się w Sant Esteve Sesrovires w powiecie Baix Llobregat. Dorastała w rodzinie bez muzycznych tradycji. W młodości odkryła flamenco poprzez twórczość Camaróna de la Isli. Jest absolwentką (Katalońskiej Wyższej Szkoły Muzycznej). Studia ukończyła w 2017 roku. W tym czasie pracowała również jako niezależna piosenkarka na weselach i w barach muzycznych, za co otrzymywała wynagrodzenie w wysokości „nieco ponad 80 euro lub w zamian za kolację”. Współpracowała z wieloma artystami m.in. barcelońską grupą teatralną . Rosalía ma starszą siostrę, Pilar „Pili” Vilę (urodzoną w 1989 roku), która współpracuje z nią jako jej stylistka i dyrektor kreatywna.
W wieku 15 lat wzięła udział w programie telewizyjnym Tú Sí Que Vales, jednak nie została do niego wybrana. W wieku 17 lat musiała poddać się operacji strun głosowych po tym, jak zerwała jedną z nich w wyniku „intensywnych ćwiczeń śpiewu”, co uniemożliwiło jej występowanie przez rok.
Kariera W lipcu 2016 raper wydał singel zatytułowany „Antes de Morirme” z gościnnym udziałem Rosalíi. 240px|thumb|left|Rosalía i Raül Refree podczas występu w Madrycie w 2017 2017: Los Ángeles W lutym 2017 Rosalía opublikowała swój debiutancki album pt. . Album wyprodukował . Wystąpił on także gościnnie we wszystkich 12 utworach, które zostały skomponowane w klimacie nawiązującym do tradycyjnego flamenco. Otrzymała nominację do nagrody Latin Grammy Awards 2017 w kategorii najlepszy nowy artysta. Album przyniósł dwa single: „Catalina”, wydany w październiku 2016 roku, oraz „De Plata” z maja 2017 roku. Płyta spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem krytyków. Jordi Bardají napisał w 2018 roku, że krążek był „jednym z największych »sleeper hitów«, jakie hiszpańskie listy sprzedaży poznały w ostatnich czasach”. Los Ángeles dotarło do najwyższego, dziewiątego miejsca na liście 11 listopada 2018 roku i pozostawało w zestawieniu albumów nieprzerwanie od momentu wejścia, gromadząc łącznie 89 tygodni. Los Ángeles zdobyło m.in. nagrodę „Albumu Roku” na Time Out Awards oraz Premio Ruido. W 2017 roku RTVE skontaktowało się z Rosalíą w sprawie udziału w preselekcjach do Konkursu Piosenki Eurowizji 2017, jednak artystka odmówiła ze względu na konflikty w grafiku związane z promocją debiutanckiej płyty.
Rosalía i Raül Refree wyruszyli w trasę koncertową Los Ángeles Tour, promującą ich pierwszy wspólny album studyjny. Trasa rozpoczęła się 11 lutego 2017 roku w Grenadzie, a zakończyła 1 marca 2018 roku w Pałacu Muzyki Katalońskiej w Barcelonie. Hiszpańska piosenkarka Bebe pojawiła się na jednym z ich koncertów w Madrycie wraz z Juanesem, który „natychmiastowo obsesyjnie zafascynował się Rosalíą” i poprosił swoją menedżerkę, Rebecę León, o współpracę z nią. León zgodziła się na bycie jej menadżerem, uznając, że jest to „taki typ artystki, który zdarza się raz na pięćdziesiąt lat”.
2018–2020: El mal querer i międzynarodowe uznanie W maju J Balvin opublikował album studyjny , na którym znalazł się nagrany wspólnie z Rosalíą utwór „Brillo”.
W listopadzie wydała swój drugi studyjny album zatytułowany . Na płycie znalazło się 11 utworów nagranych w stylistyce muzyki flamenco połączonej z różnymi innymi rodzajami muzyki, m.in. pop, R&B i muzyki elektronicznej. Za jego produkcję odpowiadał El Guincho, który jest również autorem niektórych tekstów. Ponadto Rosalía w trakcie nagrań współpracowała z takimi artystami jak , Rossy de Palma, Justin Timberlake i Timbaland i Scott Storch. Sample i niektóre fragmenty testów nawiązują do utworów innych wykonawców, m.in. „Say My Name” Destiny’s Child w utworze „Di mi nombre” i „Cry Me a River” Justina Timberlake’a w „Bagdad”. W swoich utworach odwołuje się do XIII-wiecznej historii miłosnej pt. „” napisanej w języku oksytańskim. W tytułach utworów i teledyskach często nawiązuje do chrześcijaństwa, swoich rodzinnych stron pełnej fabryk i magazynów oraz hiszpańskiej kultury. Album był jej pracą magisterską z flamenco. Płyta była na pierwszym miejscu listy przebojów w Hiszpanii oraz w amerykańskim zestawieniu najpopularniejszych albumów popu latynoskiego magazynu Billboard. Był także na listach najlepiej sprzedających się płyt w Belgii, Holandii, Portugalii i Szwajcarii.
Album promowały cztery single: „”, „”, „” i „”. Pierwszy z nich znalazł się w czołówce hiszpańskiej listy przeboju oraz trzykrotnie zyskał status platynowej płyty. Utwór otrzymał pięć nominacji Latin Grammy Awards, m.in. za utwór roku, nagranie roku oraz najlepszy teledysk. 15 listopada 2018 podczas gali w Paradise artystka otrzymała za utwór dwie statuetki, w kategoriach najlepsze wykonanie – muzyka urban i najlepsza piosenka – muzyka alternatywna. Teledysk do utworu został nagrodzony podczas 2018 jako najlepszy międzynarodowy teledysk muzyki pop. W tej samej kategorii nominowany było również wideo do „Pienso en tu mirá”. Singel „Di mi nombre” przed dwa tygodnie znajdował się na pierwszym miejscu hiszpańskiego zestawienia najpopularniejszych utworów w listopadzie.
Rosalía była nominowana do Europejskiej Nagrody Muzycznej MTV 2018 w kategorii dla najlepszego hiszpańskiego wykonawcy. Podczas gali w Bilbao wykonała utwory „De Aquí No Sales” i „Malamente”.
W styczniu 2019 James Blake wydał album , na którym znalazł się utwór z gościnnym udziałem Rosalíi zatytułowany „Barefoot in the Park”. lewo|mały|265x265px|Rosalía występująca w 2019 roku podczas trasy El Mal Querer Tour Jako aktorka zadebiutowała w filmie Pedro Almodóvara pt. Ból i blask (), którego premiera w Hiszpanii odbyła się 22 marca 2019. Rosalía wspólnie z Penélope Cruz nagrała do filmu utwór „A tu vera”.
28 marca został wydany wraz z teledyskiem singel „” nagrany wspólnie z J Balvinem oraz z gościnnym udziałem El Guincho, za który podczas gali MTV Video Music Award 26 sierpnia 2019 otrzymała dwie nagrody w kategorii Najlepszy teledysk latino oraz Najlepsza choreografia, uczyniło ją to pierwszą hiszpańską wykonawczynią z tym wyróżnieniem. Utwór wygrał także w kategorii Najlepszy duet podczas MTV Europe Music Awards 2019 oraz jako Best Urban Song na gali Latin Grammys 2019. Do tej pory piosenka uzyskała status podwójnej platyny, osiągając 23 września 2022 roku poziom 2 milionów certyfikowanych jednostek sprzedaży.
W maju Rosalía wydała utwór „Aute Cuture”, który stał się jej trzecim numerem jeden w Hiszpanii i przyniósł jej nominację do Latin Grammy w kategorii Nagranie roku. W lipcu ukazał się singiel „Fucking Money Man”, składający się z dwóch ścieżek: „Milionària” (którą zaśpiewała po katalońsku) oraz „Dios nos libre del dinero”. 15 sierpnia premierę miała jej współpraca z Ozuną – „Yo x ti, tú x mí”, będąca jej piątym singlem numer jeden w Hiszpanii. W listopadzie Rosalía wydała „A Palé” z chórkami Jamesa Blake’a, z którym wcześniej pracowała przy „Barefoot in the Park”. W grudniu wystąpiła u boku Lil Baby’ego w remiksie utworu Travisa Scotta „”. Została wyróżniona nagrodą Rising Star podczas gali Billboard Women in Music za międzynarodowe uznanie zdobyte w ciągu roku oraz za „zmianę brzmienia dzisiejszej muzyki głównego nurtu dzięki świeżemu popowi z wpływami flamenco”.
Występ Rosalíi z utworem „Juro Que” na 62. ceremonii wręczenia nagród Grammy był pierwszym przypadkiem w historii, gdy hiszpańska artystka wystąpiła na tej gali. Stała się także pierwszą osobą śpiewającą po hiszpańsku nominowaną w kategorii Najlepszy nowy artysta. Podczas lockdownu wydała utwór „Dolerme”, a w maju „TKN” – drugą współpracę z Travisem Scottem. Piosenka ta stała się jej pierwszym utworem na liście Billboard Hot 100 (debiut na 66. miejscu) oraz szóstym numerem jeden w jej ojczyźnie. Utwór stał się hitem na TikToku, a teledysk w reżyserii Nicolása Méndeza zdobył nagrodę Latin Grammy dla najlepszego krótkometrażowego wideo muzycznego. Otrzymał on również nominację za najlepszą reżyserię na Berlin Music Video Awards. 22 czerwca Arca i Rosalía wydały długo oczekiwaną kolaborację „KLK”, która znalazła się na albumie KiCk i.
2020–2023: Kolaboracje i Motomami Sesje nagraniowe do trzeciego albumu studyjnego Rosalíi rozpoczęły się już w 2019 roku. Z powodu pandemii COVID-19 artystka przeniosła się do Miami, gdzie kontynuowała pracę nad płytą, udzielając się jednocześnie wokalnie w wielu innych utworach. 4 września 2020 roku ukazał się remiks utworu „Relación” Secha, w którym wystąpili także Daddy Yankee, i J Balvin; dzięki niemu Rosalía po raz drugi trafiła na listę Billboard Hot 100, docierając do 64. miejsca. Wzięła również udział w nagraniu trzeciego solowego albumu Bad Bunny’ego, , w utworze „”, który został później wydany jako singiel w Walentynki. Współpraca ta, zaprezentowana na żywo w programie Saturday Night Live, odniosła ogromny sukces komercyjny, debiutując na drugim miejscu światowej listy Spotify z wynikiem 6,63 miliona odtworzeń w ciągu jednego dnia, co stanowiło największy debiut piosenki w całości zaśpiewanej po hiszpańsku w historii. Tydzień później nawiązała współpracę z The Weekndem przy remiksie „Blinding Lights”, a w styczniu z Billie Eilish przy utworze „Lo Vas a Olvidar”, który pojawił się w odcinku specjalnym serialu Euforia. Następnie Rosalía współpracowała z Oneohtrix Point Never przy „Nothing’s Special” oraz z przy utworze „Linda”.
2 listopada 2021 roku Rosalía ogłosiła tytuł swojego nowego albumu – . Został on wydany 18 marca 2022 roku nakładem wytwórni Columbia Records. Promocja przed premierą obejmowała wydanie trzech singli oraz singli promocyjnych „Hentai” i „Candy”. Główny singiel „” z udziałem The Weeknda to eksperymentalna bachata, która odniosła duży sukces komercyjny. Stał się on siódmym numerem jeden Rosalíi w Hiszpanii, a także dotarł do piątego miejsca we Francji i znalazł się w pierwszej dziesiątce w ośmiu innych krajach. W grudniu 2021 roku Rockstar Games uruchomiło nową stację radiową w Grand Theft Auto Online – Motomami Los Santos, nad którą pieczę sprawowały Rosalía i Arca. W lutym 2022 roku artystka zaprezentowała okładkę albumu Motomami i wydała „Saoko” jako drugi singiel, który spotkał się z szerokim uznaniem krytyków. Towarzyszący piosence teledysk, wyreżyserowany przez Valentina Petita, został nakręcony w Kijowie, głównie na Moście Podolskim. Dzięki montażowi wykonanemu przez Petita i Jona Echeveste, wideo zdobyło nagrodę MTV Video Music Award za Najlepszy montaż. 24 lutego Rosalía wydała „Chicken Teriyaki” jako trzeci singiel z albumu. lewo|mały|Rosalía występująca podczas trasy Motomami World Tour W lipcu 2022 roku Rosalía wyruszyła w swoją drugą światową trasę koncertową, Motomami World Tour, aby promować album w Europie, Ameryce Południowej i Ameryce Północnej. Lista utworów zawierała cztery niepublikowane wcześniej piosenki, w tym „Despechá”, która po premierze 28 lipca odniosła globalny sukces. W późniejszym czasie artystka wzięła udział w projektach takich twórców jak , Niño de Elche oraz duet Wisin & Yandel.
Podczas 23. dorocznej gali Latin Grammy Awards w listopadzie 2022 roku, album Motomami zwyciężył we wszystkich czterech kategoriach, w których był nominowany: Album Roku, Best Alternative Music Album, Best Engineered Album oraz Best Recording Package. Rosalía została pierwszą kobietą i szóstym wykonawcą w historii, który dwukrotnie zdobył nagrodę za Album Roku jako główny artysta. Otrzymała również dwie nominacje do 65. nagród Grammy w kategoriach Best Latin Rock or Alternative Album oraz Best Music Film (za projekt Motomami TikTok Live), zwyciężając w tej pierwszej. Media takie jak Rolling Stone, Pitchfork, The New York Times oraz W uznały jednak, że Akademia Nagrań pominęła Motomami w głównej kategorii Album Roku. mały|Rosalía i jej zespół taneczny na Zócalo w Meksyku (2023)