KW 04 - srebrni medaliści MP 2018|thumb|240px Wejście do siedziby klubu|thumb|240px Klub Wioślarski z roku 1904 (nazywany też: KW 04 Poznań) – poznańskie towarzystwo wioślarskie powstałe w roku 1904. Najstarszy w Poznaniu wciąż istniejący klub sportowy. Członek założyciel Polskiego Związku Towarzystw WioślarskichRyszard L. Kobendza. Zarys 80-letniej Działalności Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich. Warszawa 2001, s. 14, .

Historia klubu Okres pod zaborem niemieckim Na początku XX wieku jedynymi klubami wioślarskimi w Poznaniu były towarzystwa niemieckie: RC Neptun i PRV Germania. W okresie tym powrócił z Londynu polski patriota, publicysta i powieściopisarz Maciej Wierzbiński. Zafascynowany angielskimi klubami wioślarskimi postanowił utworzyć podobny klub dla Polaków w Poznaniu. Spotkanie założycielskie odbyło się w dniu 28 kwietnia 1904 roku, a jako nazwę przybrano: „Klub Wioślarski w Poznaniu”. M. Wierzbiński do pomysłu szybko przekonał grupę zamożnych rodaków. Prezesem został arystokrata, hrabia Maciej Mielżyński, polski poseł do Reichstagu. Klub miał nie tylko zajmować się działalnością sportową, ale umacniać więzi polskiej społeczności.

Pierwszym działaniem klubu było wybudowanie nad Wartą za Bramą Dębińską drewnianej przystani i zakup trzech łodzi wioślarskich. Pierwsze treningi na Warcie zawodnicy klubu odbyli na wiosnę 1905 roku. Utworzenie polskiego klubu sportowego spotkało się z niechęcią niemieckich władz. Nie mogąc zdelegalizować zarejestrowanego już stowarzyszenia sportowego, Niemcy ograniczyli się do szykanowania założycieli klubu. W 1905 członkowie klubu nawiązali kontakty z polskimi towarzystwami wioślarskimi z zaboru rosyjskiego. W roku tym uczestniczyli w zjeździe polskich klubów w Ciechocinku, w kolejnych latach podejmowali polskie kluby u siebie lub sami je odwiedzali. W pierwszych zawodach międzyklubowych uczestniczyli w 1907 roku w Warszawie, na zaproszenie Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego. W 1911 w Kruszwicy pomogli utworzyć polski Klub Wioślarski „Vistula” - późniejszy Klub Wioślarski Gopło Kruszwica.

Ważnym aspektem klubowego życia była w tamtych czasach działalność społeczna i życie towarzyskie. Członkowie urządzali na przystani odczyty własnych wierszy, obchodzili (ukrywając to przed zaborcą) rocznice narodowe, uroczyście obchodzili wianki, które były wówczas demonstracją polskości. Klub stał się centrum polskiego życia towarzyskiego. Organizował bale, wieczornice i wycieczki, podczas których śpiewano polskie pieśni. Członkowie klubu uczestniczyli też w licznych wielodniowych wycieczkach wioślarskich. Najdłuższą z nich odbyli w 1908 roku A. Tomaszewski, S. Pełcznicki, L. Nalaskowski i Weichman, którzy spłynęli na czwórce Wartą do Szczecina, oraz dwójka zawodników klubu, którzy tę samą trasę pokonali dwa lata później. KW 04 miał w tamtym okresie charakter elitarny. Wysokość składek stanowiła barierę dla osób mniej zamożnych. Pozwalało to jednak na zakup drogiego sprzętu – w szczególności w 1914 roku KW 04 był w posiadaniu dwóch czwórek wyczynowych. Klub używał już wtedy nazwy: „Klub Wioślarski z roku 1904”, podkreślając datę swego założenia.

Rozwój wstrzymała I wojna światowa. Większość wioślarzy powołanych została do armii niemieckiej, a Wartę zamknięto dla ruchu wodnego. Po zakończeniu działań wojennych większość walczących w niej wioślarzy wróciła do Poznania. Spora część z nich przyłączyła się do powstania wielkopolskiego.

Dwudziestolecie międzywojenne Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Klub Wioślarski z roku 1904 był inicjatorem założenia Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich. To na zaproszenie KW 04 w grudniu 1919 roku zjawili się w Poznaniu przedstawiciele łącznie trzynastu polskich klubów z terenu trzech dotychczasowych zaborów. Na zjeździe tym utworzyli oni krajowy związek i postanowili od 1920 roku rozgrywać coroczne Mistrzostwa Polski w wioślarstwie. Działacze Klubu Wioślarskiego z roku 1904 odgrywali również istotną rolę w zakresie propagowania sportu wioślarskiego – pomagali w tworzeniu m.in. Polskiego Klubu Wioślarskiego w Gdańsku oraz Poznańskiego Klubu Wioślarek.

Dwudziestolecie międzywojenne to okres największego rozwoju klubu i największych jego sukcesów. W pierwszych latach po wojnie znacząco wzrosła liczba członków – w roku 1925 było ich 349, co czyniło z KW 04 największy wioślarski klub ówczesnego Poznania i trzeci klub w PolsceWioślarz Polski, 1925 Nr 1, s. 24, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-18]. Towarzyszyła temu znaczna rozbudowa przystani i zakup licznych, wysokiej klasy łodzi wyczynowych. Na przystani wybudowano zimowy basen wioślarski (pierwszy w Polsce), co pozwoliło na całoroczny specjalistyczny trening. KW 04 jako pierwszy klub w kraju zatrudnił też, w 1923 roku, zawodowego trenera. Działania te szybko przyniosły efekty sportowe, a klub na okres pięciu lat (od 1929 do 1932) zdominował krajową scenę wioślarską. Towarzyszyły temu sukcesy na arenie międzynarodowej – w tym złoty medal zawodników klubu na mistrzostwach Europy i medal na igrzyskach olimpijskich.

Nastawienie się klubu na sport wyczynowy doprowadziło w połowie lat 30. do zaniedbania pracy z młodszymi zawodnikami. Wyniki sportowe pogorszyły się w związku z tym znacząco po roku 1935. Połączone było to z poważnym kryzysem finansowym KW 04. Działania Zarządu przyniosły poprawę dopiero w 1939.

Znaczący aspektem działalności KW 04 była turystyka wioślarska. Z uwagi na dystans, niektóre z wycieczek uznać należy za poważne wyczyny sportowe. Największym osiągnięciem w tym zakresie była wyprawa Cz. Żelaznego, R. Gromadzińskiego i I. Wachowiaka, którzy w 1930 na dwójce podwójnej ze sternikiem dotarli z Poznania do Hawru. Pokonanie dystansu 3114 km zajęło im niemal dwa miesiące.

Działania wojenne wstrzymały działalność klubu. W czasie okupacji zniszczeniu uległo większość zabudowań na przystani. Wojnę przetrwał jednak warsztat szkutniczy i mała szopa, a w nich kilka łodzi wioślarskich, z których dwie były w dobrym stanie.

Okres po II wojnie Po wyzwoleniu Poznania przedwojenni członkowie KW 04 do odbudowy przystani przystąpili już w 1945. Prace trwały do 1949 roku, klub dysponował wtedy hangarem na łodzie, szatniami, warsztatem szkutniczym i basenem wioślarskim.

W roku 1950 komunistyczne władze nakazały klubowi przyłączyć się do Związku Sportowego „Ogniwo” – jako sekcja wioślarska. W 1951 do sekcji tej wcielono Poznański Klub Wioślarek, co było początkiem kobiecego wioślarstw w ramach KW 04. W następstwie kolejnej, ogólnopolskiej reorganizacji sportu w roku 1955, sekcję KW 04 połączono z sekcją wioślarską „Polonii”, wcielając obie do nowo powstałego Zrzeszenia Sportowego „Sparta”. W całym tym okresie wioślarstwo borykało się z problemami finansowymi, gdyż jako sport burżuazyjny nie było znacząco wspierane przez władze PRL.

W grudniu roku 1956 – na fali odwilży gomułkowskiej – kluby odzyskały względną samodzielność. Reaktywowano, a następnie zarejestrowano Klub Wioślarski z roku 1904.

Lata 60. to dynamiczny rozwój klubu i liczne sukcesy sportowe. W 1960 utworzono „Młodzieżową Szkółkę Wioślarską przy KW-04” przy CRZZ. Pozwoliło to na szeroki nabór młodzieży i uzyskanie dotacji na zakup nowych łodzi wyczynowych. Najlepszą zawodniczką tamtego okresu była Danuta Pribe, wielokrotna reprezentantka Polski, a także jej reprezentacyjna partnerka, Mirosława Sieja.

Wraz z zakończeniem kariery przez najlepsze zawodniczki lat 60., w kolejnych dwóch dekadach klub ogarnął postępujący regres. W latach 70. zawodnicy KW 04 osiągali jeszcze drobne sukcesy w kategorii juniorów, w latach 80. sukcesów sportowych na poziomie krajowym klub nie osiągał praktycznie w żadnej kategorii. Sytuację pogarszały problemy materialne wynikające ze zniszczeń po powodzi w 1979 roku i z kryzysu gospodarczego schyłku PRL. Pomimo problemów, klub cały czas szkolił liczne rzesze młodych zawodników, m.in. późniejszego prezydenta Poznania, Jacka JaśkowiakaPuchar Świata w wioślarstwie, codziennypoznan.pl [dostęp: 2019-03-18].

Przemiany ustrojowe roku 1989, zastały KW 04 w bardzo złej sytuacji. Brak było nie tylko funduszy, ale też nowoczesnego sprzętu. Sytuacja zmieniła się na początku lat 90., gdy finansami klubu zajęli się działacze potrafiący działać w warunkach gospodarki rynkowej. Główną przyczyną zmian na lepsze było jednak zatrudnienie, w charakterze trenera, olimpijczyka Jarosława Janowskiego (trener KW 04 w latach 1992-2003), a następnie byłego zawodnika klubu, Mirosława Rewersa (trener od 1999). Skutkowało to najpierw sukcesami zawodników wszystkich kategorii wiekowych na poziomie krajowym, a następnie znaczącymi osiągnięciami na arenie międzynarodowej.

Prezesi Klubu Funkcję prezesa KW 04 pełniły w trakcie jego historii następujące osoby: hrabia Maciej Mielżyński (1904-1910), Czesław Kusztelan (1910), Ludwik Frankiewicz (1910-1914 i 1917-1919), Wacław Załuski (1914-1915), Stanisław Sławski (1915-1917 i 1926-1927), Władysław Kontrowicz (1919-1923), Jan Czerwiński (1923-1926), Władysław Stopa (1927-1937), Kazimierz Gunderman (1937-1939), Zygmunt Rozpłochowski (1945-1948), Mieczysław Musiał (1948-1951) Leon Cichocki (1951-1970), Marian Miałkas (1971), Kazimierz Krieger (1971-1975), Marek Borkowski (1975), Zbigniew Mermela (1975-1981 oraz 1992-1994), Ryszard Szymański (1981-1992 i 1994-1995), Marek Kurek (1996-2019) oraz Paweł Mermela (od 2020Paweł Mermela Nowym prezesem KW 04, Karol Maćkowiak, Głos Wioślarza (dodatek do Głosu Wielkopolskiego, 4.08.2020, s. 1).

Galeria zdjęć

Wyniki sportowe Osiągnięcia przedwojenne Przed II wojną światową wioślarze Klubu Wioślarskiego z roku 1904 zdobyli najwięcej tytułów Mistrza Polski spośród wszystkich wioślarskich klubów polskich. Osady KW 04 zdołały zdobyć aż 21 tytułów Mistrzów Polski (na 102 łącznie przyznane męskie tytuły mistrzowskie)Sport Wodny, 1937, nr 15, s. 234. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-15]Sport Wodny, 1938, nr 14-15, s. 212-215. Pomorska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-15]Sport Wodny, 1939, nr 15, s. 215-218. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp: 2019-03-15]. Tym większym było to wyczynem, że w dwudziestoleciu międzywojennym w czasie mistrzostw PZTW tylko w niektórych rozgrywanych konkurencjach przyznawano tytuły Mistrzów Polski, a konkurencji było dużo mniej niż obecnie. Klub całkowicie zdominował rywalizację w latach 1929-32, a rywalizację na ósemkach wygrywał pięć razy z rzędu (w latach 1928-32). Tytuły Mistrza Polski dla KW 04 Poznań zdobyły: czwórka ze sternikiem w 1928, w składzie: S. Jurkowski, D. Tilgner, W. Leporowski, J. Krenz-Mikołajczak, sternik N. Budziński, ósemka w 1928, w składzie: S. Jurkowski, W. Tuliszka, K. Nowakowski, D. Tilgner, W. Leporowski, J. Krenz-Mikołajczak, H. Grygiel, J. Ziętkiewicz, sternik J. Tuczyk, dwójka bez sternika w 1929, w składzie: H. Budziński, J. Krenz-Mikołajczak, czwórka ze sternikiem w 1929, w składzie: S. Jurkowski, W. Leporowski, M. Ziętkiewicz, W. Tuliszka, sternik N. Budziński, ósemka w 1929, w składzie: S. Jurkowski, W. Leporowski, Z. Kasprzak, W. Tuliszka, M. Tuliszka, Z. Kasprzak, M. Ziętkiewicz, A. Moshalewicz, sternik B. Zimny, dwójka bez sternika w 1930, w składzie: H. Budziński, J. Krenz-Mikołajczak, czwórka bez sternika w 1930, w składzie: H. Budziński, Z. Kasprzak, M. Tuliszka, J. Krenz-Mikołajczak, czwórka ze sternikiem w 1930, w składzie: S. Jurkowski, D. Tilgner, W. Leporowski, W. Tuliszka, sternik N. Budziński, ósemka w 1930, w składzie: S. Jurkowski, W. Leporowski, D. Tilgner, W. Tuliszka, M. Tuliszka, Z. Kasprzak, S. Jachimowicz, A. Moshalewicz, sternik N. Budzyński, dwójka bez sternika w 1931, w składzie: S. Jachimowicz, A. Moshalewicz, dwójka ze sternikiem w 1931, w składzie: W. Dybalski, H. Budziński, st. B. Zimny, czwórka bez sternika w 1931, w składzie: H. Budziński, Z. Kasprzak, K. Nowakowski, J. Krenz-Mikołajczak, czwórka ze sternikiem w 1931, w składzie: S. Jurkowski, W. Leporowski, W. Tuliszka, M. Tuliszka, sternik B. Zimny,