thumb|Max Švabinský, jeden z pierwszych artystów, któremu nadano honorowy tytuł artysty narodowego Republiki Czechosłowackiej Artysta narodowy (słow. národný umelec, czes. národní umělec) – honorowy tytuł Republiki Czechosłowackiej, przyznawany artystom narodowości czeskiej lub słowackiej. Przyjęty został ustawą Zgromadzenia Narodowego Republiki Czechosłowackiej 20 kwietnia 1948 roku. Prawo weszło w życie z dniem 6 maja 1948 roku ustawą nr 130/1948. Na jej mocy prezydent mógł przyznać tytuł artyście narodowości czeskiej lub słowackiej, którego działalność artystyczna prezentuje szczególnie wysoki poziom i wyjątkowe znaczenie dla wzbogacania kultury narodowej. Nagroda mogła zostać też przyznana pośmiertnie.
Ustawa nr 79/1953 z dnia z 16 września 1953 roku wprowadzała zmianę do ustawy i zmieniła określenie narodowości artysty z czeskiej i słowackiej na obywatela czechosłowackiego. Tytuł został przyznany nie tylko za prawdziwe walory artystyczne, ale także za polityczną zgodność z panującym w tym czasie reżimem. Artysta narodowy otrzymywał dożywotnią emeryturę honorową równą profesorowi uniwersyteckiemu. Zostało to zmienione przez zmianę ustawy, na mocy której emerytura przyznawana była uznaniowo przez rząd. Dzięki temu przyznanie tytułu i emerytury stało się jednym z narzędzi władzy politycznej do kierowania życiem artystycznym w Republice Czeskiej.
Jeszcze zanim ustawa weszła w życie, rząd powołał w sumie 33 artystów narodowych. Na posiedzeniu rządu w dniu 9 listopada 1945 roku, w związku z przyznaniem honorowego tytułu malarzowi Ludvíkowi Kubie, Maxowi Švabinskiemu, Václavowi Špálowi i Václavowi Rabasowi, opracowano wymóg odpowiedniej podstawy prawnej do przyznania tego tytułu. Tytuł został przyznany przez Prezydenta Republiki. Artysta narodowy miał prawo nosić odznakę honorową.
Obecnie tytuł nie jest przyznawany. Został zniesiony w 1990 roku na mocy ustawy nr 404/1990.
Lista nagrodzonych {| class="sortable wikitable" ! Lp. !! Laureat !! Aktywność !! Rok przyznania !! Narodowość !! Uwagi |- |1.||||pisarz||1945||czeska||pośmiertnie |- |2.||||poeta||1945||czeska|| |- |3.||||malarz||1945||czeska|| |- |4.||||malarz||1945||czeska|| |- |5.||||malarz||1945||czeska|| |- |6.||||malarz||1945||czeska|| |- |7.||||kompozytor||1945||czeska|| |- |8.||||poeta||1945||słowacka|| |- |9.||||poeta||1945||czeska|| |- |10.||||kompozytor||1945||czeska|| |- |11.||||architekt||1945||słowacka|| |- |12.||||poeta||1946||czeska|| |- |13.||||poeta||1946||czeska||pośmiertnie |- |14.||||poeta||1946||czeska|| |- |15.||||malarz||1946||czeska||pośmiertnie |- |16.||||aktor||1946||czeska|| |- |17.||||rzeźbiarz||1946||czeska|| |- |18.||||pisarz||1946||czeska||pośmiertnie |- |19.||||pianista||1946||czeska|| |- |20.||||twórca ludowy||1946||słowacka|| |- |21.||||poeta||1946||słowacka|| |- |22.||||śpiewak operowy||1946||czeska|| |- |23.||||pisarka||1947||słowacka|| |- |24.||||aktorka||1947||czeska|| |- |25.||||pisarka||1947||czeska|| |- |26.||||aktorka||1947||czeska|| |- |27.||||pisarka||1947||słowacka|| |- |28.||||malarz||1947||czeska|| |- |29.||||pisarz||1947||czeska|| |- |30.||||pisarz||1947||czeska|| |- |31.||||pisarka||1947||czeska|| |- |32.||||wiolonczelista||1947||czeska|| |- |33.||||lalkarz||1948||czeska|| |- |34.||||architekt||1948||czeska|| |- |35.||||pisarz||1949||słowacka||pośmiertnie |- |36.||||kompozytor||1950||czeska|| |- |37.||||aktorka||1952||czeska|| |- |38.||||pisarz||1953||słowacka|| |- |39.||||pisarz||1953||czeska|| |- |40.||||pisarka||1953||czeska|| |- |41.||||malarz||1953||słowacka|| |- |42.||||aktor||1953||czeska|| |- |43.||||aktor||1953||czeska|| |- |44.||||aktor||1953||czeska|| |- |45.||||reżyser i kompozytor||1954||czeska|| |- |46.||||reżyser||1954||czeska|| |- |47.||||aktorka||1955||czeska|| |- |48.||||aktor||1955||słowacka|| |- |49.||||aktor||1955||słowacka|| |- |50.||||rzeźbiarz||1956||czeska|| |- |51.||||kompozytor||1956||słowacka|| |- |52.||||dyrygent||1957||czeska|| |- |53.||||kompozytor||1957||czeska|| |- |54.||||kompozytor||1958||słowacka|| |- |55.||||dyrygent||1958||czeska|| |- |56.||||śpiewaczka operowa||1958||czeska|| |- |57.||||rzeźbiarz||1958||czeska|| |- |58.||||rzeźbiarz||1958||czeska|| |- |59.||||śpiewak operowy||1958||czeska|| |- |60.||||aktor||1958||czeska|| |- |61.||||malarz||1958||czeska|| |- |62.||||aktor||1958||czeska|| |- |63.||||pisarka||1959||czeska|| |- |64.||||malarz||1959||czeska|| |- |65.||||śpiewaczka operowa||1960||czeska|| |- |66.||||śpiewaczka operowa||1960||czeska|| |- |67.||||pisarz||1960||czeska|| |- |68.||||malarz||1961||czeska|| |- |69.||||aktorka||1961||słowacka|| |- |70.||||aktorka||1961||słowacka|| |- |71.||||aktorka||1962||czeska|| |- |72.||||malarz||1963||czeska|| |- |73.||||malarz||1963||czeska|| |- |74.||||aktor i pisarz||1963||czeska|| |- |75.||Antonin Pelc||malarz||1963||czeska|| |- |76.||||malarz||1963||słowacka|| |- |77.||||śpiewak operowy||1963||czeska|| |- |78.||||śpiewak operowy||1963||czeska|| |- |79.||||aktor||1963||czeska|| |- |80.||||malarz||1964||słowacka|| |- |81.||||malarz||1964||słowacka|| |- |82.||||śpiewak operowy||1964||czeska|| |- |83.||||aktor||1964||czeska|| |- |84.||||pisarz||1964||czeska|| |- |85.||||poeta||1964||słowacka|| |- |86.||||architekt||1965||czeska|| |- |87.||||reżyser||1965||czeska|| |- |88.||||aktorka||1965||czeska|| |- |89.||||architekt||1965||słowacka|| |- |90.||||aktor||1965||czeska|| |- |91.||||aktor||1965||czeska|| |- |92.||||kompozytor||1966||słowacka|| |- |93.||||malarz||1966||czeska|| |- |94.||||poeta||1966||czeska|| |- |95.||||poeta||1966||czeska|| |- |96.||||poeta||1966||czeska|| |- |97.||||reżyser||1966||czeska|| |- |98.||||śpiewak operowy||1966||słowacka|| |- |99.||||dyrygent||1966||czeska|| |- |100.||||dyrygent||1966||czeska|| |- |101.||||aktor||1966||czeska|| |- |102.||||rzeźbiarz||1966||słowacka|| |- |103.||||kompozytor||1966||słowacka|| |- |104.||||poeta||1966||słowacka|| |- |105.||||malarz||1967||czeska||Willi Nowak |- |106.||||kompozytor||1967||czeska|| |- |107.||||malarz i pisarz||1967||czeska|| |- |108.||||malarz||1967||czeska|| |- |109.||||malarz||1967||czeska|| |- |110.||||pisarz||1967||słowacka|| |- |111.||||malarz||1967||czeska|| |- |112.||||poeta||1968||czeska|| |- |113.||||śpiewaczka operowa||1968||słowacka|| |- |114.||||tancerz i choreograf||1968||czeska|| |- |115.||||aktor i reżyser||1968||czeska|| |- |116.||||aktorka i pisarka||1968||czeska|| |- |117.||||scenograf||1968||czeska|| |- |118.||||aktor||1968||czeska|| |- |119.||||reżyser||1968||czeska|| tytuł odebrany po emigracji |- |120.||||tancerka i choreografka||1968||czeska|| |- |121.||||scenograf||1968||czeska|| |- |122.||||aktor||1968||czeska|| |- |123.||||skrzypek i dyrygent||1968||czeska||pośmiertnie |- |124.||||malarz||1968||słowacka|| |- |125.||||malarz||1968||słowacka||pośmiertnie |- |126.||||rzeźbiarz||1968||słowacka|| |- |127.||||aktor||1968||czeska||zmarł w dzień nadania tytułu |- |128.||||reżyser filmowy i aktor||1968||słowacka|| |- |129.||||reżyser filmowy||1968||słowacka||tytuł odebrany po emigracji |- |130.||||reżyser filmowy||1968||czeska|| |- |131.||||reżyser filmowy||1968||czeska|| |- |132.||||architekt||1968||czeska|| |- |133.||||rzeźbiarz||1968||czeska|| |- |134.||||śpiewaczka operowa||1968||słowacka|| |- |135.||||poeta||1969||słowacka|| |- |136.||||krytyk literacki||1969||słowacka|| |- |137.||||malarz||1969||słowacka|| |- |138.||||śpiewaczka operowa||1970||słowacka|| |- |139.||||aktor||1970||słowacka|| |- |140.||||reżyser filmowy||1970||czeska|| |- |141.||||malarz||1970||czeska|| |- |142.||||malarz||1970||czeska|| |- |143.||||aktor||1971||czeska|| |- |144.||||aktorka||1971||czeska|| |- |145.||||aktor||1971||czeska|| |- |146.||||malarz||1971||słowacka|| |- |147.||||pisarz||1971||słowacka|| |- |148.||||pisarz||1971||słowacka|| |- |149.||||rzeźbiarz||1971||słowacka|| |- |150.||||reżyserka filmów animowanych||1971||czeska|| |- |151.||||malarz||1971||czeska|| |- |152.||||wiolonczelista||1971||czeska|| |- |153.||||malarz||1971||czeska|| |- |154.||||malarz||1972||czeska|| |- |155.||||malarz||1972||słowacka|| |- |156.||||aktor||1972||czeska|| |- |157.||||poeta||1972||słowacka|| |- |158.||||malarz||1972||słowacka|| |- |159.||||rzeźbiarz||1973||czeska|| |- |160.||||pisarz||1973||czeska|| |- |161.||||aktor||1973||słowacka|| |- |162.||||aktor||1973||słowacka|| |- |163.||||reżyser filmowy||1973||czeska|| |- |164.||||malarka||1974||słowacka|| |- |165.||||dramaturg||1974||słowacka|| |- |166.||||pisarka||1974||słowacka|| |- |167.||||śpiewaczka operowa||1974||czeska|| |- |168.||||pisarz||1974||czeska|| |- |169.||||rzeźbiarz||1974||czeska|| |- |170.||||malarz||1974||czeska|| |- |171.||||pisarz||1974||czeska|| |- |172.||||baletnica i choreografka||1975||czeska||najmłodszy z artystów narodowych |- |173.||||rzeźbiarz||1975||czeska|| |- |174.||||chórmistrz||1975||czeska|| |- |175.||||pisarz||1975||czeska|| |- |176.||||malarz||1975||czeska|| |- |177.||||śpiewaczka operowa||1975||czeska|| |- |178.||||poeta||1975||czeska|| |- |179.||||malarz||1975||słowacka|| |- |180.||||kompozytor||1975||słowacka|| |- |181.||||pisarz||1975||słowacka|| |- |182.||||scenograf||1975||słowacka|| |- |183.||||reżyser i scenarzysta||1976||słowacka|| |- |184.||||pisarka i scenarzystka||1976||słowacka|| |- |185.||||malarz||1976||czeska|| |- |186.||||kompozytor||1976||czeska|| |- |187.||||malarz||1976||czeska|| |- |188.||||kompozytor||1976||czeska|| |- |189.||||dyrygent||1976||czeska|| |- |190.||||śpiewak operowy||1976||czeska|| |- |191.||||aktor||1976||czeska|| |- |192.||||malarz i rzeźbiarz||1977||czeska|| |- |193.||||malarz||1977||słowacka|| |- |194.||||dyrygent||1977||czeska|| |- |195.||||śpiewak operowy||1977||czeska|| |- |196.||||dyrygent||1977||słowacka|| |- |197.||||skrzypek||1977||czeska|| |- |198.||||poeta||1977||słowacka|| |- |199.||||dyrygent||1978||czeska|| |- |200.||||pisarz||1978||czeska|| |- |201.||||aktor||1978||słowacka|| |- |202.||||aktor||1978||czeska|| |- |203.||||poeta||1978||słowacka|| |- |204.||||kompozytor||1978||słowacka|| |- |205.||||aktorka||1978||czeska|| |- |206.||||aktor||1978||czeska|| |- |207.||||artystka||1978||czeska|| |- |208.||||malarz||1978||słowacka|| |- |209.||||malarz||1978||czeska|| |- |210.||||aktor i reżyser||1978||słowacka|| |- |211.||||aktor||1979||czeska|| |- |212.||||malarz||1979||czeska|| |- |213.||||śpiewak operowy||1979||czeska|| |- |214.||||malarka||1979||czeska|| |- |215.||||reżyser filmowy||1979||czeska|| |- |216.||||pisarz||1979||czeska|| |- |217.||||pianista i kompozytor||1979||czeska|| |- |218.||||kompozytor||1979||czeska|| |- |219.||||reżyser filmowy||1979||czeska|| |- |220.||||pisarz||1979||czeska|| |- |221.||||malarz||1979||słowacka|| |- |222.||||rzeźbiarz||1979||słowacka|| |- |223.||||aktor||1979||słowacka|| |- |224.||||aktor||1979||słowacka|| |- |225.||||aktorka||1979||słowacka|| |- |226.||||pisarz||1980||czeska|| |- |227.||||malarz||1980||słowacka|| |- |228.||||tancerka||1980||czeska|| |- |229.||||pianista||1980||czeska|| |- |230.||||malarz||1980||słowacka|| |- |231.||||śpiewaczka operowa||1980||czeska|| |- |232.||||chórmistrz||1980||czeska|| |- |233.||||rzeźbiarz||1981||czeska|| |- |234.||||architekt||1981||czeska|| |- |235.||||kompozytor||1981||czeska|| |- |236.||||scenarzysta filmowy||1981||czeska|| |- |237.||||śpiewaczka operowa||1981||słowacka|| |- |238.||||aktor||1981||czeska|| |- |239.||||choreograf i tancerz||1981||czeska|| |- |240.||||malarz||1981||czeska|| |- |241.||||kompozytor||1981||czeska|| |- |242.||||rzeźbiarz||1981||słowacka|| |- |243.||||śpiewak operowy||1982||czeska|| |- |244.||||rzeźbiarz||1982||słowacka|| |- |245.||||pisarz||1982||czeska|| |- |246.||||aktor||1982||słowacka|| |- |247.||||rzeźbiarz||1982||czeska|| |- |248.||||pisarz||1982||czeska|| |- |249.||||rzeźbiarz||1982||czeska|| |- |250.||||malarz||1982||czeska|| |- |251.||||kompozytor||1982||czeska|| |- |252.||||kompozytor||1983||słowacka|| |- |253.||||poetka||1983||słowacka|| |- |254.||||śpiewaczka operowa||1983||czeska|| |- |255.||||rzeźbiarz||1983||czeska|| |- |256.||||aktor||1983||czeska|| |-