10 złotych 1925 Profile kobiety i mężczyzny – moneta próbna okresu złotowego II Rzeczypospolitej, wybita według projektu Antoniego Madeyskiego, jako wzór złotej obiegowej monety dziesięciozłotowej.

Na monecie nie ma umieszczonego znaku mennicy ani napisu „PRÓBA”.

Rys historyczny W jednym z aktów prawnych poprzedzających reformę Władysława Grabskiego, tj. w dekrecie Prezydenta RP z 20 stycznia 1924 r., przewidywano bicie 3100 złotych z jednego kilograma stopu złota próby 900 (9/31 grama czystego kruszcu na 1 złoty), w nominałach: 10, 20, 50 i 100 złotych. 26 maja 1924 r. Minister Skarbu wydał rozporządzenie ustalające wzory 13 monet o nominałach od 1 grosza do 100 złotych, w tym planowanych wówczas do wprowadzenia czterech nominałów ze złota, dla których wybrano wspólny typ awersu autorstwa Antoniego Madeyskiego (określający również nominał) oraz wspólny rewers z klęczącym rycerzem autorstwa Tadeusza Beyera.

Do emisji złotych monet według zatwierdzonego wzoru jednak nie doszło, a na początku 1925 r. rozpisano nowy konkurs na projekt złotych polskich monet obiegowych. Zwyciężczynią została Zofia Trzcińska-Kamińska, według projektu której bito później (od 1926 r.) złote bulionowe 10- i 20-złotówki z Bolesławem Chrobrym.

W opracowaniach z lat osiemdziesiątych XX w. podawano informację, że monetę 10 złotych 1925 Profile kobiety i mężczyzny wybito jako wzór dla złotej monety obiegowej.

Awers Na tej stronie znajduje się godło – orzeł w koronie, po obu stronach orła – „10 ZŁ.”, u góry dookoła otokowo napis: „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, na dole rok: „1925”.

Rewers Na tej stronie monety centralnie umieszczono dwa lewe profile: kobiety ze snopkiem i mężczyzny z siekierą na ramieniu, całość otoczona wieńcem z płodów rolnych.

Opis Moneta została wybita z rantem gładkim na krążku o średnicy 21 mm w:

brązie – nakład 100 sztuk, masa 3,3 –3,4 grama, srebrze – nakład 50 sztuk, masa 4,15–4,25 grama.

Pod koniec drugiego dziesięciolecia XXI w. ze znanych monet II Rzeczypospolitej dziesięciozłotówka próbna z profilami kobiety i mężczyzny jest:

jedną z siedmiu próbnych monet 10-złotowych, obok: 10 złotych 1925 Bolesław Chrobry projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej, 10 złotych 1934 Klamry projektu Wojciecha Jastrzębowskiego, próbnej wersji (z napisem „PRÓBA”) obiegowych 10 złotych wzór 1932 Polonia projektu Antoniego Madeyskiego, próbnej wersji (z napisem „PRÓBA”) okolicznościowych 10 złotych 1933 Romuald Traugutt (bitej również w postaci kwadratowej klipy) projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej, próbnej wersji (z napisem „PRÓBA”) okolicznościowych 10 złotych 1933 Jan III Sobieski (bitej również w postaci kwadratowej klipy) projektu Jana Wysockiego, próbnej wersji (z napisem „PRÓBA”) okolicznościowych 10 złotych 1934 Józef Piłsudski-Orzeł Strzelecki (bitej również w postaci kwadratowej klipy) projektu Stanisława Ostrowskiego, jedną z siedmiu monet będącymi efektem przygotowań Mennicy Państwowej do wprowadzenia złotych monet obiegowych przewidywanych przez reformę walutową Władysława Grabskiego, obok: 10 złotych 1925 Bolesław Chrobry projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej, 20 złotych 1924 Monogram RP projektu T. Załuskiego, 20 złotych 1925 Polonia projektu Antoniego Madeyskiego, 20 złotych 1925 Bolesław Chrobry projektu Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej, 50 złotych 1924 Klęczący rycerz projektu Tadeusza Breyera, 100 złotych 1925 Mikołaj Kopernik projektu Stanisława Szukalskiego.

Odmiany mały|Próba technologiczna w brązie ze znakiem mennicy w Warszawie na awersie W drugim dziesięcioleciu XXI w. znana jest również odmiana w złocie o nieznanej masie, bita w nieznanym nakładzie. W katalogach publikowanych przed rokiem 1990 podawano informację, że wybito 1 sztukę monety w złocie.

Zobacz też monety próbne II Rzeczypospolitej 10 złotych 1925 Bolesław Chrobry 20 złotych 1924 Monogram RP 20 złotych 1925 Polonia 20 złotych 1925 Bolesław Chrobry 50 złotych 1924 Klęczący rycerz 100 złotych 1925 Mikołaj Kopernik 10 złotych

Przypisy

Bibliografia J. Parchimowicz Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, Nefryt, Szczecin, wydanie I,

1000