Fundacja Otwarty Dialog (ang. Open Dialogue Foundation, ODF) – międzynarodowa organizacja pozarządowa mająca na celu ochronę praw człowieka, demokracji i praworządności na obszarze postsowieckim, a od 2018 r. również w Unii Europejskiej.
Od 2018 r. główna siedziba Fundacji znajduje się w Brukseli. Fundacja posiada przedstawicielstwa w Warszawie, Kijowie i Miami.
W 2023 r. Fundacji przyznano Status Członkowski przy Radzie Europy, z obszarami kompetencyjnymi m.in. w demokracji, prawach człowieka, integracji europejskiej, praworządności i przeciwdziałaniu korupcji.
Historia Fundacja została założona w 2009 r. w Warszawie i formalnie zarejestrowana w 2010 r. przez Ludmiłę Kozłowską, ukraińską aktywistkę z Sewastopola. Kozłowska przeniosła się do Polski na studia i założyła ODF w oparciu o doświadczenia i kontakty wyniesione z okresu Pomarańczowej Rewolucji w Ukrainie w 2004 r.
Struktura władz W skład zarządu Fundacji wchodzą Ludmiła Kozłowska (Prezes Zarządu) i Marcin Mycielski (Wiceprezes Zarządu, Dyrektor Wykonawczy).
Radzie Fundacji przewodniczy Bartosz Kramek, a jej członkiem jest Michał Boni.
Byli członkowie Rady Fundacji:
Bogusław Stanisławski (do 2019 r.) Jacek Szymanderski (do 2022 r.) Andrzej Wielowieyski (do 2026 r.)
Działalność Ukraina W listopadzie 2013 r. Fundacja włączyła się we wspieranie Euromajdanu, organizując m.in. 3 misje obserwacyjne z udziałem polskich posłów Michała Jarosa, Tomasza Makowskiego, Michała Szczerby i Marcina Święcickiego i 3 koncerty oraz manifestację w Warszawie wspólnie z Amnesty International pod hasłem „Solidarni z Euromajdanem”. W styczniu 2014 r. Fundacja rozpoczęła misję obserwacyjną w celu „długoterminowego wzmocnienia potencjału ukraińskiego społeczeństwa obywatelskiego ze strony Unii Europejskiej”, otwierając stały namiot na Euromajdanie. Misja trwała 56 dni i prowadzona była na miejscu przez 30 wolontariuszy, których celem było „monitorowanie, czy w Kijowie przestrzegane są prawa człowieka, oraz informowanie o represjach wymierzonych w uczestników protestu”.
W 2014 r. ODF zebrała ponad 1 milion zł na rzecz Ukrainy poprzez zbiórki publiczne oraz wysłała kilkanaście transportów z 35 tonami pomocy, w tym leki oraz ponad 1000 sztuk środków ochrony życia, m.in. kamizelek kuloodpornych i hełmów dla ukraińskich batalionów walczących w wojnie w Donbasie.
Również w 2014 r., w następstwie Euromajdanu, Fundacja zabiegała o wprowadzenie reform demokratycznych i przeprowadzenie lustracji w Ukrainie, przygotowując w tym celu raport dla władz Ukrainy i organizując w Kijowie konferencję z udziałem międzynarodowych ekspertów.
W latach 2014–2016 Fundacja prowadziła centrum wsparcia dla Ukraińców „Ukraiński Świat” przy ul. Nowy Świat 63 w Warszawie, które udzieliło pomocy ponad 30 tysiącom osób w okresie swojego funkcjonowania.
Fundacja stała się celem rosyjskiej propagandy w następstwie swojego wsparcia Ukrainy w pierwszych latach agresji Rosji.
W październiku 2016 r. Fundacja współorganizowała w Warszawie „Marsz solidarności z Ukrainą”.
W następstwie inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r. Fundacja skupiła się na wsparciu uchodźców z Ukrainy w Polsce i dostawach pomocy humanitarnej, zwłaszcza w formie sprzętu obronnego dla Sił Zbrojnych Ukrainy. Do czerwca 2023 r. przekazała pomoc o wartości ponad 35 mln zł, z czego 4,5 mln zł zebrane zostało poprzez portal Zrzutka.pl.
We wrześniu 2022 r. Fundacja współorganizowała z krakowskim radnym Łukaszem Wańtuchem i redaktorami Gazety Wyborczej, Jarosławem Kurskim, Romanem Imielskim i Wojciechem Czuchnowskim, konwój 5 samochodów dostawczych na linię frontu w okolicę Chersonia.
W styczniu 2023 r. Fundacja zorganizowała misję humanitarną do Bachmutu, w ramach której dostarczono 15 ton sprzętu i pomocy. W skład konwoju 9 pojazdów weszła piątka posłów na Sejm: Adam Szłapka, Hanna Gill-Piątek, Piotr Borys, Witold Zembaczyński i Paweł Krutul oraz wiceprezes Fundacji Marcin Mycielski. Podczas misji w mieście trwały walki, a jeden z pocisków wybuchł w odległości 100m od konwoju.
W połowie czerwca 2023 r. konwój 4 samochodów Fundacji zawiózł 50m³ pomocy o wartości 250 tys. zł do Chersonia w następstwie powodzi wywołanej przez zniszczenie zapory w Nowej Kachowce. Sprzęt o wartości 100 tys. zł ufundowany został przez Miasto Stołeczne Warszawa na podstawie jednogłośnie przyjętej uchwały rady miasta. Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, wiceprezydent Tomasz Bratek i Marcin Mycielski z Fundacji zostali odznaczeni w wyniku misji orderami przez deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy.
Do października 2024 r., od początku pełnoskalowej inwazji Rosji, Fundacja przekazała Siłom Zbrojnym Ukrainy pomoc o wartości ponad 42 mln zł. W 2024 r. Fundacja rozpoczęła także kampanię wsparcia ukraińskich weteranów poprzez dostarczanie im protez bionicznych, prowadzoną we współpracy z polsko-amerykańsko-indyjską spółką Aether Biomedical, producentem bionicznej protezy ręki Zeus. W ramach misji jeden z ukraińskich weteranów rehabilitowanych w Narodowym Centrum Rehabilitacji UNBROKEN we Lwowie otrzymał protezę Zeus przekazaną dzięki inicjatywie Fundacji.
W styczniu 2026 r. Fundacja była jednym z inicjatorów i organizatorów obywatelskiej akcji „Ciepło z Polski dla Kijowa”, zainicjowanej w odpowiedzi na rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną. Inicjatorami zrzutki były m.in. Euromaidan-Warszawa, Fundacja Demokracja, redakcja Sestry.eu, Fundacja Otwarty Dialog, Fundacja Polskiej Rady Biznesu i inicjatywa Przedsiębiorcy Pomagają. Według relacji Sestry.eu, jednym z impulsów do rozpoczęcia akcji był kontakt Jerzego Wójcika z Natalią Panchenko, Bartoszem Kramkiem i aktywistami Euromaidan-Warszawa; 16 stycznia 2026 r. na platformie Pomagam.pl rozpoczęła się zbiórka „Ciepło z Polski dla Kijowa”. Pierwsza partia 230 generatorów prądu zakupionych w ramach zbiórki dotarła do Kijowa 27 stycznia 2026 r.; zbiórka zgromadziła wówczas ponad 7,6 mln zł, a jej celem było zebranie 10 mln zł. Na początku lipca 2026 r. zbiórka na platformie Pomagam.pl przekraczała 10,4 mln zł.
23 sierpnia 2025 r., w Dniu Flagi Ukrainy, aktywiści z Fundacji Otwarty Dialog, Komitetu Obrony Demokracji, Euromaidan-Warszawa, Ogólnopolskiego Strajku Kobiet, Akcji Demokracja i Lotnej Brygady Opozycji przeprowadzili happening przed ambasadą Federacji Rosyjskiej w Warszawie, rozlewając na jezdni przy ul. Belwederskiej żółtą i niebieską farbę, tworzącą barwy flagi Ukrainy. Marcin Mycielski z Fundacji Otwarty Dialog, główny organizator akcji, określił happening jako wyraz solidarności z Ukrainą i sprzeciw wobec rosyjskiej agresji. Policja wylegitymowała kilka osób, a po happeningu miejskie służby oczyściły nawierzchnię jezdni. W lutym 2026 r. policja skierowała do sądu wnioski o ukaranie uczestników happeningu, zarzucając im popełnienie kilku wykroczeń. Organizatorzy twierdzili, że użyli specjalnej, łatwozmywalnej i nietoksycznej farby drogowej, ściągniętej specjalnie z Wielkiej Brytanii, i zadbali o bezpieczeństwo kierowców oraz mycie opon samochodów.
Fundacja zajmuje się też relokacją uchodźców do krajów zachodnich poprzez punkt pomocy prowadzony na Dworcu Wschodnim w Warszawie oraz prowadzi 4 „Domy Mam” dla ukraińskich uchodźczyń. W spocie telewizyjnym zachęcającym do wsparcia działań Fundacji, zrealizowanym przez Agnieszkę Holland i Michała Szcześniaka, udział wzięły Krystyna Janda i Maria Dębska.
Rosja Działania dotyczące Rosji ODF rozpoczęła w 2014 r. od kampanii na rzecz uwolnienia więźniów politycznych i jeńców wojennych pojmanych w trakcie zbrojnej agresji na Ukrainę, m.in. pilotki Nadiji Sawczenko i reżysera Ołeha Sencowa. Wspólnie w innymi europejskimi i ukraińskimi organizacjami pozarządowymi, zwłaszcza Centrum Wolności Obywatelskich, Fundacja zorganizowała międzynarodową kampanię „#LetMyPeopleGo” (ang. Uwolnij moich ludzi), w ramach której pod adresem www.letmypeoplego.org.ua powstała platforma monitorująca i wyliczająca tzw. „zakładników Kremla”, a temat został podjęty m.in. przez OBWE.
W świetle przetrzymywania ukraińskich więźniów politycznych ODF prowadziła też międzynarodową kampanię na rzecz nałożenia sankcji na Rosję, publikując i promując tzw. „Listę Sawczenko”. Lista zawierała nazwiska kilkudziesięciu rosyjskich oficjeli, w tym Władimira Putina, i wzywała do nałożenia na nich sankcji personalnych na wzór amerykańskiej Ustawy Magnickiego. W ramach kampanii 57 Eurodeputowanych z 5 grup politycznych wystosowało wniosek do Wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini o przyjęcie przez UE sankcji personalnych wobec Rosji.
W 2018 r. szwedzkie wydawnictwo Ariel Förlag opublikowało książkę na temat prześladowania Ołeha Sencowa i innych ukraińskich więźniów Kremla bazując na raporcie ODF.
W listopadzie 2018 r. Fundacja prowadziła kampanię przeciw mianowaniu rosyjskiego generała, Oleksandra Prokopczuka, na stanowisko prezydenta Interpolu, dołączając do kilkudziesięciu innych organizacji pozarządowych z całego świata oraz organizując viralową kampanię w mediach społecznościowych z udziałem Posłów do Parlamentu Europejskiego pod nazwą „#InterpolNotForPutin” (ang. Interpol nie dla Putina).
W październiku 2019 r., po uwolnieniu przez Rosję po pięciu latach w łagrze, Ołeh Sencow został przyjęty razem z Ludmiłą Kozłowską przez prezydenta Francji, Emmanuela Macrona. Podczas spotkania szefowa Fundacji przedstawiła Macronowi listę 86 Ukraińców wciąż więzionych przez Rosjan.
W marcu 2024 r. Fundacja została wpisana przez Rosyjską Prokuraturę Generalną na listę niepożądanych organizacji w Rosji, uznając ją za "niosącą zagrożenie dla podstaw ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej". Uzasadnieniem wpisu na listę było dostarczanie pomocy humanitarnej Ukrainie. Szefostwu Fundacji grozi z tego powodu do 15 lat pozbawienia wolności.
W kwietniu 2025 r. Fundacja Otwarty Dialog, Bartosz Kramek i Marcin Mycielski znaleźli się w polskiej sekcji rosyjskiego serwisu Foreign Combatants, opisywanego jako element kremlowskiej wojny informacyjnej i strona wspierana przez rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Serwis publikował nazwiska, zdjęcia, biogramy i opisy działalności osób wspierających Ukrainę, przedstawiając m.in. pomoc humanitarną i polityczne wsparcie Ukrainy jako udział w wojnie przeciw Rosji. W polskiej sekcji znalazło się 59 osób i dwie organizacje, w tym Fundacja Otwarty Dialog i Białoruski Dom w Warszawie. Na liście Foreign Combatants znaleźli się również polscy politycy, dziennikarze i działacze społeczni, w tym Kramek i Mycielski.
W 2024 r. wpisy dotyczące przedstawicieli i współpracowników Fundacji, m.in. Marcina Mycielskiego, Bartosza Kramka i Tomasza Sikorskiego, znalazły się także w rosyjskim serwisie Tribynal.ru, przedstawiającym się jako „centrum badań oznak przestępstw przeciw bezpieczeństwu narodowemu Federacji Rosyjskiej”. Serwis określał ich jako „zagranicznych wspólników” lub „zbrodniarzy wojennych” i wiązał ich z dostawami pomocy dla Ukrainy oraz działalnością Fundacji Otwarty Dialog.
Polska