Wybory parlamentarne w Hiszpanii w kwietniu 2019 roku – przedterminowe wybory do Kongresu Deputowanych i Senatu, które odbyły się 28 kwietnia. Uprawnionych do głosowania było prawie 34,8 mln obywateli, którzy wybierali 350 posłów do Kongresu Deputowanych XIII kadencji i 208 z 266 senatorów.
W poprzednich wyborach parlamentarnych w 2016 roku sukces odniosła centroprawicowa Partia Ludowa (PP). Ponownie żadna z partii nie zdobyła większości parlamentarnej. Proces tworzenia rządu zakończył się w październiku 2016 roku, kiedy Mariano Rajoy przy wstrzymaniu się większości posłów PSOE otrzymał wotum zaufania dla swojego mniejszościowego rządu. Lecz w maju 2018 roku w związku z licznymi aferami korupcyjnymi z wieloma politykami PP, socjaliści pod wodzą Pedro Sáncheza wysunęli wniosek o wotum nieufności dla drugiego rządu Mariano Rajoya. Wniosek poparły: koalicja partii lewicowych pod wodzą Podemos oraz katalońscy i baskijscy nacjonaliści. 1 czerwca 2018 roku wniosek o wotum nieufności przeszedł stosunkiem 180 do 169 głosów i 1 głosu wstrzymującego. W konsekwencji Rajoy został odwołany z funkcji premiera, a następnego dnia szef PSOE Sanchez utworzył swój mniejszościowy rząd. W lutym 2019 roku partie opozycyjne oraz katalońscy nacjonaliści i galicyjska En Marea przegłosowały swój sprzeciw wobec projektowi budżetu na rok 2019 (stosunkiem głosów 158 za – 191 przeciw). W następstwie wyników głosowania Sanchez zwrócił się do Króla Filipa VI o rozwiązanie Kortezów i zarządzenie wyborów przedterminowych, co nastąpiło na mocy Dekretu Królewskiego z 4 marca 2019 r.
Status grup parlamentarnych w momencie rozwiązania parlamentu Kongres DeputowanychGrupa parlamentarnaLiczba posłówGrupa Ludowców w Kongresie (PP)137Grupa Socjalistów (PSOE)84Konfederacyjna Grupa UP-ECP-Marea (Podemos+IU)67Grupa Obywateli (Ciudadanos)32Grupa Republikańskiej Lewicy (ERC)9Baskijska Grupa PNV5Grupa mieszana16 SenatGrupa parlamentarnaLiczba senatorówGrupa Ludowców w Senacie (PP)147Grupa Socjalistów (PSOE)60Grupa Podemos (Podemos)20Grupa Republikańskiej Lewicy (ERC)12Baskijska Grupa PNV w Senacie6Grupa Nacjonalistycznych Senatorów (PDeCAT+CC)6Grupa mieszana15
Główne partie polityczne biorące udział w wyborach Partia lub koalicjaLiderIdeologiaPartia Ludowa (PP) Foro Asturias (FAC)97x97pxPablo CasadoKonserwatyzmChrześcijańska demokracjaHiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) Partia Socjalistów Katalonii (PSC)97x97pxPedro SánchezSocjaldemokracjaUnidas Podemos Podemos Zjednoczona Lewica (IU) Equo En Comú Podem (ECP) lewicowe partie aragońskie i Nawarry97x97pxPablo IglesiasSocjalizm demokratycznyDemokracja bezpośredniaLewicowy populizmObywatele – Partia Obywatelska (Ciudadanos)97x97pxAlbert RiveraLiberalizmRepublikańska Lewica Katalonii – Suwerenni (ERC-Sobiranistes) Republikańska Lewica Katalonii (ERC) Suwerenni (Sobiranistes)97x97pxOriol JunquerasObecnie przebywa w więzieniu w MadrycieDążenie do niepodległości KataloniiSocjaldemokracjaSocjalizm demokratycznyRazem dla Katalonii – Razem (JxCat-Junts) Europejska Partia Demokratyczna Katalonii (PDeCAT) Wezwanie Narodowe dla Niepodległości (CNxR)97x97pxJordi SánchezDążenie do niepodległości KataloniiLiberalizmNacjonalistyczna Partia Basków (EAJ/PNV)97x97pxAitor EstebanBaskijski nacjonalizmChrześcijańska demokracjaKonserwatywny liberalizmKoalicja Kompromis (Compromís) Walencki Blok Nacjonalistyczny (Bloc) Walencka Inicjatywa Ludowa (IdPV) Zieloni Equo (VerdsEquo)97x97pxJoan BaldovíWalencki nacjonalizmZielony socjalizmJedność Kraju Basków (EH Bildu) Sortu Solidarność Basków (EA) Alternatywa (Alternatiba)lewo|bezramki|106x106pxOskar MatuteDążenie do niepodległości Kraju BaskówSocjalizmKoalicja Kanaryjska – Kanaryjska Partia Nacjonalistyczna (CC-PNC) Koalicja Kanaryjska (CC) Kanaryjska Partia Nacjonalistyczna (PNC) Niezależna Grupa Herreńska (AHI)98x98pxAna OramasRegionalizmKanaryjski nacjonalizmCentryzmVox97x97pxSantiago AbascalNarodowy konserwatyzmNacjonalizmCentralizacja państwaPrawicowy populizm Unia Ludowa Nawarry, PP i Ciudadanos utworzyły koalicję Navarra Suma (NA+) na te wybory i wybory regionalne w maju. W Galicji En Marea postanowiła o wystawieniu osobnej od Unidas Podemos listy. Na Balearach utworzono koalicję partii Więcej dla Majorki (Mes), Więcej dla Minorki (MpM), Teraz Ibiza (Ara Eivissa) i ERC pod nazwą Veus Progressistes (Postępowe Głosy), w Senacie ta koalicja jest poszerzona o Podemos i Zjednoczoną Lewicę.
Kampania Hasła wyborcze Partia lub koalicjaOryginalne hasłoW tłumaczeniu na polskiPP« Valor seguro »„Bezpieczna wartość”PSOE« La España que quieres / ❤ »« Haz que pase »« Estamos muy cerca »„Hiszpania, którą chcesz / ❤”„Zrób to”„Jesteśmy bardzo blisko”Unidas Podemos« La historia la escribes tú »„Historia jest pisana przez ciebie”Ciudadanos« ¡Vamos Ciudadanos! »„Naprzód Obywatele”ERC-Sobiranistes« Va de llibertat »„Idziemy po wolność”JxCat-Junts« Tu ets la nostra força. Tu ets la nostra veu »„Jesteś naszą siłą. Jesteś naszym głosem”EAJ/PNV« Nos mueve Euskadi. Zurea, gurea »„Kraj Basków nas rozwija. Co twoje, to nasze”Compromís« Imparables »„Niepokonani”EH Bildu« Erabaki. Para avanzar »„Zdecyduj. By uczynić postęp”Vox« Por España »„Dla Hiszpanii”
Debaty przedwyborcze +Najważniejsze debaty wyborcze przed wyborami parlamentarnymi w 2019 roku (z oglądalnością powyżej miliona widzów)DataOrganizatorGospodarz(-e) Obecny Inny kandydat NiezaproszonyPPPSOEUPCsERCJxCatPNVVoxPrzypisy13 kwietniaLa SextaInaki LopezOUriarteOM.J. MonteroOI. MonteroOArrimadasNZ16 kwietniaRTVEXabier FortesIA. de ToledoIM.J. MonteroII. MonteroIArrimadasIRufiánNZOEstebanNZ22 kwietniaOCasadoOSánchezOIglesiasORiveraNZ23 kwietniaAtresmediaAna PastorVicente Valles
Wyniki i frekwencja Frekwencja Wspólnota autonomiczna14:0018:00OstatecznaAndaluzja38.94%57.25%73.31%Aragonia44.65%62.32%77.62%Asturia40.15%58.67%73.35%Baleary38.1%54.42%67.58%Ceuta (miasto autonomiczne)30.47%48.84%63.97%Estremadura42.88%60.22%76.31%Galicja36.97%58.93%73.97%Kantabria43.12%63.64%78.09%Kastylia-La Mancha42.71%62.35%78.02%Kastylia i León41.8%62.0%78.24%Katalonia43.52%64.2%77.58%Kraj Basków41.75%60.05%74.52%La Rioja44.76%61.62%78.11%Madryt43.61%65.11%79.75%Melilla (miasto autonomiczne)28.14%45.45%63.02%Murcja43.41%61.85%75.69%Nawarra43.79%60.97%76.29%Walencja45.87%61.67%76.34%Wyspy Kanaryjskie30.72%51.0%68.14%W całym kraju41.49%60.76%75.75%Źródło: Avances de participación – Elecciones generales 2019
Kongres Deputowanych +Wyniki wyborów do Kongresu Deputowanych w 2019 roku center|350px Partie i koalicje Liczba głosów Mandaty Głosy % ±pp Suma +/− Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) 7,480,755 28.68 +6.05 123 +38 Partia Ludowa (PP) 4,356,023 16.70 –15.87 66 –69 Obywatele – Partia Obywatelska (Cs) 4,136,600 15.86 +2.68 57 +25 Unidas Podemos (Unidas Podemos) 3,732,929 14.31 –5.40 42 –24 Unidas Podemos (Podemos–IU–eQuo) 3,118,191 11.95 –4.21 35 –19 En Comú Podem (ECP) 614,738 2.36 –1.19 7 –5 Vox (Vox) 2,677,173 10.26 +10.06 24 +24 Republikańska Lewica Katalonii – Suwerenni (ERC–Sobiranistes) 1,019,558 3.91 +1.28 15 +6Razem dla Katalonii – Razem (JxCat–Junts) 497,638 1.91 –0.10 7 –1 Nacjonalistyczna Partia Basków (EAJ/PNV) 394,627 1.51 +0.32 6 +1 Animalistyczna Partia Przeciwko Maltretacji Zwierząt (PACMA) 326,045 1.25 +0.06 0 ±0Jedność Kraju Basków (EH Bildu) 258,840 0.99 +0.22 4 +2 Koalicja Kompromis: Bloc–IdPV–VerdsEquo (Compromís 2019) 172,751 0.66 New 1 +1 Koalicja Kanaryjska – Kanaryjska Partia Nacjonalistyczna (CCa–PNC) 137,196 0.53 +0.20 2 +1 Wolny Lud–Jesteśmy Alternatywą–Piraci: Front Republika (Front Republicà) 113,008 0.43 New 0 ±0 Navarra Suma (NA+) 107,124 0.41 –0.12 2 ±0 Galicyjski Blok Nacjonalistyczny (BNG) 93,810 0.36 +0.17 0 ±0 Regionalna Partia Kantabrii (PRC) 52,197 0.20 New 1 +1 Pozostałe partie 329,856 1.26 0 ±0 Głosy puste199,5110.76 +0.02 Suma26,085,641 350 ±0 Głosy ważne26,085,64198.96–0.11 Głosy nieważne275,4101.04+0.11 Frekwencja26,361,05175.75+9.27 Absencja8,437,15324.25–9.27 Zarejestrowani wyborcy 34,799,107 Źródło: Total nacional – Congreso
Senat + Wyniki wyborów do Senatu w 2019 roku center|325px Partie i koalicje Wybranibezpośrednio Nominowaniprzez parl.regionalne Suma Mandaty +/− Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) 123 +81 18 141 Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE) 120 +78 17 137 Partia Socjalistów Katalonii (PSC) 3 +3 1 4 Partia Ludowa (PP) 54 –73 19 73 Partia Ludowa (PP) 54 –72 19 73 Foro Asturias (FAC) 0 –1 0 0 Unidas Podemos (Unidas Podemos) 0 –16 6 6 Unidas Podemos (Podemos–IU–eQuo) 0 –12 5 5 En Comú Podem (ECP) 0 –4 1 1 Republikańska Lewica Katalonii – Suwerenni (ERC–Sobiranistes) 11 +12 13 Obywatele – Partia Obywatelska (Cs) 4 +4 6 10Razem dla Katalonii – Razem (JxCat–Junts) 2 ±0 2 4 Koalicja Kompromis (Compromís) 0 ±0 1 1 Nacjonalistyczna Partia Basków (EAJ/PNV) 9 +4 1 10 Navarra Suma (NA+) 3 +2 0 3Jedność Kraju Basków (EH Bildu) 1 +1 1 2 Sortu (Sortu) 1 +1 1 2 Solidarność Basków (EA) 0 ±0 0 0 Grupa Socjalistów Gomery (ASG) 1 ±0 0 1 Vox (Vox) 0 ±0 1 1 Koalicja Kanaryjska – Kanaryjska Partia Nacjonalistyczna (CCa–PNC) 0 –1 1 1 Koalicja Kanaryjska – Kanaryjska Partia Nacjonalistyczna (CCa-PNC) 0 ±0 1 1 Niezależna Grupa Herreńska (AHI) 0 –1 0 0 Nueva Canarias (NCa) 0 –1 0 0 Partia Aragońska (PAR) 0 –2 0 0 Suma 208 ±0 58 266Źródło: Total nacional – Senado
Następstwo wyborów Wybory zakończyły się zwycięstwem Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej premiera Pedro Sáncheza. Było to pierwsze zwycięstwo tej partii od 2008 roku. PSOE wygrała w dużej większości okręgów wyborczych (prowincji) i w 14 na 17 wspólnot autonomicznych oraz w mieście autonomicznym Ceuta. Blok partii prawicowych PP-Cs-Vox zdobył tylko 42,9% głosów i 147 mandatów poselskich (149 uwzględniając liczbę posłów centroprawicowej koalicji Navarra Suma) w porównaniu do 165 miejsc i 43,0% głosów zdobytych w sumie przez PSOE i Unidas Podemos. PSOE Sáncheza była wskutek tego jedyną partią, która miała realne szanse na stworzenie rządu przy wsparciu mniejszych partii. Dodatkowo po raz pierwszy od 30 lat PSOE zdobyła większość mandatów w Senacie. Socjaliści odzyskali kontrolę nad Senatem po 23 latach dominacji senatorów centroprawicowej Partii Ludowej.
Poparcie wyborcze dla ludowców gwałtownie spadło i zaliczyło najgorszy wynik od powstania partii w 1989 roku. PP pozostała największą partią jedynie w 4 prowincjach: Ávili, Lugo, Ourense i Salamance oraz w mieście autonomicznym Melilla. Ludowcy nie wygrali jednak w żadnej wspólnocie autonomicznej, nawet w Galicji, gdzie prawica przegrała z socjalistami po raz pierwszy od odnowienia demokracji w II poł. lat 70. Partia Ludowa straciła w porównaniu z wyborami w 2016 roku ponad 3.5 miliona głosów. Według powyborczych analiz 1.4 mln wyborców PP z 2016 roku oddało tym razem swój głos na partię Obywatele Alberta Rivery, ponad 1.6 mln głosów padło na skrajnie prawicowy Vox, ok. 400 tys. wyborców nie poszło na wybory, a ok. 300 tys. oddało głos na socjalistów.
Po utracie ponad połowy mandatów w Kongresie, kierownictwo Partii Ludowej odwołało Javiera Maroto ze stanowiska szefa kampanii. Sam Maroto stracił swój mandat poselski z prowincji Álava na rzecz EH Bildu (proniepodległościowej lewicy) i po raz pierwszy do 1979 roku prawica nie uzyskała reprezentanta do Kongresu z tej prowincji. Pablo Casado, lider PP, którego przesunięcie partii na pozycje bardziej prawicowe, i budzące kontrowersje przywództwo zostało nazwane przez komentatorów, w świetle wyników wyborów, „samobójstwem”, odmówił rezygnacji i zamiast tego zaproponował powrót partii na pozycje bardziej centrowe. Zrobił to pod presją przywódców regionalnych struktur PP na miesiąc przed wyborami samorządowymi i do parlamentów regionalnych zaplanowanymi na 26 maja.