1 złoty 1929 Wieniec kwiatowy nieprzewiązany – moneta próbna okresu złotowego II Rzeczypospolitej wybita z rewersem projektu Józefa Aumillera oraz awersem M.Kotarbińskiego wykorzystanym do obiegowych złotówek niklowych.
Moneta należy do serii złotówek bitych z jednym z czterech próbnych rewersów zaprojektowanych przez Józefa Aumillera, z których żadna nie stała się wzorem dla wprowadzonej w 1929 r. monety niklowej o tym nominale. Inaczej niż w przypadku pozostałych próbnych monet serii skorzystano z obiegowego awersu M.Kotarbińskiego, a w związku z tym monetę wybito z datą roczną 1929.
Z tym samym wzorem rewersu oraz awersem także projektu Józefa Aumillera (jak na pozostałych próbnych złotówkach serii), wybito z datą roczną 1928 inną próbną monetę jednozłotową.
Na monecie nie ma umieszczonego znaku mennicy, a na rewersie pod cyfrą „1" nominału znajduje się wypukły napis „PRÓBA”.
Rys historyczny Jako element reformy walutowej Władysława Grabskiego rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 20 stycznia 1924 r., znowelizowanym w kwietniu tego samego roku, wprowadzono między innymi srebrną (próby 750) monetę jednozłotową, o masie 5 gramów i średnicy 23 mm, której wzór został ustalony rozporządzeniem Ministra Skarbu z 26 maja 1924 r. razem z wzorami pozostałych planowanych do wprowadzenia do obiegu nominałów monet od 1 grosza do 100 złotych.
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 listopada 1927 r. zmieniono system monetarny, zastępując między innymi srebrną monetę jednozłotową odpowiednikiem w niklu o parametrach: masa – 7 gramów, średnica – 25 mm.
Cztery projekty wzoru niklowej złotówki przygotował kierownik artystyczny Mennicy Państwowej – Józef Aumiller, który prowadził również dział medalierski. Monety te miały identyczny rysunek awersu z datą 1928, z rysunkiem godła zgodnym z zaprojektowanym przez Zygmunta Kamińskiego i wprowadzonym w grudniu 1927 r. ().
Rewersy Aumillera miały tradycyjną kompozycję. W centralnej części umieszczony został nominał otoczony jednym z czterech wieńców:
zbożowym, dębowym, kwiatowym przewiązanym u dołu, kwiatowym nieprzewiązanym u dołu.
Projekty te nie znalazły uznania. W rozpisanym konkursie wybrano do realizacji projekt M. Kotarbińskiego, w którym nominał otoczony był ornamentem geometrycznym w stylu art déco.
Awers Na tej stronie znajduje się godło – orzeł w koronie według wzoru z grudnia 1927 r., dookoła w otoku napis: „RZECZPOSPOLITA POLSKA”, na samym dole data – „♦ 1929 ♦”.
Rewers Rysunek rewersu to nominał „1", pod nim wypukły napis „PRÓBA”, otoczony nieprzewiązanym u dołu wieńcem z liści i owoców, poniżej otokowo napis „ZŁOTY”.
Opis Monetę wybito w Mennicy Państwowej, z rantem gładkim, na krążku o średnicy 25 mm w niklu, w nakładzie 115 sztuk.
Istnieje drugi projekt Józefa Aumillera rewersu z wieńcem złożonym z kwiatów i owoców – przewiązanym u dołu.
Pod koniec drugiego dziesięciolecia XXI w. ze znanych monet II Rzeczypospolitej złotówka z wieńcem kwiatowym nieprzewiązanym z 1929 r. jest:
jedną z pięciu próbnych złotówek z wieńcami przygotowanych przez Józefa Aumillera w 1928 r., wybitych z datą 1928 albo 1929, jedną z dziewięciu złotówek, obok: obiegowej złotówki wzoru 1924 – projektu Tadeusza Breyera, próbnej 1 złoty 1928 Wieniec zbożowy – również projektu Józefa Aumillera, próbnej 1 złoty 1928 Wieniec dębowy – również projektu Józefa Aumillera, próbnej 1 złoty 1928 Wieniec kwiatowy przewiązany – również projektu Józefa Aumillera, próbnej 1 złoty 1928 Wieniec kwiatowy nieprzewiązany – również projektu Józefa Aumillera, obiegowej złotówki z 1929 – projektu M.Kotarbińskiego. wersji próbnej o średnicy 20 mm obiegowej złotówki 1929 z napisem „PRÓBA” – projektu M. Kotarbińskiego. próbnej 1 złoty 1932 Polonia – projektu Antoniego Madeyskiego.
Odmiany mały|Bez napisu PRÓBA Istnieją odbitki tej monety:
bez napisu „PRÓBA” na rewersie – masa 7 gramów, nakład nieznany, wybite stemplem lustrzanym – masa 6,97 grama, nakład nieznany.
Mimo odmiennego wzoru awersu moneta w katalogach z drugiej połowy XX w. była traktowana jako odmiana 1 złoty 1928 Wieniec kwiatowy nieprzewiązany, co uległo zmianie w opracowaniach wydawanych w drugim dziesięcioleciu XXI w.
Zobacz też monety próbne II Rzeczypospolitej 1 złoty 1928 Wieniec zbożowy 1 złoty 1928 Wieniec dębowy 1 złoty 1928 Wieniec kwiatowy przewiązany 1 złoty 1928 Wieniec kwiatowy nieprzewiązany 1 złoty 1929 1 złoty 1932 Polonia złotówki II Rzeczypospolitej 1 złoty
Przypisy
Bibliografia J. Parchimowicz Monety Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939, Nefryt, Szczecin, wydanie I,
100