Dwór w Sierakowie (Dwór Sieraków) – dawny dwór szlachecki, znajdujący się w miejscowości Sieraków, w gminie Dobczyce w powiecie myślenickim województwa małopolskiego.
Historia Pierwszym poświadczonym właścicielem wsi folwarcznej Sieraków był Mikołaj z Sierakowa, który w 1412 roku na wzgórzu wzniósł dwór szlachecki. W rękach Sierakowskich dwór pozostawał do końca XV wiekuGminny projekt opieki nad zabytkami gminy i miasta Dobczyce na lata 2017–2020..
thumb|left|250px|Dwór Sieraków przed przebudową thumb|left|250px|Dwór Sieraków – widok od strony ogrodu
W 1507 roku część wsi Sieraków wraz z pobliskimi Krzesławicami i Zegartowicami, za 430 grzywien, zakupił Jakub Lubomirski, wojewoda krakowski, sędzia grodzki krakowski (1492) i sędzia ziemski krakowski (od 1506), poseł na sejm elekcyjnyAdam Boniecki, „Herbarz polski”, t. XV, 1915, s. 96.. Po jego śmierci wieś Sieraków wraz z dworem odziedziczył syn, Joachim Lubomirski, dworzanin królewski i starosta jasielskiLubomirscy herbu Drużyna (PDF).. Joachim Lubomirski zmarł bezpotomnie w 1570 roku, a jego dobra w 1571 zostały podzielone pomiędzy kalwińską linię Lubomirskich na Jawczycach a linię na Lubomierzu. Wieś Sieraków miał otrzymać Mikołaj Lubomirski z Jawczyc, który zmarł w 1578Jan Lubomirski-Lanckoroński, „Lubomirscy. Książęta Polscy”, t. I, Poznań 2018, s. 143–147.Słownik.ihpan, s.725..
Kolejna wzmianka na temat dworu w Sierakowie pochodzi z 1694 roku, kiedy to jego właściciel ksiądz Andrzej Pacanowski sprzedał wieś Annie Romiszewskiej. W rękach rodu Romiszewskich dwór znajdował się do końca XVIII wieku.
Pod koniec XVIII wieku, prawdopodobnie w 1787 lub 1788 roku, dwór i ziemie zostały zakupione przez Jana Nepomucena Przychockiego (1716–1790), żupnika wielickiego, byłego sekretarza króla Augusta III SasaNajlepsza wódka pana i plebana.. W 1790 Jan zmarł, a dwór dziedziczyli po nim kolejni spadkobiercy: Ignacy Sebastian Przychocki, który za sprawą Franciszka II w 1794 roku otrzymał wraz z Kazimierzem Przychodzkim tytuł baronaKatalog polskich zamków, pałaców i dworów: Siercza., jego syn Aleksander, a po nim Teodor (1827–1887), Jan Przychocki (1874–1962) i Franciszek PrzychockiDwór winem słynący..
Na początku lat dwudziestych XX wieku majątek w Sierakowie zakupił Władysław Kucharski, poseł na sejm z listy Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej, minister przemysłu i handlu w rządzie Wincentego Witosa. W 1936 roku w wyniku zadłużenia majątek Kucharskiego został przejęty przez Komunalną Kasę Oszczędności w Krakowie. W czasie II wojny światowej włości zajęli NiemcyZabytkowy dwór w Sierakowie wrócił do życia. i urządzili w nich kantynę. Zarządcą był Polak, Tylman, który zajmował się gospodarstwem, dostarczał żywność Niemcom, a jednocześnie współpracował z AK i ukrywał w dworze uciekinierów z obozu Auschwitz-BirkenauBartłomiej Kuraś, „Słynna ucieczka Pileckiego”, Gazeta Wyborcza 30/03/2013.M. Szumowska „Tajemnice dworu w Sierakowie”, „Życie na gorąco” 6 czerwca 2013..
Po 1945 Po II wojnie światowej, w 1951 roku, dwór sierakowski został przejęty przez Skarb Państwa. W latach 1957–1988 budynkami zarządzała Spółdzielnia Pracy „Gromada” w Krakowie, która urządziła tu ośrodek kolonijno-wczasowy. Od 1988 roku obiekt przeszedł pod zarząd państwowego przedsiębiorstwa Uzdrowiska Krakowskie, a w murach dawnego dworu otworzono szpital uzdrowiskowy i sanatorium „Kinga”. Z powodu braku funduszy w 2005 roku dwór został wystawiony na sprzedaż. Przetarg wygrało małżeństwo Karolina Grabowska, była konsul generalna Urugwaju, i Paweł Gąsiorek, prezes zarządu Domu Wina.
thumb|Dwór Sieraków – widok od strony ogrodu
Architektura thumb|W zabytkowym parku znajduje się kapliczka Pierwszy opis dworu pochodzi z 1694 roku, z inwentarza sporządzonego po zakupie majątku przez rodzinę Romiszewskich. Był to wówczas jednokondygnacyjny drewniany budynek z dwukondygnacyjnym ryzalitem z trzystopniowym gankiem od frontu, otoczonym balustradą i ławkami; budynek przykryty był gontowym dachem i był podpiwniczony. W środkowej części elewacji znajdowały się dwa okna. W części środkowej znajdowała się sień z dwoma oknami, z kolumnami i z białym kaflowym piecem po lewej stronie. Z izby prowadziły drzwi do bocznych skrzydeł. W lewym znajdowała się komnata i alkierz; po stronie prawej spiżarnia i piekarnia oraz kilka mniejszych komnat. Z sieni prowadziły schody na wyższą kondygnację, gdzie znajdowała się izba z sześcioma oknami mniejszymi, również z piecem kaflowym. Z pokoju prowadziły drzwi na ganek. Nad pomieszczeniem w części dachowej znajdował się mały nieogrzewany pokój. Z tylnej części sieni głównej wychodziły drzwi do ogrodu.
Podczas rzezi galicyjskiej w 1846 roku prawdopodobnie pałacyk uległ zniszczeniu. Jego odbudowy podjął się Teodor Przychocki. Powstał wówczas późnoklasycystyczny murowany budynek, wzorowany na rezydencjonalnej architekturze francuskiej, wzniesiony na planie prostokąta z bocznymi skrzydłami od strony wschodniej elewacji tylnej. Dla podkreślenia stylu środkowy ryzalit został poprzedzony sześciokolumnowym portykiem z tarasem przy podjeździe; od strony elewacji ogrodowej umieszczono dwukolumnowy portyk wspierający wykusz kondygnacji pierwszego piętra. W kolejnych latach, z końcem XIX i początkiem XX wieku, dwór był rozbudowywany. Otrzymał m.in. jednokondygnacyjny dach dwuspadowy, a oba skrzydła zakończono podniesionymi jednokondygnacyjnymi ryzalitami. Wokół dworu Przychoccy urządzili park w stylu angielskim. Zasadzono wówczas, rosnące do dziś, buki, dęby, graby, wierzby, jesiony, a także tulipanowca. Do pałacu prowadzi alejka dojazdowa z kolistym podjazdem od strony elewacji frontowej.
Pod koniec lat 60. XX wieku Spółdzielnia Pracy „Gromada” przeprowadziła remont dworu. Wymienione zostały wówczas stropy, zabytkową klatkę schodową zamieniono na żelbetową, a dawny przedsionek podzielono na pomieszczenia z urządzeniami sanitarnymi. Obok dworu wybudowano pawilony.
Po sprzedaży w 2006 r. budynek został poddany ponownej przebudowie na hotel z restauracją. Skrzydła boczne zostały poszerzone i podniesione o jedną kondygnację, przy jednoczesnym wyrównaniu ich wysokości; tylne skrzydło zostało rozbudowane i również podniesione o jedną kondygnację. Okna otrzymały nowe profilowane obramienia, w części ryzalitu na parterze i drugim piętrze prostokątne, na pierwszym piętrze zakończone półkolem. Drugą kondygnację zamknęły profilowane gzymsy koronujące. Cały budynek został pokryty dachem dwuspadowym siodłowym z zamkniętymi półkoliście lukarnami oraz dachem mansardowym w części trzykondygnacyjnych ryzalitów środkowego i bocznych. W wyniku przebudowy dwór powiększył ilość pokoi z piętnastu do dwudziestu ośmiu. W zabytkowym parku z kapliczką wyburzono stare budynki powojenne. Modernizacja obiektu była przeprowadzona pod nadzorem Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Dwory w województwie małopolskim Kategoria:Zabytki w powiecie myślenickim Dwór