Boeing MQ-28 Ghost Bat (dawniej Boeing Airpower Teaming System) – australijski bezzałogowy aparat latający wykonany w technologii stealth, opracowany przez Boeing Australia z siedzibą w Brisbane we współpracy z Royal Australian Air Force.
Pierwszy zaprojektowany i wyprodukowany w Australii samolot bojowy od czasów II wojny światowej. Jest zaprojektowany do latania wraz z załogowymi samolotami w celu ich wsparcia w ramach tzw. , a także do wykonywania samodzielnych zadan obserwacyjnych, rozpoznawczych i wczesnego ostrzegania przy wsparciu ze strony sztucznej inteligencji.
Historia Geneza Maszyna Boeinga jest praktyczną realizacją koncepcji lojalnego skrzydłowego (ang. loyal wingman). Bezzałogowy aparat latający, przeznaczony do realizacji zadań w bliskim współdziałaniu z załogowymi samolotami. Koncepcja zakłada nasycenie pola walki dużą liczbą bezzałogowych aparatów latających, na czele których stałaby załogowa maszyna. Dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększono by szanse na wykonanie zadania. Załoga samolotu dysponowałaby znacznie większą ilością środków bojowych, przenoszonych przez towarzyszące jej drony, zarówno uzbrojenia, jak również środków rozpoznawczych. Prace nad projektem lojalnego skrzydłowego nabrały tempa w 2015 roku, gdy pieczę nad programem objęło podległe Departamentowi Obrony Stanów Zjednoczonych Biuro Zdolności Strategicznych (Strategic Capabilities Office). W latach 2015–2017, przy wsparciu Air Force Research Laboratory i koncernu Lockheed Martin, przeprowadzono próby realizacji zadań bezzałogowego QF-16. Była to jednak maszyna pierwotnie załogowa, przystosowana do nowej roli. Projekt Boeinga jest realizacją idei budowy bezzałogowej maszyny od podstawMichał Gajzler: Bezzałogowi „lojalni skrzydłowi”, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 4 (2019), s. 48–52, .
Projekt Pełnowymiarowa makieta samolotu została po raz pierwszy publicznie zaprezentowana 27 lutego 2019 roku na odbywających się w Australii pokazach Australian International Airshow. Miejsce prezentacji jest nieprzypadkowe, projekt jest wspólnym przedsięwzięciem australijskiego oddziału Boeinga oraz rządu Australii. W tym samym dniu, Boeing Defence Australia ujawnił, że w ramach projektu Air Force Minor Program DEF 6014 Phase 1 Loyal Wingman, zbuduje wraz z partnerami Airpower Teaming System, którego zasadniczą częścią będzie nowy aparat bezzałogowy, wykonany w technologii obniżającej skuteczną powierzchnię odbicia radiolokacyjnegoLeszek A. Wieliczko, Modernizacja lotnictwa wojskowego Australii, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 4 (2024), s. 50–61, . W programie uczestniczą również inne australijskie podmioty takie jak Australia, BAE Systems Australia i Ferra Engineering. ATS jest pierwszym przypadkiem zaprojektowania bojowego samolotu przy współfinansowaniu projektu przez australijski rząd od czasu zakończenia II wojny światowej. Z drugiej strony, również dla amerykańskiego Boeinga prace nad maszyną są największym projektem nad bezzałogowym aparatem latającym prowadzonym poza granicami Stanów Zjednoczonych. Nowa maszyna ma pełnić zadania zarówno ofensywne, jak i defensywne. Jej wyposażenie ma być łatwe do rearanżacji w zależności od typu stawianego przed nią zadania do wykonania. Maszyna ma być zdolna do realizacji misji rozpoznawczych i patrolowych. Wyposażenie w systemy walki elektronicznej umożliwi realizację misji (lub ich wspierania) przełamywania obrony powietrznej przeciwnika. Potencjalnie maszyna mogłaby być przystosowana do przenoszenia uzbrojenia na węzłach podskrzydłowych lub wewnętrznych komorach. Producent planuje zastosowanie systemów sztucznej inteligencji pozwalającej na samodzielne wykonywanie misji, równolegle przy zachowaniu zdolności do bliskiej współpracy z załogowymi samolotamiBoeing ujawnia bezzałogowy system BATS, „Lotnictwo”, nr 4-5 (2019), s. 9, .
Wstępne plany zakładały budowę trzech maszyn prototypowych, umożliwiających realizację pełnego programu badawczego. Ich montaż ma zostać zrealizowany w Australii. Boeing zaprojektował samolot w układzie górnopłatu ze skośnymi skrzydłami i rozchylonym, zdwojonym usterzeniem pionowym. Maszyna ma być zdolna do realizacji klasycznego startu i lądowania. Podwozie chowane, trójpodporowe z przednim podparciem. Wszystkie golenie chowane do wnęk w kadłubie. Samolot napędzany byłby pojedynczym silnikiem turbowentylatorowym o komercyjnym pochodzeniu, co ogranicza koszty projektu. Duże wloty powietrza do silnika umieszczono po bokach kadłuba, w jego przedniej części. Pojedyncza maszyna załogowa ma być zdolna do kontroli lotu od czterech do sześciu aparatów ATS. Według słów producenta, bezzałogowiec może być przystosowany do operowania z pokładów lotniskowców. 10 lutego 2020 roku producent poinformował o wyprodukowaniu pierwszego elementu nowego samolotu, została nim jedna z sekcji tworzących kadłub maszynyBoeing buduje prototyp Loyal Wingman, „Lotnictwo”, nr 3 (2020), s. 13, . thumb|left|Boeing MQ-28 Ghost Bat, widok z przodu 5 maja 2020 roku pierwszy prototyp został zaprezentowany podczas uroczystości wytoczenia maszyny z hangaru australijskich zakładów BoeingaFirst Loyal Wingman drone rolled out, „Air Forces Monthly”, nr 7 (2020), s. 28, Thomas Newdick, Loyal Wingman Rolled Out, „Aviation news: the past, present and future of flight”, nr 7 (2020), s. 14, . W ramach przygotowań do oblotu maszyny, 3 września 2020 roku po raz pierwszy uruchomiono zamontowany w płatowcu silnikBoeing fires up engine on Loyal Wingman, „Air International”, nr 11 (2020), s. 21, .
27 lutego 2021 roku, na poligonie Woomera w Australii, dokonano oblotu aparatu. 2 marca tego samego roku, australijski rząd podjął decyzje o dofinansowaniu całego projektu kwotą 115 mln USD w przeciągu kolejnych trzech lat. Dzięki wsparciu, zbudowane zostaną dodatkowe trzy maszyny (z trzema pierwszymi, łącznie sześć samolotów)Pierwszy lot Boeinga ATS, „Lotnictwo”, nr 3 (2021), s. 8, . W 2021 roku testowano już dwa egzemplarze samolotów, które pomyślnie zakończyły oddzielne misje lotnicze w kompleksie wojskowym RAAF Woomera Range Complex„Boeing Uncrewed Teaming Aircraft Advances Flight Testing” – boeing.mediaroom.com..
20 marca 2022 roku, australijski minister obrony Peter Dutton, podczas uroczystości odbywającej się bazie sił powietrznych poinformował, iż aparat oficjalnie otrzymał nową nazwę. Zamiast dotychczasowej Boeing Air Power Teaming System, nową będzie MQ-28A Ghost BatBoeing’s Loyal Wngnsn designated MQ-28A Ghost Bar, „Air Forces Monthly”, nr 5 (2022), s. 25, (pol. dusznik australijski, gatunek nietoperza). 15 maja 2022 roku, Peter Dutton poinformował o złożeniu zamówienia na siedem seryjnych MQ-28A, w ramach programu Project DEF 6014 Phase 2. 9 lutego 2024 roku, minister przemysłu obronnego Patrick Conroy poinformował o kolejnym zamówieniu, tym razem ulepszonej wersji MQ-28A oznaczonej jako Block 2, zakontraktowano trzy maszyny. Według danych z 2024 roku, nie licząc prototypów, zamówiono 13 samolotów. Wersja Block 2, w porównaniu do wcześniejszej Block 1, ma zmodyfikowane skrzydło, nowe systemy nawigacyjne. W Block 1 były to cywilne systemu GPS, które w kolejnym wariancie zastąpiono wojskowym standardem INS/GPS.
Do października 2024 roku, uczestniczące w programie prób prototpy, wykonały 100 godzin lotów testowych i 20 000 godzin testów w środowisku cyfrowym.
W 2025 roku, producent poinformował o prowadzeniu prób mających na celu weryfikacji poprawnego działania systemów decydujących o autonomiczności realizacji misji, lotu w formacji, fuzji zebranych danych i przesyłania ich pomiędzy kilkoma MQ-28A oraz ich transferu do maszyn załogowychMichał Gajzler, Ghost Bat i inni, postępy programów bezzałogowych lojalnych skrzydłowych, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 12 (2025), s. 56–59, . thumb|Boeing MQ-28 Ghost Bat podczas ćwiczeń wojskowych 2026. 8 grudnia 2025 roku, w trakcie ćwiczeń o kryptonimie „Trial Kreela”, prowadzonych na terenie poligonu wojskowego RAAF Woomera Range Complex, MQ-28A z powodzeniem wystrzelił kierowany pocisk rakietowy powietrze-powietrze średniego zasięgu AIM-120 AMRAAM. Pocisk przechwycił i zniszczył napędzany silnikiem odrzutowym samolot cel typu Phoenix. Cel został wykryty przez uczestniczący w ćwiczeniach samolot Boeing F/A-18E/F Super Hornet, który przekazał informacje reszcie zaangażowanych w misje maszyn. Wśród nich znajdował się Boeing E-7 Wedgetail, z którego bezpośrednio nadzorowano bezzałogowy aparat. Rozkaz zniszczenia Phoenix został przesłany z E-7 Wedgetail do MQ-28A, który wystrzelił zainstalowany na węźle podkadłubowym AIM-120. W trakcie przechwycenia, MQ-28A przy użyciu radaru z aktywnym elektronicznym skanowaniem fazowym uaktualniał położenie celu, przesyłając informacje na pokład rakiety. Było to drugie w historii lotnictwa, zestrzelenie celu z silnikiem odrzutowym, przez bezzałogową maszynę z takim samym rodzajem napędu. 29 listopada 2025 roku, w trakcie ćwiczeń odbywających się wybrzeży Synopy, turecki Bayraktar Kızılelma wykrył i zniszczył napędzany silnikiem odrzutowym cel powietrzny. Do zestrzelenia użyto pocisku powietrze–powietrze Gökdoğan rażącego cele poza zasięgiem wzrokuKizilelma claims air-to-air kill, „Air Forces Monthly”, nr 1 (2026), s. 10, .
9 grudnia 2025 roku, upubliczniono informacje o zawarciu kolejnego kontraktu pomiędzy Boeingiem Australia a australijskim Departamentem Obrony na dostawę kolejnych siedmiu egzemplarzy MQ-28A w warinacie Block 2 (sześć samolotów) i Block 3 (jedna maszyna).
Cena Celem producenta samolotu oraz australijskiego Departamentu Obrony jest ustalenie ceny pojedynczego egzemplarza MQ-28A na poziomie 10% wartości samolotu załogowego. Zakładana wartość jest do osiągnięcia jedynie w przypadku rozwinięcia pełnoskalowej produkcji seryjnej i pozyskania odbiorców zagranicznych. Innym elementem redukcji ceny jest modułowość konstrukcji aparatu. Sekcja dziobowa samolotu ma 2,5 metra długości i ponad 1,5 m³ pojemność. Może być szybko przekonfigurowana dzięki szybkiej wymianie oprzyrządowania, dostosowując tym samym samolot do realizacji konkretnej misji.
Collaborative Combat Aircraft Program Collaborative Combat Aircraft jest projektem, mającym na celu zaprojektowanie i budowę bezzałogowego aparatu latającego, mającego towarzyszyć nowej amerykańskiej konstrukcji powstającej w ramach programu Next Generation Air Dominance, myśliwca nowej, 6 generacji mającego zastąpić maszyny Lockheed Martin F-22 Raptor. Wśród potencjalnych projektów mogących stanowić podstawę do dalszych prac, wymieniany jest Boeing MQ-28 Ghost BatMichał Gajzler, NGAD powoli wychodzi z cienia, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 5 (2023), s. 34–37, .
Skyborg Vanguard 23 lipca 2020 roku, działając w ramach programu Skyborg Vanguard, United States Air Force wybrała cztery firmy, którym zleciła opracowanie prototypu bezzałogowego samolotu uderzeniowego, przeznaczonego do współpracy z maszynami załogowymi. Bezzałogowce wypełniałyby misje obarczone dużym ryzykiem przeciwdziałania ze strony potencjalnego nieprzyjaciela. Do grona wybranych przez siły powietrzne producentów, zaliczony został Boeing i jego Airpower Teaming System. W programie Skyborg Vanguard uczestniczą ponadto Kratos, General Atomics i Northrop Grumman. Ostateczny wybór docelowego aparatu i jego producenta ma nastąpić do lipca 2026 rokuRusza program Skyborg, „Skrzydlata Polska”, nr 8 (2020), s. 21, .
United States Navy MQ-28 Ghost Bat znalazł się w kręgu zainteresowania amerykańskiej marynarki wojennej. US Navy chce pozyskać maszynę typu lojalny skrzydłowy, przeznaczoną do operowania z pokładów lotniskowców.
Zobacz też Kratos XQ-58 Valkyrie Anduril YFQ-44 General Atomics Avenger Bayraktar Kızılelma
Przypisy
Bibliografia Michał Gajzler: Bezzałogowi „lojalni skrzydłowi”, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 4 (2019), s. 48–52, ISSN 1230-1655.
Kategoria:Australijskie bezzałogowe statki powietrzne Kategoria:Samoloty Boeing Kategoria:Amerykańskie samoloty stealth