Elżbieta Mańczak-Wohlfeld (ur. 1950, w KrakowieZłota Księga Nauk Humanistycznych. Helion: Gliwice 2013, s. 229.) – polska anglistka, językoznawczyni, profesor nauk humanistycznych, nauczycielka akademicka Uniwersytetu Jagiellońskiego. Córka Witolda Mańczaka.
Życiorys W 1973 ukończyła na Uniwersytecie Jagiellońskim studia na kierunku filologia angielska. W 1977 na podstawie rozprawy Imperative sentences in English uzyskała na Wydziale Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo w specjalności filologia angielska. W 1992 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego na podstawie dorobku naukowego oraz monografii Analiza dekompozycyjna zapożyczeń angielskich w języku polskim otrzymała stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych (dyscyplina: językoznawstwo, specjalność: językoznawstwo angielskie). W 1996 nadano jej tytuł profesora nauk humanistycznych. Została profesorem zwyczajnym w Instytucie Filologii Angielskiej Wydziału Filologicznego UJ.
Jej działalność naukowa koncentruje się na teorii kontaktów językowych, wpływie języka angielskiego na polszczyznę i inne języki europejskie, globalnej pozycji angielszczyzny, badaniach polsko-angielskich o charakterze kontrastywnym oraz zagadnieniach nauczania i przyswajania języków obcych. Odegrała kluczową rolę w ukształtowaniu polskiego językoznawstwa kontaktu, przede wszystkim poprzez systematyczne badania nad wpływem języka angielskiego na polszczyznę.
Jest autorką ponad 200 publikacji naukowych, w tym monografii, słowników i artykułów oraz współautorką ośmiu skryptów i podręczników akademickich, z których jeden (A Practical Grammar of English, Wydawnictwo Naukowe PWN) doczekał się aż czternastu wydań, w tym dwóch za granicą.
Wyróżnienia i odznaczenia Została odznaczona licznymi nagrodami, w tym m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi w 2001, Medalem Komisji Edukacji Narodowej w 2007, Złotym Medalem za Długoletnią Służbę w 2010, Medalem Uniwersytetu Śląskiego za zasługi dla rozwoju filologii angielskiej w 2013 r., kilkunastoma nagrodami Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego za publikacje naukowe, kilkoma za pracę organizacyjną, nagrodą Prorektora ds. badań i współpracy międzynarodowej za wybitne osiągnięcia naukowe (2009).
Została zaproszona do grona wybitnych językoznawców, którzy wzięli udział w filmie nakręconym na 100-lecie Polskiego Towarzystwa Językoznawczego (Film - Polskie Towarzystwo Językoznawcze).
Badania z zakresu lingwistyki kontaktu Elżbieta Mańczak-Wohlfeld uznawana jest za jedną z prekursorek badań nad kontaktami językowymi w Polsce, w szczególności w odniesieniu do wpływów angielszczyzny na język polski oraz inne języki europejskie. Jej działalność przyczyniła się do wyodrębnienia i ugruntowania lingwistyki kontaktu jako istotnego nurtu współczesnego językoznawstwa. Rozwinęła i uporządkowała badania nad zapożyczeniami z angielskiego jako odrębne i metodologicznie spójne pole badań w Polsce. Prace Elżbiety Mańczak-Wohlfeld przesunęły polskie językoznawstwo kontaktu od wartościowania ku opisowi i analizie mechanizmów kontaktu językowego. Wprowadziła precyzyjne kryteria opisu anglicyzmów (formalnych, semantycznych, funkcjonalnych), co pozwoliło odejść od ocen intuicyjnych na rzecz analizy empirycznej. Połączyła językoznawstwo kontaktu z leksykografią i socjolingwistyką, pokazując, jak czynniki kulturowe i pragmatyczne wpływają na adaptację zapożyczeń. Ukształtowała kolejne pokolenia badaczy, normalizując temat zapożyczeń jako zjawiska neutralnego i systemowego, a nie wyłącznie problemu normatywnego.
Osiągnięcia dydaktyczne i w kształceniu kadry naukowej Prof. Elżbieta Mańczak-Wohlfeld wypromowała dziesięcioro doktorantów, z których część uzyskała następnie stopień doktora habilitowanego oraz tytuł profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego (dr hab. Marta Dąbrowska, prof. UJ, dr hab. Magdalena Szczyrbak, prof. UJ, dr hab. Anna Tereszkiewicz, prof. UJ, dr hab. Grzegorz Szpila, prof. UJ). Promując kolejne pokolenia badaczy, stworzyła silny i dynamicznie działający zespół anglistów, aktywnie rozwijający badania w ramach Zakładu Językoznawstwa Angielskiego, przekształconego w 2011 roku w Katedrę Językoznawstwa Angielskiego, którą rozbudowała i którą kieruje nieprzerwanie od 1994 roku. Aktualnie jest promotorką prac kolejnych doktorantów.
Inne pełnione funkcje Zastępca przewodniczącego Komitetu Językoznawstwa PAN Członek Komisji Neofilologicznej PAU Członek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Prezes Polskiego Towarzystwa Językoznawczego Dyrektor Instytutu Filologii Angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego Członek Rady Doskonałości Naukowej (od 2019) Członkini Rady Naukowej Centrum Badań Kognitywnych nad Językiem i Komunikacją Uniwersytetu Wrocławskiego
Książki i słowniki Analiza dekompozycyjna zapożyczeń angielskich w języku polskim. Zeszyty Naukowe UJ. Prace Językoznawcze 235. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1992. Angielskie elementy leksykalne w języku polskim. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1994. Tendencje rozwojowe współczesnych zapożyczeń angielskich w języku polskim. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1995. A Dictionary of European Anglicisms. A Usage Dictionary of Anglicisms in Sixteen European Languages, autorka części Polish. M. Görlach (red.). Oxford: Oxford University Press, 2001 (wydanie II – 2005). Angielsko-polskie kontakty językowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006. Słownik zapożyczeń angielskich w polszczyźnie. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010. Nowy słownik zapożyczeń angielskich w polszczyźnie. Księgarnia Akademicka, 2025 (współredagowany z Agnieszką Cierpich-Kozieł i Alicją Witalisz).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Językoznawstwa PAN Kategoria:Członkowie Rady Doskonałości Naukowej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem za Długoletnią Służbę (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy angliści Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie