Siegfried Lenz (ur. 17 marca 1926 w Ełku, zm. 7 października 2014 w Hamburgu) – niemiecki pisarz, eseista, laureat Nagrody Goethego. Część swojej twórczości poświęcił MazuromKarol Koczy: Siegfried Lenz: Nachdenken über Heimat, [w:] Colloquia Germanica Stetinensia 7, 1998, s. 83–98..
Życiorys Był synem urzędnika celnego i dorastał na Mazurach. Od 1939 był członkiem Hitlerjugend, w kwietniu 1944 został członkiem NSDAP. Wcielony do Wehrmachtu (służył w Kriegsmarine), zdezerterował w ostatnich miesiącach wojny. Nie uchroniło go to przed krótkotrwałym pobytem w brytyjskim obozie jenieckim. Po zwolnieniu z brytyjskiej niewoli studiował literaturę, filozofię i anglistykę w Hamburgu. W latach 1950–1951 był redaktorem działu kulturalnego tygodnika „Die Welt”. Od 1951 zajął się głównie twórczością literacką, współpracując z licznymi wydawnictwami prasowymi, radiem oraz wykładał gościnnie na uniwersytecie.
Jako zwolennik polityki wschodniej Willy’ego Brandta uczestniczył 1965 i 1969 w kampaniach wyborczych zachodnioniemieckich socjaldemokratów. Wraz z Günterem Grassem był obecny przy podpisywaniu polsko-niemieckiego traktatu pokojowego w Warszawie w roku 1970Pisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-11995-0 (autor biogramu: Zbigniew Światłowski), s. 199..
Jest laureatem wielu nagród, odznaczeń i wyróżnień, m.in.:
Friedenpreis des Deutschen Buchhandels Goethe-Preis der Stadt Frankfurt/M.
Twórczość Opowiadania tomu Słodkie Sulejki (wersja niem. 1955) to „mazurskie gawędy, pisane z humorem i nostalgią… bez nacjonalistycznej awersji, ale też bez ambicji ukazania historycznej perspektywy. Były wspomnieniem świata, który zaginął raz na zawsze; był egzotyczny, niemal baśniowy, zamieszkany przez ludzi, w których – mimo niemieckiego języka czuło się szeroką duszę Europy Wschodniej” (Adam Krzemiński, cyt. za: Zbigniew Światłowski).
Największym międzynarodowym sukcesem pisarza okazała się, później zekranizowana, powieść Lekcja niemieckiego, która została przetłumaczona na 19 języków. Dotyczy moralnych konfliktów w nazistowskich Niemczech. Powieść, której akcja umiejscowiona jest w hitlerowskich Niemczech, jest oskarżeniem niemieckiego ślepego, sytuującego się poza dobrem i złem, posłuszeństwa. Przykładem jest zapiekła konsekwencja, z jaką wiejski policjant na rozkaz nazistów prześladuje „dekadenckiego” malarza.
Akcja Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum) umiejscowiona jest na Mazurach. Mówiąc o prawie Niemców do utraconej ojczyzny autor wdaje się w spór z szowinistyczną „ideologią pogranicza” i ziomkowskim rewanżyzmem. Człowiek, który uratował zbiory muzeum z rodzinnego Łukowca (Ełku) i zamieszkał w Niemczech Zachodnich, dochodzi do wniosku, że tylko niszcząc (paląc) eksponaty muzeum, zdoła je uchronić przed nacjonalistycznymi manipulacjamiPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław 1996 (autor biogramu: Zbigniew Światłowski), s. 200..
Siegfried Lenz jako autor powieści i opowiadańWeronika Jaworska: Die Erzählungen von Siegfried Lenz,, [w:] Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia germańska II (Toruń) 1976, s. 43–57. zaliczany jest do elitarnego grona „klasyków” prozy RFN-owskiej, obok Bölla i Grassa.
Honorowy obywatel Ełku (2011).
Powieści (1951) Duell mit dem Schatten (1953) Za burtą (Der Mann im Strom 1957, wyd. polskie 1966) Brot und Spiele (1959) Całe miasto mówi (Stadtgespräch, 1963) Lekcja niemieckiego (Deutschstunde 1968, wyd. polskie 1971) Wzór do naśladowania (Das Vorbild, 1973) Muzeum ziemi ojczystej (Heimatmuseum 1978, wyd. polskie 1991) (1981) Exerzierplatz (1985) Die Klangprobe (1990) Die Auflehnung (1994) (1999) Biuro rzeczy znalezionych (Fundbüro, 2003) Der Überläufer (posthum 2016)„Überläufer” überrascht Witwe von Siegfried Lenz. faz.net (niem.).
Opowiadania Słodkie Sulejki ( 1955, wyd. polskie 1988) Łowca drwin (Jäger des Spotts, 1958) Statek latarnia (Das Feuerschiff, 1960) Stimmen der See (1962) Najszczęśliwsza rodzina miesiąca i inne opowiadania (Gesammelte Erzählungen 1971, wyd. polskie 1974) Duch mirabelki (Der Geist der Mirabelle, 1975) Einstein przepływa Łabę pod Hamburgiem (Einstein überquert die Elbe bei Hamburg 1975, wyd. polskie 1977) Zapiski spekulanta () Minuta ciszy (2008); (, wyd. polskie, Dobra Literatura 2015)
Dramaty Nikt nie jest winien (, 1961) Twarz (Das Gesicht, 1964)
Międzynarodowy Konkurs Literacki imienia Siegfrieda Lenza Od 2017 roku pod patronatem Siegfried Lenz Stiftung oraz Prezydenta Miasta Ełku Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Nasierowskiej w Ełku organizuje międzynarodowy konkurs prozatorski, upamiętniający twórczość pisarza. Temat przewodni konkursu to „Oblicza Europy”.
I edycja (2017) Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, prof. dr hab. Jarosław Ławski i Iwona Adeszko (dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Ełku)
I nagroda: Krzysztof Rejmer II nagroda: Anna Piliszewska III nagroda: Alfred Siatecki Wyróżnienia: Agata Marzec, Marek Otwinowski, Dagmara Tomczyk, Katarzyna Nowak, Małgorzata Dorota Pieńkowska, Anita Stawik, Janusz Koryl
II edycja (2018) Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko
I nagroda: Jędrzej Napiecek II nagroda: Krzysztof Eszet Szkurłatowski III nagroda: Małgorzata Dorota Pieńkowska Wyróżnienia: Miłka Malzahn, Edyta Karolina Bardócz, Lesław Sadowski
III edycja (2019) Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko
I nagroda: Patrycja Pelica II nagroda: Łukasz Barys III nagroda: Agnieszka Szygendowska Wyróżnienia: Aleksandra Błaszczyk, Dorota Kotas, Dariusz Pylański, Waldemar Pieńkowski
IV edycja (2020)
I nagroda: Jacek Kalinowski
V edycja (2021) Jury: Marta Fox, dr hab. ks. Jerzy Sikora, Michał Olszewski i Iwona Adeszko
I nagroda: Agnieszka Łącka II nagroda: Jacek Kalinowski III nagroda: Kamila Szmigiel Wyróżnienia: Ołena Cikuj, Michał Pięta, Tytus Kamil Rolski, Waldemar Paweł Pieńkowski
VI Edycja (2022)
I nagroda: Patryk Zalaszewski II nagroda: Małgorzata Szczecina III nagroda: Michał Kaźmierczak Wyróżnienia: Izabela Degórska, Karolina Stypuła, Maja Marta Piekarska
VII Edycja (2023)
I nagroda: Agnieszka Oknińska II nagroda: Krzysztof Jacek Kowalski III nagroda: Aleksandra Dobies Wyróżnienia: Anna Knap, Bogdan Nowicki, Przemysław Karbowski
VIII Edycja (2024)
I nagroda: Krzysztof Pietras II nagroda: Bogusław Jastrzębski III nagroda: Maciej Grzenkowicz Wyróżnienia: Przemysław Karbowski, Kamila Szmigiel, Miłka Malzahn
IX Edycja (2025)
I nagroda: Tomasz Dąbek II nagroda: Alicja Laszkiewicz III nagroda: Mikołaj Maszota Wyróżnienia: Jakub Ciećkiewicz, Jakub Rzemieniuk, Maja Porczyńska
Zobacz też Arno Surminski Ernst Wiechert Christine Brückner
Przypisy
Linki zewnętrzne Uchwała Rady Miasta Ełku w sprawie nadania Siegfriedowi Lenzowi tytułu „Honorowy Obywatel Miasta Ełku”
Kategoria:Członkowie Hitlerjugend Kategoria:Honorowi obywatele Hamburga Kategoria:Honorowi obywatele polskich miast Kategoria:Laureaci Nagrody Goethego Kategoria:Ludzie urodzeni w Ełku Kategoria:Niemieccy prozaicy XX wieku Kategoria:Niemieccy prozaicy XXI wieku Kategoria:Pisarze niemieckojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Hamburgiem Kategoria:Twórcy literatury regionalnej Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Pochowani w Hamburgu