thumb|Letov Š-131 thumb|Letov Š-231 thumb|Letov Š-331 Letov Š-31 – czechosłowacki samolot myśliwski z okresu międzywojennego.
Historia W 1929 roku Alois Šmolík w wojskowej wytwórni lotniczej Letov, opierając się na konstrukcji samolotu myśliwskiego Š-20J opracował nowy samolot myśliwski oznaczony jako Š-31, który stał się podstawą serii samolotów, które różniły się między sobą tylko zastosowanymi silnikami oraz uzbrojeniem.
Prototyp samolotu Š-31 został oblatany w 1929 roku, a był wyposażony w silnik o mocy 450 KM i dwa karabiny maszynowe Vickers kal. 7,7 mm. Po serii prób dokonanych także przez pilotów wojskowych zamówiono 32 samoloty tego typu, przy czym wyposażono je w czechosłowackie karabiny maszynowe ZB vz. 26 kal. 7,92 mm, synchronizowane, umieszczone w kadłubie. Wyprodukowano je w latach 1931–1932.
W tym samym roku zbudowano kolejny prototyp wersji oznaczonej jako Š-131, który różnił się od poprzednika zastosowaniem silnika BMW Hornet o mocy 525 KM. Zbudowano 3 takie samoloty, przy czym dwa sprzedano do Hiszpanii.
W 1933 roku opracowano kolejna wersję tego samolotu oznaczoną jako Š-231, którą oblatano 17 marca 1933 roku. Zastosowano w niej silnik Bristol Mercury o mocy 560 KM oraz wyposażono w 4 karabiny maszynowe ZB vz. 28 (w pierwszym prototypie umieszczono je po 2 w każdym górnym płacie, ale ponieważ powodowały to problemy w locie, w drugim prototypie 2 karabiny umieszczono w płacie, dwa synchronizowane w kadłubie, posiadały one ponadto zaczepy do podwieszania 6 małych bomb o łącznej wadze do 60 kg). Na podstawie tego drugiego prototypu wyprodukowano 25 samolotów tego typu, a ich produkcję zakończono dopiero w 1936 roku. Początkowo wprowadzono je do czechosłowackiego lotnictwa, ale już w 1937 roku zaczęto je wycofywać z jednostek bojowych i za pośrednictwem Estonii sprzedano je wojskom republikańskim Hiszpanii, przy czym samoloty te miały po dwa karabiny maszynowe.
W 1935 roku zbudowano kolejną wersję tego samolotu oznaczoną jako Š-331, wyposażoną w silnik Walter K-14-II o mocy 900 KM, a w 1936 roku kolejną oznaczoną jako Š-431, wyposażoną w silnik Armstrong Siddeley Tiger o mocy 680 KM. Pierwszy z nich miał zbyt wiele niedociągnięć, w związku z tym nie wszedł do produkcji, natomiast Š-431 uległ rozbiciu w czasie pierwszego lotu.
Użycie w lotnictwie Samoloty Letov Š-31 weszły na uzbrojenie czechosłowackiego lotnictwa, gdzie były używane do połowy lat trzydziestych. Początkowo były używane jako samoloty myśliwskie, a po wycofaniu ich z eskadr myśliwskich zostały rozbrojone i używano ich jako samolotów treningowych.
Samoloty Letov Š-231 wyprodukowane w niewielkiej serii trafiły do eskadr myśliwskich czechosłowackiego lotnictwa w 1933 roku, ale już 1936 roku zaczęto je wycofywać, a w 1937 roku sprzedano je lotnictwu hiszpańskich republikanów.
Pozostałe wersje samolotu Š-131, Š-331 i Š-431 były używane tylko do badań fabrycznych i testów, uczestniczyły również w mitingach i konkursach lotniczych.
Samoloty w wersji Š-131 (2 samoloty) sprzedane zostały do Hiszpanii, następnie w 1936 roku do Hiszpanii zaczęto dostarczać samoloty Š-231 lotnictwu republikańskiemu, gdzie wzięły one udział w walkach w czasie wojny domowej. W 1937 roku co najmniej 8 samolotów tego typu zdobyły w Barcelonie wojska frankistowskie i używały ich później do lat czterdziestych. Pozostałe samoloty zostały zniszczone, a jeden przeleciał do Francji, gdzie został internowany.
W 1939 roku po upadku Czechosłowacji i powstaniu Republiki Słowackiej część samolotów znajdujących się na terenie utworzonego państwa zostały przejęte przez lotnictwo słowackie i były one użytkowane jako samoloty treningowe do momentu ich zużycia. Samoloty przejęte przez Niemców zostały zezłomowane.
Opis techniczny Samolot myśliwski Letov Š-31 był dwupłatem o konstrukcji metalowej. Kadłub mieścił odkrytą kabinę pilota, a przed nią umieszczono silnik. Napęd stanowił silnik gwiazdowy w zależności od wersji, chłodzony cieczą lub powietrzem. Podwozie klasyczne, stałe.
Uzbrojenie stanowiły 2 lub 4 karabiny maszynowe różnych rodzajów w zależności od wersji. W wersji Š-231 samoloty miały ponadto możliwość przenoszenie bomb o łącznej masie 60 kg.
+ Dane taktyczno- techniczne poszczególnych wersji Wersja Š-31 Š-131 Š-231 Š-331 Š-431 Rok budowy prototypu 1929 1929 1933 1935 1936 Ilość zbudowanych samolotów 33 3 27 1 1 Rozpiętość (m) 9,8 9,8 10,06 10,06 10,06 Długość (m) 7,15 7,15 7,8 7,9 7,9 Powierzchnia nośna (m²) 21,8 21,8 21,5 21,5 21,5 Masa własna (kg) 830 970 1280 1450 1310 Masa startowa (kg) 1254 1392 1770 1950 1805 Typ silnika Walter Jupiter VI lub VII BMW Hornet Bristol Mercury Walter K-14 Armstrong Siddeley Tiger Moc 450 KM (330 kW) 525 KM (386 kW) 560 KM (441 kW) 900 KM (661 kW) 680 KM (500 kW) Prędkość maksymalna (km/h) 254 292 348 405 370 Prędkość przelotowa (km/h) 225 270 310 385 345 Prędkość wznoszenia (m/s) 8,3 12,1 9,8 12,4 12,9 Pułap (m) 8000 10 000 9300 11 200 9500 Zasięg (km) 320 450 450 410 450
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Czechosłowackie samoloty myśliwskie okresu międzywojennego Š-031 Kategoria:Dwupłaty Kategoria:Samoloty myśliwskie z napędem śmigłowym