Kamienica Adolfa Witta przy ul. Emilii Plater 9/11 – zabytkowa kamienica znajdująca się przy ul. Emilii Plater 9/11 w Warszawie. Najstarszy relikt zabudowy przemysłowej Śródmieścia Południowego.

Historia Kamienica stanowi jeden z nielicznych zespołów będących świadectwem funkcjonowania średniej wielkości przemysłu w tej części Warszawy.

Na początku lat 90. XIX wieku rodzina Wittów zakupiła działkę przy ulicy Leopoldyny (obecnie ulica Emilii Plater), na której wybudowała nowy zakład produkcyjny i kamienicę. Fabryka działała do 1939 pod nazwą „Adolf Witt i syn – Fabryka Aparatów Laboratoryjnych, Armatur i Odlewnia”. Produkowano w niej armaturę łazienkową, piece kąpielowe, kotły parowe i dla zakładów przemysłowych, wanny, piece kapielowe miedziane, naczynia kuchenne, specjalistyczne urządzenia dla szpitali, np. aparaty do sterylizacji.

Przedsiębiorstwo było znane w Imperium Rosyjskim i w Europie. Jego wyroby zakładu wielokrotnie nagradzano, m.in. w 1905 przez Warszawskie Towarzystwo Higieniczne wyrazami uznania za „wyroby w zakresie zdrowotności” czy w 1927 złotym medalem Ministerstwo Przemysłu i Handlu za przyrządy sterylizacyjne i destylacyjne.

Oba obiekty przetrwały II wojnę światową w stanie nienaruszonym, a w rękach rodziny pozostawały do lat 60. XX wieku, kiedy właścicieli wywłaszczono. Potomkowie Wittów odzyskali nieruchomość w 2005 na podstawie decyzji reprywatyzacyjnej z 2003. W kamienicy zameldowanych było wówczas 11 osób.

W 2019 na wniosek stowarzyszenia Miasto Jest Nasze kamienica wraz z oficyną została wpisana do rejestru zabytków ze względu na „niezmienioną formę architektoniczną. Wartość naukowa budynku wynika jego z warstwy materialnej, m.in. technologii wykonania, użytych materiałów budowlanych i ich opracowania, jak również rozwiązań technicznych, charakterystycznych dla zabudowy przemysłowej, tj. cegły licowej, stropów Kleina, układu funkcjonalno-przestrzennego wraz z lokalizacją przewodów kominowych. Budynek stanowi nie tylko doskonały przykład śródmiejskiej zabudowy przemysłowej, ale również związku formy architektonicznej z budowaniem marki Zakładu Aparatów Miedzianych i Odlewni „Adolf Witt i syn””.

Styl Kamienica składa się z budynku głównego, postawionego ok. 1891, o powierzchni ok. 370 m². Jest on połączony z oficyną kamienicy frontowej z ok. 1904. Prostopadle po stronie południowo-wschodniej ustawione jest mniejsze skrzydło oraz mały budynek na tyłach budynku głównego. Zespół pofabryczny znajduje się w głębi posesji. Budynek główny usytuowany jest pośrodku działki, fasadą zwrócony na wschód, z elewacją północną biegnącą wzdłuż granicy posesji, częściowo stykającą się z zabudowaniami posesji sąsiedniej.

Kamienica jest murowana z czerwonej, nietynkowanej cegły. Główna część jest piętrowa, kryta dwuspadowym dachem na planie wydłużonego prostokąta, dwutraktowa z bramą przejazdową na osi i klatką schodową po stronie południowej. Zachował się oryginalny komin w przekroju prostokątnym, z detalem architektonicznym oraz inicjałami A.W. Ściany działowe są murowane, w większości otynkowane. Więźba drewniana, krokwiowo-belkowa, dach kryty papą. Stropy piwnic ogniotrwałe, nad parterem odcinkowe stropy Kleina, nad piętrem stropy drewniane z trzcinową podsufitką. Pod częścią północną budynek jest podpiwniczony.

Elewacje podkreślone są niskim cokołem, skromnym gzymsem kordonowym i rozbudowanym gzymsem wieńczącym. Gzymsy ułożone są z cegły. Gzyms wieńczący ozdobiono fryzem arkadkowym. Okna podkreślone u dołu wąskimi gzymsikami podokiennymi, zwieńczone szerokimi opaskami ułożonymi z cegły. Opaską podkreślony jest łuk bramy przejazdowej.

Przypisy

Bibliografia Ewa Pustoła-Kozłowska, Mapa budownictwa przemysłowego Warszawy, Warszawa 1983: Archiwum WUOZ Leon Jeziorański, Przemysł fabryczny w Królestwie Polskim, Warszawa 1905. Stanisław Misztal, Rozwój i lokalizacja przemysłu Warszawy międzywojennej [w:] Warszawa II Rzeczypospolitej 1918–1939, Warszawa 1970, t. 2.

Adolfa Kategoria:Nieruchomości zreprywatyzowane w Warszawie