Towarzystwo Rolnicze dla Księstwa Cieszyńskiego – polskie towarzystwo rolnicze założone w 1868 w Cieszynie na Śląsku Cieszyńskim.

Historia Pierwsze zebranie poświęcone sprawie założenia Towarzystwa Rolniczego odbyło się na 6 lat przed formalnym założeniem 15 lutego 1862 w nowo założonej czytelni ludowej w Cieszynie. W ze­braniu tym wzięło udział 40 znaczniejszych gospodarzy z okolicy, którzy zamierzali powołać do życia Towarzy­stwo Rolnicze. Wybrano komitet, który miał ułożyć statut i poczynić wszelkie wstępne kroki. W jego skład weszli: Jan Goszek z Żukowa, ks. Andrzej Źlik z Cieszyna, dr Klucki, ówczesny burmistrz Cie­szyna, Jan Matuszek, rolnik z Olbrachcic oraz dr Andrzej Cinciała, notariusz w Cieszynie.

Już na tym pierwszym spotkaniu problemem okazał się język polski uczestników. Ksiądz Andrzej Źlik postulował aby obrady prowadzono w języku niemieckim czemu sprzeciwił się Jerzy Cienciała. Incydent opisał w pamiętnikach:

Ks. Źlik zastępował bardzo uparcie stronę nie­miecką. Wreszcie zgodzono się na taką redakcję § 8 statutu. Każdemu członkowi wolno używać przy obra­dach języków krajowych. Gdy jednak Towarzystwo głównie ma na celu podniesienie gospodarstwa wiejskiego i szerzenie nauk w związku z niem będących, co z korzyścią jedynie w języku narodowym nastąpić może, lud zaś wiejski przeważnie jest polski, dlatego te okolicz­ności przy obradach uwzględnione a wszelkie czynności Towarzystwa w polskim języku prowadzone i ogłaszane być mają.. Oprócz miejscowych germanofilów tendencje germanizacyjne okazała administracja. Po przesłaniu statutów towarzystwa Rząd krajowy w Opawie odmówił ich zatwierdzenia, po­dając jako powód, że równocześnie ma zostać utworzone w Opawie Towarzystwo rolnicze, które obejmie swoją działalnością cały Śląsk, a więc oddzielne Towa­rzystwo w Cieszynie nie ma racji bytu.

Procedury założenia organizacji przedłużały się i przyspieszyły dopiero 5. lat później po wydaniu w Monarchii Austro-Węgierskiej 15 listopada 1867 nowej ustawy o stowarzyszeniach liberalizującej formalności. Powstanie polskiej organizacji rolniczej na Śląsku Cieszyńskim oficjalnie ogłosił Jerzy Cieńciała w 28 numerze Gwiazdki Cieszyńskiej z 1868. Ze względów politycznych proces jej legalizacji trwał 6 lat od zainicjowania w 1862.

W dniu 25. lipca 1868 na skutek powyższej odezwy w lokalu Czytelni ludowej w Cieszynie odbyło się kolejne zebranie organizacyjne, na którym było obec­ne ponad 70 osób. Mowę wstępną wygłosił Andrzej Kotula notariusz z Cieszyna, którego wybrano sekretarzem organizacji.

Statut towarzy­stwa rolniczego zatwierdzony został przez Cesarsko królewski rząd krajowy w Opawie 25 czerwca 1869. Pierwsze walne zebranie Towarzystwa Rolniczego dla Księstwa Cieszyńskiego odbyło się 7. sierpnia 1869.

Zarząd i członkowie Na pierwszym zebraniu w 1868 wybrano zarząd. Przewodniczącym został Paweł Wałach z Rakowca, a później Ludwik Klucki. W skład pierwszego komitetu weszli również:

Jerzy Cieńciała z Mistrzowic, Paweł Wałach z Rakowca, Andrzej Kotula, notariusz z Cieszyna, Jan Śliwka, nauczyciel z Cieszyna, Jan Górniak, dzierżawca dóbr z Hażlacha, Franciszek Obtułowicz, hutmistrz z Trzyńca, Jan Glajcar z Sibicy, Jan Stonawski młodszy z Lesznej, Jan Gaszek z Żukowa, Dr Ludwik Klucki, adwokat i burmistrz Cieszyna, Józef Dostał, buchalter z Suchej, Adam Cichy, nauczyciel z Ligotki, Andrzej Tomanek, burmistrz z Sibicy, Ferdynand Biederman, rządca dóbr w Stanisławicach.

Członkowie honorowi Do 1920:

Ks. dr Leopold Otto - pastor w Warszawie. Baron Zdenko Sedlnicki - Pan na Bilowcu. Dr Adam Kulisz - dyr. szkoły rol. w Ober-Hermsdorf. Andrzej Nowaczek - prof. szkoły rolniczej w Kaaden. Ignacy Żółkowski - obywatel w Krakowie. Baron Ernst Sedlnicki - właściciel dóbr Jeżkowice. Jerzy Cieńciała - rolnik, Mistrzowice, poseł i prezes T. R. Ks. Franciszek Michejda - senior zborów ew. w Nawsiu. Ks. Józef Londzin - poseł w Cieszynie. Dr Jan Michejda - prezydent Rządu krajowego w Cieszynie. Józef Zaleski - prezes Tow. Rolniczego w Cieszynie.

Od 1920:

Andrzej Teper - rolnik w Żukowie Dolnym. Leon Malhomme - wicewojewoda w Katowicach. Karol Buzek - rolnik w Końskiej. Paweł Kajzar - rolnik w Kojkowicach.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Organizacje na Śląsku Cieszyńskim Kategoria:Polskie organizacje rolnicze