Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 – ciąg zdarzeń skutkujących ostatecznie odzyskaniem suwerenności przez Polskę po 123 latach zaborów. Współcześnie upamiętniające ten fakt państwowe Narodowe Święto Niepodległości obchodzone jest 11 listopada, w rocznicę przekazania władzy wojskowej Józefowi Piłsudskiemu, jednak lewica postuluje świętowanie w dniu 7 listopada, tj. w rocznicę utworzenia pierwszego rządu niepodległej Polski. thumb|240px|Józef Piłsudski podczas uwięzienia w Twierdzy Magdeburg thumb|240px|Od lewej: pułkownik Kazimierz Sosnkowski i brygadier Józef Piłsudski thumb|240px|Józef Piłsudski w Warszawie 11 listopada 1918 Kalendarium mały|Posiedzenie Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego mały|Proklamacja Republiki Radomskiej z balkonu Pałacu Sandomierskiego w Radomiu mały|Afisz informujący o sformowaniu Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej mały|Członkowie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej mały|Afisz z okazji odzyskania niepodległości 1933 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).
1916 5 listopada – wydanie przez władze niemieckie i austro-węgierskie Aktu 5 listopada, zawierającego obietnicę utworzenia marionetkowego Królestwa Polskiego w 1917 r.
1917 14 stycznia – rozpoczęcie działalności Tymczasowej Rady Stanu, oznaczające formalne zaistnienie Królestwa Polskiego 12 września – przejęcie obowiązków głowy państwa przez Radę Regencyjną
1918 8 stycznia – w orędziu do Kongresu prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson, przedstawił program pokojowy (tzw. czternaście punktów Wilsona), w którym (pkt. 13) postulował stworzenie niepodległego państwa polskiego 3 marca – Rosja Radziecka na mocy traktatu brzeskiego uznała niepodległość Polski 29 sierpnia – Rosja Radziecka dekretem swojego rządu, czyli Rady Komisarzy Ludowych, anulowała traktaty dotyczące rozbiorów Polski, a tym samym, jako drugi kraj na świecie (po Stanach Zjednoczonych) uznawała prawo narodu polskiego do niepodległości i zjednoczenia 7 października – ogłoszenie niepodległości Polski przez Radę Regencyjną, Dz.U. z 21 października 1918 nr 12 poz. 23 12 października – dekretem Rady Regencyjnej zaprzysiężono Polską Siłę Zbrojną na wierność „Państwu Polskiemu i Radzie Regencyjnej, jako tymczasowej zastępczyni przyszłej Władzy Zwierzchniej Państwa Polskiego”MP nr. 174 z 12.10.1918 13 października – ogłoszenie niepodległości przez Rzeczpospolitą Zakopiańską, na czele z pisarzem Stefanem Żeromskim; było to pierwsze miejsce na ziemiach polskich, gdzie otwarcie wypowiedziano posłuszeństwo władzom zaborczym 19 października – utworzenie Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego 23 października – powołanie rządu Józefa Świeżyńskiego 24 października – z funkcji dowódcy Polskiej Siły Zbrojnej zrezygnował gen. Hans von Beseler 28 października – posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali w Krakowie Polską Komisję Likwidacyjną dla Galicji i Śląska Cieszyńskiego, która przejąć miała władzę nad Galicją. Jej przewodniczącym był Wincenty Witos 30 października – Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego proklamowała przynależność państwową do Polski 31 października rozpoczęło się rozbrajanie garnizonów austriackich (m.in. Kraków, Nowy Sącz, Cieszyn, Zakopane) komendant garnizonu krakowskiego gen. Bolesław Roja wezwał najstarszych rangą polskich oficerów, by przejmowali od Austriaków komendy w Galicji Zachodniej 1 listopada oddziały Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) rozpoczęły rozbrajanie żołnierzy niemieckich i austriackich (m.in. w Radomiu) w Lublinie powstał Związek Harcerstwa Polskiego, scalając polskie organizacje skautowe z trzech zaborów ukraiński przewrót we Lwowie, początek walk o Lwów i wojny polsko-ukraińskiej 2 listopada – w okupowanym przez Austriaków Radomiu tzw. Komitet Pięciu jako pierwszy na terenie Królestwa Polskiego przejął władzę rąk okupantów i proklamował w pełni suwerenną Republikę RadomskąPiotr A. Tusiński, Republika Radomska w listopadzie 1918 roku, Radom 2018, s. 73-74 5 listopada – powstaje Rada Delegatów Robotniczych w Lublinie 6/7 listopada – w nocy w Lublinie powstaje, powołany przez działaczy lewicy niepodległościowej, rząd Ignacego Daszyńskiego 10 listopada na dworzec główny w Warszawie w specjalnym pociągu z Berlina przybył Józef Piłsudski, zwolniony z więzienia w Magdeburgu. Został powitany przez regenta, księcia Zdzisława Lubomirskiego 11 listopada przekazanie przez Radę Regencyjną zwierzchniej władzy nad wojskiem brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu oraz zamianowanie go naczelnym dowódcą wojsk polskich. po pertraktacjach Piłsudskiego z Centralną Radą Żołnierską wojska niemieckie zaczęły wycofywać się z Królestwa Polskiego. W ciągu 7 dni ewakuowano ok. 55 tys. żołnierzy niemieckich rozbrojenie w nocy niemieckiego garnizonu stacjonującego w Warszawie nadburmistrzem Poznania powołany zostaje Jarogniew Drwęski (jego poprzednikiem był Ernst Wilms) data wybrana w II Rzeczypospolitej jako pamiątka odzyskania faktycznej niepodległości przez Królestwo Polskie (formalnie niepodległość Królestwa została ogłoszona 7 października) 12 listopada Rada Regencyjna powierza Józefowi Piłsudskiemu misję utworzenia Rządu Narodowego Generalny gubernator warszawski Hans von Beseler opuszcza Królestwo Polskie 13 listopada – Komitet Narodowy Polski w Paryżu zostaje uznany przez Francję za rząd de facto, dołączając tym samym do grona zwycięskiej Ententy 14 listopada samorozwiązanie się Rady Regencyjnej i przekazanie całości zwierzchniej władzy państwowej Józefowi Piłsudskiemu, jako naczelnemu dowódcy. Piłsudski mianuje Ignacego Daszyńskiego prezydentem gabinetu ministrów. 15 listopada – Zmiana nazwy państwa z „Królestwo Polskie” na „Republika Polska”. Monitor Polski nr 204 otrzymuje podtytuł „Dziennik Urzędowy Republiki Polskiej” 16 listopada – Józef Piłsudski podpisuje depeszę notyfikującą powstanie niepodległego Państwa Polskiego 17 listopada – po dymisji Daszyńskiego Józef Piłsudski mianuje premierem Jędrzeja Moraczewskiego 19 listopada koniec ewakuacji wojsk niemieckich z Republiki Polskiej nadanie z aparatu w Cytadeli Warszawskiej depeszy notyfikującej powstanie niepodległego Państwa Polskiego 21 listopada – jako pierwszy Polskę uznał de facto rząd Republiki Niemieckiej za pośrednictwem swojego posła w Warszawie Harry’ego Kesslera, ale nie na długo, polsko-niemieckie stosunki dyplomatyczne zerwano 15 grudnia 22 listopada – podpisanie dekretu o podstawach ustrojowych Republiki Polskiej, ogłoszonego 29 listopada 28 listopada – dekret o ordynacji wyborczej. i o zarządzeniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego. 29 listopada – Józef Piłsudski obejmuje urząd Naczelnika Państwa jako „Tymczasowy Naczelnik Państwa”. 27 grudnia – początek powstania wielkopolskiego w Prowincji Poznańskiej
1919 16 lutego – w Trewirze podpisano rozejm kończący powstanie wielkopolskie.
Tło i historia U kresu I wojny światowej wobec naciskającego żądania Rady Regencyjnej do zwolnienia Józefa Piłsudskiego w odpowiedzi władze rządowe Cesarstwa Niemieckiego w dniach przed 10 listopada 1918 zapewniły w sposób zdecydowany, że brygadier w najbliższych dniach przybędzie do Warszawy. Wieść o tym przekazano w numerze „Kuriera Warszawskiego” w niedzielę 10 listopada 1918, a jednocześnie w wydaniu tego dziennika na ostatniej stronie wydrukowano dodatek nadzwyczajny, zatytułowany Powrót komendanta Piłsudskiego. W jego treści poinformowano o tym, że Józef Piłsudski przybył 10 listopada 1918 o godz. 7:30 rano do Warszawy pociągiem pospiesznym z Berlina. Bezpośrednio wcześniej został zwolniony przez Niemców z trwającego 15 miesięcy odosobnienia w twierdzy Magdeburg, a jego tak wczesny przyjazd był uznawany za niespodziewany, gdyż był spodziewany kilka dni później. Przy dworcu na komendanta oczekiwali: komenda naczelna Polskiej Organizacji Wojskowej oraz Zarząd Zrzeszenia b. Wojskowych Polskich. Komendant Józef Piłsudski i płk Kazimierz Sosnkowski (jego były zastępca jako szefa referatu Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu) zostali powitani tamże przez naczelnego komendanta POW, Adama Koca ps. „Witold” oraz przez kpt. Stanisława Krzaczyńskiego w imieniu Zrzeszenia b. Wojskowych Polskich. Po złożeniu i odebraniu krótkich raportów wojskowych Józef Piłsudski przywitał się z członkiem Rady Regencyjnej, ks. Zdzisławem Lubomirskim, przybyłym na miejsce z adiutantem, rtm. Rostworowskim. Następnie Piłsudski pojechał autem wraz z ks. Lubomirskim do jego siedziby we Frascati, gdzie obaj odbyli około półgodzinną rozmowę. Później Piłsudski udał się do pensjonatu przy ulicy Stanisława Moniuszki 2, gdzie miał zapewniony odpoczynek po podróży. W dalszym ciągu dnia w tym miejscu komendanta odwiedzali jego dawni podkomendni-oficerowie, reprezentanci stronnictw partyjnych i politycznych (Koła Międzypartyjnego, Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcji Rewolucyjnej, Polskiego Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Niezawisłości Narodowej), młodzież akademicka i przedstawiciele społeczeństwa. Piłsudskiego odwiedzili także szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Tadeusz Rozwadowski oraz pełniący kierownictwo nad Ministerstwem Spraw Wojskowych płk Jan Wroczyński.
Mieszkańcy Warszawy w sposób entuzjastyczny okazywali radość z powodu przybycia Józefa Piłsudskiego. Wiele osób zgromadziło się przed budynkiem przy ul. Moniuszki 2. Piłsudski przywitał ich ze zlokalizowanego na pierwszym piętrze balkonu, udekorowanego barwami narodowymi i sztandarem z Orłem Białym, słowami:
O 16:30 w pałacu arcybiskupim odbyło się posiedzenie Rady Regencyjnej z udziałem Józefa Piłsudskiego. Później komendant spotkał się jeszcze z Prezydium Rady Ministrów, niemiecką radą żołniersko-robotniczą w Warszawie (powstałą 8 listopada, ukonstytuowaną wieczorem 10 listopada i kierującą się zadaniem porozumienia ze społeczeństwem polskim i doprowadzenia do swobodnego opuszczenia Królestwa jako obszaru dotychczas okupowanego), przemawiając do niemieckich żołnierzy i mając na celu niedopuszczenie do walk zbrojnych, poza tym nawiązał również kontakt telegraficzny z zawiązanym wcześniej w Lublinie przez Ignacego Daszyńskiego Tymczasowym Rządem Ludowym Republiki Polskiej, a w poniedziałkowe południe 11 listopada 1918 miał ponownie pojawić się w siedzibie Rady Regencyjnej.
Wraz z przybyciem Piłsudskiego do Warszawy Rada Regencyjna przesłała depesze do Krakowa, Poznania i Paryża, wzywając przedstawicieli stronnictw do Warszawy celem utworzenia Rządu Narodowego (adresatami depesz byli: Prezydium Komisji Likwidacyjnej w Krakowie, Koło Polskie w Poznaniu i Polski Komitet Narodowy w Paryżu). Do Warszawy przybywali przedstawicieli stronnictw politycznych, posłowie, dyplomaci oraz wojskowi. Rząd lubelski mianował komisarzy w powiatach na ziemiach polskich.
thumb|240px|Klepsydra „Austrya Wiedźma” rozwieszana w Galicji u kresu wojny thumb|240px|Rozbrajanie Niemców na ulicach Warszawy mały|Obwieszczenie Rady Regencyjnej o przekazaniu władzy Józefowi Piłsudskiemu thumb|240px|Student uniwersytetu zawiesza flagę Polski na Pałacu Namiestnikowskim w Warszawie