thumb|150px|Maszty antenowe nadajnika fal VLF w Grimeton (Szwecja) Fale bardzo długie (fale myriametrowe, – z ) – zakres fal radiowych o częstotliwości: 3–30 kHz (długości 10–100 km).
Propagacja fal bardzo długich Fale bardzo długie w wyniku bardzo małego tłumienia i dużej dyfrakcji rozchodzą się na duże odległości za pomocą fali powierzchniowej. Ulegają również odbiciu od najniższych warstw jonosfery o bardzo niskiej gęstości elektronowej i praktycznie nie wnikają dalej. W ciągu dnia odbijają się od dolnej części warstwy D, a nocą, gdy warstwa D zanika, od warstwy E. W odległości 1000–2000 km do nadajnika natężenie pola fali jonosferycznej przewyższa natężenie pola fali powierzchniowej. Zasięg fal bardzo długich jest duży i wynosi, zarówno w dzień i w nocy, kilka tysięcy kilometrów.
Wykorzystanie Ponieważ fale VLF mogą przenikać przez wodę morską, są wykorzystywane do komunikacji z okrętami podwodnymi zanurzonymi na niewielkich głębokościach. W Oceanie Atlantyckim, gdzie zasolenie wynosi 3,2%, fale VLF mogą przenikać na głębokość 10-20 metrów; przy mniejszym zasoleniu, np. w Morzu Bałtyckim ten sam sygnał może przeniknąć na głębokość ponad 40 metrów. Fale VLF stosowane są również w elektromagnetycznych badaniach geofizycznych, jak również w systemach nawigacyjnych dalekiego zasięgu, np. RSDN-20.
+ Lista wybranych nadajników VLF. Znakidentyfikacyjny Częstotliwość Moc nadajnika Lokalizacja nadajnika Uwagi – 11,905 kHz Rosja (różne lokalizacje) system nawigacji RSDN-20 („Alpha”) – 12,649 kHz Rosja (różne lokalizacje) system nawigacji RSDN-20 („Alpha”) – 14,881 kHz Rosja (różne lokalizacje) system nawigacji RSDN-20 („Alpha”) VTX1 16,3 kHz 45 kW Vijayanarayanam (Indie) Indyjska Marynarka Wojenna JXN 16,4 kHz Helgeland (Norwegia) Norweska Marynarka Wojenna VTX2 17 kHz Vijayanarayanam (Indie) Indyjska Marynarka Wojenna SAQ 17,2 kHz Grimeton (Szwecja) uruchamiany przy specjalnych okazjach (Alexanderson Day) RDL 18,1 kHz Rosja (różne lokalizacje) Rosyjska Marynarka Wojenna HWU 18,3 kHz Le Blanc (Francja) Francuska Marynarka Wojenna NWC 19,8 kHz 1000 kW Exmouth (Australia) komunikacja podwodna, 1 MW ICV 20,27 kHz 20/43 kW Tavolara (Włochy) Włoska Marynarka Wojenna HWU 20,9 kHz Le Blanc (Francja) Francuska Marynarka Wojenna RDL 21,1 kHz Rosja (różne lokalizacje) Rosyjska Marynarka Wojenna NPM 21,4 kHz 566 kW Lualualei (Hawaje) Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych HWU 21,75 kHz Le Blanc (Francja) Francuska Marynarka Wojenna GQD 22,1 kHz 500 kW Anthorn (Wielka Brytania) Marynarka Wojenna Wielkiej Brytanii HWU 22,6 kHz Rosnay (Francja) Francuska Marynarka Wojenna DHO38 23,4 kHz 800 kW koło Rhauderfehn (Niemcy) komunikacja podwodna (NATO) NAA 24 kHz 1000 kW Cutler, Maine (USA) komunikacja podwodna, 2 MW, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych NLK 24,8 kHz 500 kW Jim Creek, Washington (USA) Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych NML 25,2 kHz 500 kW Lamoure, Dakota Północna (USA) Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych TBB 26,7 kHz Bafa (Turcja) Turecka Marynarka Wojenna
Zobacz też skrajnie niska częstotliwość fale mózgowe
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Promieniowanie elektromagnetyczne