mały|Camilla Mondral (siedzi 1. z lewej) podczas walnego zebrania Polskiego Związku Szermierczego, 24 listopada 1935 Camilla Mondral (ur. 30 czerwca 1911 w Paryżu, zm. 12 lutego 2002 w Warszawie) – polska tłumaczka, działaczka stowarzyszeń polsko-węgierskich, pisarka.
Życiorys Córka artysty malarza i grafika Karola Mondrala i Romany z Pogorzelskich. Edukację rozpoczęła w paryskiej École Communale des Jeunes Filles, w 1924 razem z rodziną przeniosła się do Polski i zamieszkała w Bydgoszczy. Uczyła się w Żeńskim Katolickim Gimnazjum Miejskim, gdzie w 1928 zdała maturę, a następnie wyjechała do Poznania, gdzie studiowała na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym w Wyższej Szkole Handlowej. Od 1929 równolegle studiowała ekonomię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, podczas studiów zaangażowała się w sport, weszła w skład kobiecej reprezentacji Polski w lekkoatletyce i szermierce. Jako działaczka sportowa zasiadała w Zarządzie Akademickiego Związku Sportowego w Poznaniu. W 1931 uzyskała dyplom na WSH, a rok później absolutorium na Uniwersytecie. W 1933 przeprowadziła się do Warszawy, gdzie pracowała jako urzędniczka w Spedycji Międzynarodowej C.Hartwig oraz zasiadała jako członek w Klubie Sportowym Warszawianka. Następnie została referentem w Ministerstwie Spraw Wojskowych. W 1939 zadebiutowała na łamach tygodnika „Prosto z Mostu” felietonem „Czy to jest także propaganda?”.
Po wybuchu II wojny światowej razem z całym gabinetem ministerstwa została ewakuowana do Rumunii, gdzie przez trzy tygodnie pracowała w konsulacie RP w Czerniowcach. W połowie września 1939 przedostała się na Węgry, gdzie została łączniczką pomiędzy obozami internowanych a Biurem Opieki nad Internowanymi Żołnierzami. Uczestniczyła w organizowaniu ucieczek i przerzutach żołnierzy do Francji, gdzie powstawało Wojsko Polskie m.in. akcja EWA. W 1940 próbowała przedostać się do Francji, ale w wyniku porażki pozostała na Węgrzech, gdzie utrzymywała się ucząc języka francuskiego. W 1941 wstąpiła w szeregi tajnej służby kurierskiej „W”, gdzie wystawiała fałszywe dokumenty, równocześnie od 1942 pracowała w Biurze Projektów Inżynierskich. W 1944 po wkroczeniu Niemców została aresztowana i uwięziona w obozie w Austrii, a następnie zesłana na roboty.
Po zakończeniu wojny przez Austrię i Węgry przedostała się do Polski i zamieszkała w WarszawieCamilla Mondral, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Oddział Warszawa.. Pracowała w Biurze Organizacji Dostaw w Ministerstwie Przemysłu, w 1948 poślubiła Andrzeja Pęksę, z którym po dwóch latach się rozwiodła. Również w 1948 została dyrektorem Państwowej Centrali Handlowej. W latach 1950–1956 pracowała w redakcji literatury węgierskiej w Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, zajęła się wówczas tłumaczeniem literatury węgierskiej. W 1953 została członkiem Związku Literatów Polskich, od 1959 współpracowała Instytutem Literackim w Maisons-Laffitte. Na łamach paryskiej Kultury publikowała przekłady literatury węgierskiej. W 1971 została sekretarzem, na w późniejszym czasie przewodniczącą zarządy Klubu Tłumaczy przy Związku Literatów Polskich. W 1976 była jednym z sygnatariuszy „Memoriału 101”, w 1980 przyjęto ją do PEN Clubu. W 1989 weszła w skład komitetu założycielskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, była jego członkiem i wiceprezesem. Swoje przeżycia ogłosiła w dwóch tomach wspomnień „Węgry moja miłość” (1994) i „Bieg przez stulecia” (1998)Camilla Mondral, Nowa Panorama Literatury Polskiej.„Węgierski romans”, Polskie Radio 4 sierpnia 1999..
Pochowana na cmentarzu w Pyrach w Warszawie.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1998) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974) Medal Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (1998) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1994) Srebrny Order Pracy (Węgry, 1973) Medal „Pro Cultura Hungarica” (Węgry1988) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi (Węgry, 1991)
Nagrody
Nagroda Polskiego PEN Clubu za przekłady z języka węgierskiego (1980) Nagroda literacka ZAiKS-u dla tłumaczy (1984) Nagroda węgierskiej agencji autorskiej Artisjus (Węgry, 1975, 1985) Nagroda Węgierskiego PEN Clubu (Węgry, 1976) Nagroda Fundacji im. T. Dery’ego (Węgry, 1993)
Przypisy
Bibliografia
Camilla Mondral. Węgierska Warszawa
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Pyrach w Warszawie Kategoria:Polscy sprinterzy Kategoria:Polscy działacze sportowi Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy tłumacze literatury węgierskiej Kategoria:Polscy uchodźcy na Węgrzech w latach 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 2002