mały Strzępiak liliowowierzchołkowy, strzępiak kędzierzawy (Inocybe cincinnata (Fr.) Quél.) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inocybe, Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1821 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus cincinnatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Lucien Quélet w 1872 r. Synonimy:
Nazwę strzępiak kędzierzawy podał w 1990 r. Andrzej Nespiak, autor monografii strzępiaków występujących w Polsce. Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował nazwę strzępiak liliowowierzchołkowy, nie wspominając o nazwie A. Nespiaka.
Morfologia Kapelusz Średnica do 3 cm, początkowo stożkowaty, potem rozpłaszczający się i w końcu płaski. Ma ostry garbek. Brzeg początkowo wyraźnie podgięty, potem wyprostowujący się i kolejno załamany, prosty i podgięty ku górze. Powierzchnia sucha, włókienkowato-łuseczkowata. Barwa od jasnobrązowej do ciemnobrązowej. Na brzegu, wskutek mniejszej ilości łuseczek ma delikatny fioletowy odcień. Blaszki Gęste, prawie przyrośnięte, cienkie, o barwie orzechowobrązowej, z bardzo tylko słabym odcieniem fioletu. Ostrza ciemniejsze, orzęsione. Trzon Wysokość 2–4 cm, grubość 0,2–0,4 cm, walcowaty, czasami przy podstawie nieznacznie stożkowato rozszerzony. Powierzchnia włókienkowato-łuseczkowata, z wyraźnym fioletowym odcieniem w górnej części, w dolnej o barwie kapelusza. Miąższ W kapeluszu ma grubość 1–2 mm i jest jasnofioletowy, w trzonie natomiast tuż pod powierzchnią jest fioletowy, w środku zupełnie biały. Zapach spermy lub gołej ziemi. Brak wyraźnego smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki łódeczkowato-wrzecionowate, pękate, czasami nieregularne, o wymiarach 8–11,5 × 4,9–6,5 µm. Występują nieregularnie wrzecionowate lub maczugowate metuloidy o wymiarach 50–90 × 10–18 µm. Są prawie bez kryształków, a ich ściany pod wpływem amoniaku silnie żółkną. Pomiędzy metuloidami znajdują się maczugowate, brunatne wstawki.
Występowanie i siedlisko Strzępiak liliowowierzchołkowy występuje na północnej półkuli. Podano jego stanowiska w Ameryce Północnej, Europie oraz w Japonii. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano co najmniej 5 stanowisk.
Grzyb mykoryzowy. Występuje na ziemi w lasach mieszanych. Na publikowanych stanowiskach w Polsce owocniki od lipca do września.
Przypisy Andrzej Nespiak, Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe), Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie Skłodowskiej, 1990, .
Kategoria:Strzępiakowate Kategoria:Mykobiota Polski