Hunza (urdu دریائے ہنزہ) – rzeka w Pakistanie o długości około 190 km, uchodząca do rzeki Gilgit.
Hunza powstaje z połączenia zasilanych wodami lodowca rzek Kilik i Kunjirap. Hunza płynie z północnego zachodu na południowy wschód, przecinając pasmo Karakorum. Wzdłuż doliny rzeki Hunza przebiega fragment szosy Karakorumskiej.
Legenda mówi, że dolina została zasiedlona przez greckich dezerterów z armii Aleksandra Wielkiego, która w 326 r. p.n.e. przekraczała Hindukusz idąc na Indie. Kilku oficerów miało się ukryć w dolinie Hunzy, biorąc za żony lokalne góralki. Ich potomkowie mają do dziś mieć europejskie rysy i niebieskie oczyMateusz Marczewski, Dolina Hunzy, w: Voyage, nr 2(103)/2007, s. 25-26, ISSN 1505-0882.
Przez wieki prostego gospodarowania dolina została otoczona siecią kanałów irygacyjnych, doprowadzających wodę z gór na terasowe pola. Uprawiano tu zboża, owoce w sadach i hodowano bydło, a niedostatki finansowe uzupełniano napadami na karawany jadące Jedwabnym Szlakiem. Napaści na podróżnych zdarzały się jeszcze w początkach XX wieku. Dolinę na świat otworzyło otwarcie szosy Karakorumskiej. Mimo to część mieszkańców doliny Hunzy nadal żyje w warunkach bardzo zacofanych. Są to głównie wyznawcy ismailizmu, którzy nie porzucili części dawnych wierzeń, np. w Ducha Gór.
W dniu 4 stycznia 2010 roku doszło do osuwiska, które zablokowało dolinę rzeki Hunza, całkowicie zostały zakryte fragmenty szosy Karakorumskiej. W wyniku tej katastrofy powstało nowe jezioro, noszące nazwę jeziora Attabad.
Dopływy Hunzy Kolejność nazw uwzględnia kierunek w górę rzeki, tj. od miejsca, gdzie Hunza wpływa do rzeki Gilgit do miejsca, gdzie Hunza powstaje na północ od miejscowości Sost przez połączenie na wysokości 2786 m npm rzek: płynącej ze wschodu Khunjerāb (łączącej wody spływające z lodowca Khunjerab) i rzeki Chipursan [Chapursan, Chupursan], płynącej od północnego zachodu doliną o tej samej nazwie. Nazwy podano według pisowni w języku angielskim. Uwzględniono nazwy znaczniejszych rzek i lodowców (glacier), z których wypływa bądź potok często o tej samej nazwie bądź kilka potoków, oraz nazwy głównych miejscowości (podane w nawiasach). Jeśli potok lub rzeka przepływają przez daną miejscowość, jej nazwę wymieniono po obu stronach nazwy cieku wodnego. Ze względu na ukształtowanie terenu (urwiste i wysokie brzegi) i małą liczbę mostów jedynie kilka miejscowości tworzy wspólną jednostkę administracyjną o tej samej nazwie, ale żadna z nich nie leży po obu stronach samej Hunzy. Nazwy alternatywne, podwójne i o innej pisowni podano w nawiasach kwadratowych. Ze względu na brak jednolitych materiałów nie jest to kompletne zestawienie.
Prawobrzeżne (w przybliżeniu zachodnie lub północne) dopływy:
(Chilmish Das) ← (Nomal) ← Naltar ← Gwachi Nala ← Chaprot Nala ← (Chalt) ← Chalt ← (Chalt) ← Garmasai Nala ← Boladas [Bola Das] ← Garmasai ←(Hussain Abad) ← (Maiun)← Hassanabad Bar ← (Heiderabad) ← Heiderabad Har ← (Karimabad) ← Ultar GlacierHarchi Bar ← (Altit) ← Ultar Glacier ← Gurpi Glacier ← Gharben ← (Gulmit) ← Shatubar ← Skord Thur ← Bulkish Yaz Glaciers ← (Gulmit) ← Gulmit [Ondra] ← Ghulkin Glacier ← Pasu Glacier ← (Pasu) ← (Janabad) ← Batura Glacier ← (Khaiber [Khaibar, Khyber]) ← Kor Puran ← (Khudabad)
Lewobrzeżne (w przybliżeniu wschodnie lub południowe) dopływy:
(Sultanabad) ← Bartar Nala ← Jaglot Bar ← (Sikandar Abad) ← (Nilt) ← Nilt Nala ← (Thul) ← Masot Glacier ←(Thul) ← (Ghulmet) ← Rakaposhi Nala ← (Gulmet) ← (Pissan) ← Minapin ← Miachar ← (Askurdas) ← (Sumayar) ← Mamu Bar ← (Khai) ← Miatsil [Nagir] [w wyższym biegu Hispar] ← Brondo Bar ← (Ainabad) ← (Nazimabad) ← Balt Bar ← Perigos Nala ← Shimshal ← (Ghalapan) ← (Morkhun) ← (Sost)
Lokalne słownictwo Przykłady słownictwa dot. hydrografii i geomorfologii spotykanego w Dolinie Hunzypolski ekwiwalentjęzyk(i)*polski ekwiwalentjęzyk(i)*badi pongłówna droga, Karakoram HighwaySǰǝrabrzeka, dolinaWbarboczna dolina, wąwózBköljezioroKbalakźródłoKkotalprzełęczPċhílwodaBmamú ċhílwody lodowcoweBdalágł. kanał irygacyjnyBnālāboczna dolina, potokB, UdaryārzekaPpakkā pulmost wiszącyUdirándrugorzędny kanał irygacyjnyBqirgórska grańW, Tdutmost linowyWskordmostWgóċilkanał irygacyjnyBsūwoda, rzekaKgūlkanał irygacyjnyUśardáne bașmost stalowyBġamúlodowiecByazlodowiecWharboczna dolina, wąwózByaze yupkwody lodowcoweWjilgadolinaKyupkwodaW* języki: B – buruszaski, K – kirgiski, P – perski, S – szina, U – urdu, W - wachański
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Pakistanie Kategoria:Dorzecze Indusu Kategoria:Hasła utworzone w ramach Tygodni Tematycznych 2019