Aniela Kallas, właśc. Aniela Korngut(ówna) (ur. 1868 w Galicji, prawdopodobnie w SamborzeO związkach autorki z miastem Sambor świadczą jej pierwsze publikacje w Roczniku Samborskim (Rocznik Samborski: nowa serja illustrowana: wydawnictwo na cele dobroczynne samborskie. 1895-1896, R. 19. https://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/publication/5399/edition/4966/content?ref=desc), zm. ok. 1942 we LwowieO tym, że ostatnie lata życia Kallas spędziła we Lwowie świadczyć może m.in. jej nazwisko figurujące w „Księdze adresowej małopolski. Lwów-Stanisławów-Tarnopol”, rocznik 1935/1936: http://www.mtg-malopolska.org.pl/images/skany/ksiega_adresowa_1935_36/ksiega_adresowa_1935_36.pdf , s. 194.) – polska literatka, publicystka, dramaturg i tłumaczka pochodzenia żydowskiego. Posługiwała się też pseudonimami Juliusz Piasecki i Marian Biliński.

Życiorys Pierwsze dzieła Anieli Kallas, pisane jeszcze pod własnym nazwiskiem, publikowano w „Roczniku Samborskim”, skąd prawdopodobnie pochodziła. Absolwentka pensji, została wolną słuchaczką Uniwersytetu Jagiellońskiego; uczęszczała m.in. na wykłady z historii literatury prowadzone przez profesora Stanisława Tarnowskiego. W 1894 przeniosła się do Gdańska i zaczęła pisać dla „Gazety Gdańskiej”. Od 1911 mieszkała we Lwowie, gdzie współpracowała z „Wiekiem Nowym” (do 1930), publikowała również w czasopiśmie „«Jedność». Organ Żydów Polskich”. Początkowo tworzyła pod wpływem twórczości Elizy Orzeszkowej (w 1902 przerobiła jej Meira Ezofowicza na sztukę teatralną). W swojej twórczości podejmowała wątki społeczno-obyczajowe; istotnym elementem jej dzieł są wątki żydowskie (Nasz żydowski światek, 1893; Duch czasu, 1898; Odszczepieńcy, 1909). Podejmowała także tematy historyczne (Rzeź galicyjska, 1896), tłumaczyła teksty z języka niemieckiego. Zainspirowana dramatem Małka Szwarcenkopf autorstwa Gabrieli Zapolskiej, przerobiła go na powieść (wyd. 1927). Przyjaźniła się również z Elizą Orzeszkową, Marią Konopnicką, Leopoldem Meyetem i Ludwikiem Solskim.

Zginęła podczas II wojny światowej w nieznanych okolicznościach – prawdopodobnie w getcie lwowskim.

Twórczość W swojej twórczości Aniela Kallas podejmowała ważne tematy społeczne związane z równouprawnieniem kobiet: zakładanie szkół dla ubogich dziewcząt i domów opieki społecznej, walka o prawa wyborcze kobiet, równość małżeńska. Była zwolenniczką polityki asymilacyjnej, czemu dawała wyraz w swojej twórczości nawiązującej do pisarzy polskich, m.in. Adama Mickiewicza. Odwoływała się również do klasyków literatury jidysz – Icchaka Lejbusza Pereca i Szaloma Asza. W jej dziełach dominują wątki obyczajowe: nieudane związki, walka o szczerość relacji małżeńskich, związki pozamałżeńskie (podkreślała istnienie społecznego przyzwolenia na zdradzanie kobiet przez mężczyzn), stereotypy dotyczące roli kobiet, antagonizmy pokoleniowe (szczególnie w relacjach matka-córka). Poruszane w jej twórczości tematy wpisywały się w ówczesny dyskurs feministyczny i emancypacyjny.

Opublikowana w 1931 powieść biograficzna o Gabrieli Zapolskiej Zapolska według Anny Janickiej wyznacza „początek nurtu plotkarsko-gawędziarskiego” w polskim pisarstwie biograficznym. Kallas przedstawiła swoją bohaterkę jako kobietę świadomie prowokującą opinię publiczną i wywołującą liczne skandale, w tym erotyczne.

Dzieła Powieści i zbiory nowel Nasz żydowski światek: z pamiętników przyjaciółki (napisana w 1890 w Podgórzu, 1893) Pośród bezdroży (1903) Męty (1895) Nemezys („Rok 1846“, 1896) Duch czasu (1898) Walka (1904) Pożegnanie (1908) Ona i oni (1909) On i oni wszyscy (1910) Córki marnotrawne (1913) Dziecko (1914) Kobiety uczciwe (1917) Czyściec (1921) Tajemnica domu towarowego (1922) Małka Szwarcenkopf (na podstawie dramatu G. Zapolskiej, 1924) Świat obiecany (1927) Zapolska (powieść biograficzna, 1931)

Utwory sceniczne Wśród swoich (1905, sztuka ludowa, odznaczona w konkursie, 1901) Nędza (1905, dramat grany w Krakowie) Żona czy kochanka (1909, komedia) Wesoła pani (1905, komedia) Odszczepieńcy (1909, dramat) Powtórne małżeństwo (1910, dramat) Jan Waligóra (1931) Meir Ezofowicz (1907, przeróbka sceniczna powieści Orzeszkowej) Dwie sztuki szukają dyrektora teatru (Warszawa, 1934)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Dzieła Anieli Kallas w bibliotece Polona

Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Żydowscy dramaturdzy Kategoria:Pisarze związani ze Lwowem Kategoria:Pisarze związani z Gdańskiem (okres zaboru pruskiego) Kategoria:Urodzeni w 1868 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Ludzie urodzeni w Samborze