Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Pakistanie – lista miejsc w Pakistanie wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972 i ratyfikowanej przez Pakistan 23 lipca 1976 roku.

Obecnie (stan w 2019 roku) na liście znajduje się sześć obiektów dziedzictwa kulturowego.

Na pakistańskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Pakistan zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się 26 obiektów (stan w roku 2019).

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO

Poniższa tabela przedstawia pakistańskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem; Położenie – miasto, prowincja; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na listę; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 138 Archeologiczne ruiny Mohendżo DaroArchaeological Ruins at Moenjodaro 100x100px PkSindh KYeShi(ii)(iii) 1980 Ruiny miasta Mohendżo Daro w dolinie Indusu, wzniesionego wyłącznie z suszonej cegły w III w. p.n.e., przykład początków planowania urbanistycznego. 139 TaksilaTaxila 100x100px PkPendżab KPk(iii)(vi) 1980 Świadectwo rozwoju urbanistycznego miasta cywilizacji doliny Indusu od czasów neolitycznych do II w. n.e.; zachowały się tu m.in. kopiec neolityczny Saraikala, mury obronne Sirkap z II w. p.n.e., miasto Sirsukh z I w. n.e. 140 Ruiny buddyjskie Takht-i-Bahi oraz pozostałości miasta Szahr-i BahlolBuddhist Ruins of Takht-i-Bahi and Neighbouring City Remains at Sahr-i-Bahlol 100x100px PkChajber Pasztunchwa KPk(iv) 1980 Buddyjski zespół klasztorny Takht-i Bahi z początku I w. oraz ruiny pobliskiego warownego miasteczka Szahr-i Bahlol z tego samego okresu. 143 Zespół zabytkowy ThattaHistorical Monuments at Makli, Thatta 100x100px PkSindh KPk(iii) 1981 Nekropolia i ruiny dawnej stolicy trzech kolejnych dynastii regionu Sindh a później w posiadaniu władców mogolskich Delhi. 171 i ogrody Szalimar w LahaurzeFort and Shalamar Gardens in Lahore KPk(i)(ii)(iii) 1981 100px PkLahaurPendżab Fort z pałacami i marmurowymi meczetami zdobionymi mozaikami i złoceniami wzniesiony za panowania władcy Imperium Mogołów Szahdżahana. Ogrody Szalimar 100px PkLahaurPendżab Kompleks ogrodowy w stylu perskim z czasów panowania władcy Imperium Mogołów Szahdżahana. 586 Fort RohtasRohtas Fort 100x100px PkPendżab KPk(ii)(iv) 1997 Fort wzniesiony przez Szera Szaha Suriego w 1541 roku po zwycięstwie nad władcą mogolskim Humajunem, nigdy nie zdobyty, zachował się w nienaruszonym stanie. Masywny mur obronny z bastionami i monumentalnymi bramami ma długość ponad 4 km.

Obiekty na pakistańskiej Liście Informacyjnej UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na pakistańskiej Liście Informacyjnej UNESCO: Nr ref. – numer referencyjny UNESCO; Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na pakistańskiej Liście Informacyjnej; Położenie – miasto, prowincja; współrzędne geograficzne; Typ – klasyfikacja według zgłoszenia: kulturowe (K), przyrodnicze (P), kulturowo–przyrodnicze (K,P); Rok wpisu – roku wpisu na Listę Informacyjną; Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.

Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis 1277 Cesarski MeczetBadshahi Mosque, Lahore 100x100px PkLahaurPendżab KYe 1993 Bogato zdobiony meczet z czerwonego piaskowca, wzniesiony w XVII w., przykład architektury mogolskiej. 1278 Meczet Wazir KhanWazir Khan's Mosque, Lahore 100x100px PkLahaurPendżab KPk 1993 Bogato zdobiony meczet z XVII w.. 1279 Grobowiec Dżahangira, grobowiec Asafy Khana i Akbari SaraiTombs of Jahangir, Asif Khan and Akbari Sarai, Lahore KPk 1993 Mauzoleum Cesarza Dźahangira 100x100px PkLahaurPendżab Grobowiec XVII-wiecznego władcy imperium Wielkich Mogołów Dżahangira. Grobowiec Asafy Khana 100x100px PkLahaurPendżab Grobowiec XVII-wiecznego wielkiego wezyra Asafy Khana. Akbari Sarai 100x100px PkLahaurPendżab Karawanseraj dla podróżnych i opiekunów grobowców Dżahangira i Asafy Khana. 1281 Hiran Minar ze zbiornikiem wodnym w ŚekhupurzeHiran Minar and Tank, Sheikhupura 100x100px PkŚekhupuraPendżab KPk 1993 XVII-wieczna rezydencja ze zbiornikiem wodnym wzniesiona przez Dżahangira. 1281 Śah Rukn-e Alam ka MakbaraTomb of Hazrat Rukn-e-Alam, Multan 100x100px PkMultanPendżab KPk(iii)(iv)(vi) 1993, 2004 XIV-wieczny grobowiec sufickiego świętego Rukn-e-Alama. 1284 Rani KotRani Kot Fort, Dadu 100x100px PkSindh KPk 1993 XIX-wieczne fortyfikacje na długości 35 km. 1286 Meczet SzahdżahanaShah Jahan Mosque, Thatta 100x100px PkThattaSindh KPk 1993 XVII-wieczny meczet z najbardziej wyszukanymi na subkontynencie indo-pakistańskim dekoracjami z kafli. 1287 Grobowce w ĆaukandiChaukhandi Tombs, Karachi 100x100px PkKaracziSindh KPk 1993 Cmentarz muzułmański z XVII–XVIII w. z bogato zdobionymi grobowcami z piaskowca. 1876 Stanowisko archeologiczne MehrgarhArchaeological Site of Mehrgarh 100x100px PkBeludżystan KPk 2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady miejskiej cywilizacji doliny Indusu z okresu od VII do III w. p.n.e. 1877 Stanowisko archeologiczne Rehman DheriArchaeological Site of Rehman Dheri PkChajber Pasztunchwa KPk(ii)(iv) 2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady cywilizacji doliny Indusu z IV tysiąclecia p.n.e. 1878 Stanowisko archeologiczne HarappaArchaeological Site of Harappa 100x100px PkPendżab KPk(ii)(iv) 2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami neolitycznej osady cywilizacji doliny Indusu z III tysiąclecia p.n.e. 1879 Stanowisko archeologiczne RanigatArchaeological Site of Ranigat 100x100px PkChajber Pasztunchwa KPk(ii)(iv) 2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami buddyjskiej architektury cywilizacji Gandhary. 1880 Edykty skalne w ShahbazgarhiShahbazgarhi Rock Edicts 100x100px PkChajber Pasztunchwa KPk(ii)(iv) 2004 Stanowisko z dwoma ogromnymi blokami skalnymi, na których wyryto 14 edyktów władcy indyjskiego imperium Maurjów – Aśoki. 1881 Edykty skalne w MansahrzeMansehra Rock Edicts 100x100px PkMansahraChajber Pasztunchwa KPk(ii)(iii)(vi) 2004 Stanowisko z trzema ogromnymi blokami skalnymi, na których wyryto 14 edyktów władcy indyjskiego imperium Maurjów – Aśoki. 1882 Baltit KilaBaltit Fort 100x100px PkKarimabadGilgit-Baltistan KPk(i)(ii) 2004 Fort z VIII w., siedziba władcy Buruszów do 1945 roku. 1883 Grobowiec Bibi Dżiwindi, Grobowiec Baha’ al-Halima i Meczet i Grobowiec Dżalaluddina BukhariegoTomb of Bibi Jawindi, Baha'al-Halim and Ustead and the Tomb and Mosque of Jalaluddin Bukhari PkUćPendżab KPk(ii)(iv)(vi) 2004 Grobowiec Bibi Dżiwindi 100x100px PkUćPendżab Grobowiec Bibi Dżiwindi, prawnuczki Dżahanidżana Dżahangaszty, wzniesiony w 1494 roku. Grobowiec Baha’ al-Halima 100x100px PkUćPendżab Grobowiec Baha’ al-Halima, nauczyciela Dżahanidżana Dżahangaszty. Meczet i Grobowiec Dżalaluddina Bukhariego 100x100px PkUćPendżab XIV-wieczny meczet i grobowiec Dżalaluddina Bukhariego. 1885 Port w BhamborzePort of Banbhore 100x100px PkSindh KPk(iv)(v)(vi) 2004 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami zabudowań z okresu od I w. p.n.e. do XIII w. n.e., pozostałościami średniowiecznego portu. 6108 Derawar Kila i pustynne forty na pustyni Retila-e Registan-e ĆolistanDerawar and the Desert Forts of Cholistan 100x100px PkPendżab KPk(iii)(v) 2016 Na pustyni Retila-e Registan-e Ćolistan znajduje się kilka średniowiecznych fortów. Najlepiej zachowany jest Derawar Kila z IX w. z masywnymi murami z gliny o wysokości 30 m. 6109 Krajobraz kulturowy HingolHingol Cultural Landscape 100x100px PkBeludżystan KPk(iii)(vi) 2016 Święte miejsce hinudizmu na terenie Parku Narodowego Hingol. 6110 Krajobraz kulturowy systemu kanatKarez System Cultural Landscape PkBeludżystan KPk(ii)(iv)(v) 2016 System nawadniania na pustyni z I w. p.n.e. nadal funkcjonujący. 6111 Krajobraz kulturowy NagarparkarNagarparkar Cultural Landscape 100x100px PkSindh KPk(iii)(iv) 2016 Dawny ośrodek dźinizmu z licznymi świątyniami z XII–XV w. 6112 Park Narodowy Środkowego KarakorumCentral Karakorum National Park 100x100px PkGilgit-Baltistan PPk(viii)(ix) 2016 Wysokogórski park narodowy, największy pod względem powierzchni w Pakistanie. 40% parku stanowią lodowce. 6115 Park Narodowy DeosaiDeosai National Park 100x100px PkGilgit-Baltistan PPk(ix)(x) 2016 Park narodowy powstały dla ochrony himalajskiego niedźwiedzia brunatnego (Ursus arctos isabellinus) i jego siedlisk. 6116 Las jałowcowy w ZijaracieZiarat Juniper Forest 100x100px PkZijaratBeludżystan PPk(x) 2016 Największy las jałowcowy w Pakistanie, uważany za drugi pod względem powierzchni na świecie. Rosną tu jedne z najstarszych okazów jałowców na świecie. 6118 Góry Słone i kopalnia soli KhewraThe Salt Range and Khewra Salt Mine 100x100px PkPendżab K,PPk(v)(viii) 2016 Góry Słone powstały 800 milionów lat temu, na ich obszarze występują liczne skamieniałości sprzed ok. 18 milionów lat, m.in. ślady dinozaurów z jury środkowej. Pokłady soli Khewra znane były już w czasach kampanii Aleksandra Macedońskiego.

Przypisy

Pakistan