Alireza Doulatszahi (, ; ur. 20 kwietnia 1965 w Teheranie) – irański badacz historii i literatury polskiej, tłumacz, poeta i esperantysta.

Wywodzi się po mieczu z dynastii Kadżarów jako potomek w siódmym pokoleniu najstarszego syna szacha Fath Alego, Mohammada Alego Mirzy Doulatszaha (pers. محمد علی میرزا دولتشاه; 1821-1789). Ukończył studia magisterskie w dziedzinie nauczania języka perskiego oraz licencjackie z bibliotekoznawstwa i informacji naukowej. Pracuje w Teheranie. W roku 2007 wybrany najlepszym naukowcem roku przez fundację Astan-e Qods-e Razawi z siedzibą w Maszhadzie.

Działalność Polskoznawstwo i badania naukowe Autor publikacji na temat historii i literatury polskiej oraz ezoterycznego odłamu szyizmu zwanego po persku horufija, a także haseł do encyklopedii irańskich z zakresu literatury. Opracował i wydał pozycję ważną dla XX-wiecznej historii Iranu i ruchu konstytucyjnego, to jest perskojęzyczny traktat Mirzy Jusofa Mostaszār ad-Doule, Jek kalame (pol. „Jedno słowo”). Do końca 2019 roku wygłosił w Iranie i w Polsce ponad pięćdziesiąt referatów z dziedziny historii i kulturyPor. sekcja „Linki zewnętrzne”, gdzie wymieniono kilka z tych wykładów.. Jako ekspert oceniał parokrotnie projekt badawcze Narodowej Biblioteki Iranu.

W lutym 2013 roku Doulatszahi był członkiem założycielskim utworzonego w Teheranie Stowarzyszenia Przyjaźni Irańsko-Polskiej (pers. انجمن دوستی ایران و لهستان Andżoman-e Dusti-je Irān wa Lahestān) i do września 2015 roku pełnił funkcję jego prezesaDane rejestracyjne Stowarzyszenia. Uwaga - trzeba wpisać kod (pers.)..

thumb|left|Doulatszahi z prezesem polskiego PEN-Clubu, Jackiem Bocheńskim i pracownicami Clubu, Warszawa, kwiecień 1998.

Doulatszahi jest jednym z nielicznych naukowców irańskich, specjalizujących się w polskoznawstwie. Mimo braku w Iranie instytucji, która zajmowałaby się studiami nad Polską, od lat '90 XX wieku nieprzerwanie i niezależnie prowadzi badania nad polską historią i literaturą i popularyzuje kraj w Iranie. W 2019 roku (na okładce polskiej rok 2018) ukazał się zredagowany przez niego zbiór artykułów różnych autorów poświęcony Adamowi Mickiewiczowi. Jest to druga książka, prezentująca myśl i twórczość poety, jaka ukazała się w Iranie. Wcześniej, w setną rocznicę śmierci wieszcza, wyszedł po persku artykuł Mieczysława Jastruna z przedmową irańskiego naukowca i literata Sa’ida Nafisjego. W 2007 roku Doulatszahi opublikował książkę pt. Lahestānian wa Irān = Polacy i Iran traktującą o historii relacji Polaków ze swoją ojczyzną.

Doulatszahi występuje w organizowanych w Teheranie konferencjach i spotkaniach Wieczór odbył się 12 listopada 2012 roku w Teheranie. dotyczących kultury polskiej. W grudniu 2019 roku podczas spotkania poświęconego "świeżej" noblistce Oldze Tokarczuk wygłosił referat na temat literatury polskiej i jej tłumaczeń na język perski.

Językiem esperanto zaczął się zajmować w 1982 roku. W pierwszych latach istnienia niezależnego irańskiego kwartalnika esperantystycznego „Pajām-e Sabzandiszān” zatytułowanego w esperanto również „Irana Esperantisto” założonego w 2002 roku regularnie do niego pisał. Prowadził między innymi serię poświęconą historii esperanta w Iranie, przedstawił postać i twórczość irańskiego poety Biżana Dżalalego. Współpracował też z czasopismem esperantystycznym „Kontakto”, zamieszczając w nim artykuł poświęcony mitologii wokół narcyzu i wokół najwyższej góry Iranu, Demawendu.

Twórczość poetycka Pierwszy tom poezji Doulatszahiego Qorbat-e qorbat wyszedł w 2003 roku w Teheranie. Wcześniej jego poezje publikowane były w książce Sze'r be daqiqe-je aknun (polski Poezja tej chwili) Polski przekład jego wierszy ukazał się nakładem jego i tłumaczki z okazji spotkania z Doulatszahim w Klubie Poetyckim „To był naprawdę fascynujący wieczór”Spotkanie odbyło się w Klubie Stodoła 16 kwietnia 1998 r.. Po polsku jego wiersze zaistniały nadto w „Przeglądzie Orientalistycznym”. Jego wiersze w esperanto ukazały się w pierwszej antologii poetów perskich piszących w tym języku zatytułowanej Versoj de Persoj (Słowacja, 2009).

Dorobek Książki Dzieła naukowe

Lahestāniān wa Irān = Polacy i Iran, Teheran 1386 (2007), 241, str.

Redakcja Jādnāme-je szā'er-e melli-je Lahestān Ādām Mitskiewicz. Be jād-e dewist-o-bistomin sālruz-e tawallod-e u = Szkice o polskim wieszczu narodowym Adamie Mickiewiczu, Tehrān 1397 (2018; w rzeczywistości 2019), 98, str. Mirza Jusof Mostaszār ad-Doule, Resāle-je mousum be: Jek kalame (pol. Traktat zwany „Jedno słowo”), Tehrān 1386 , 79 str.

Zbiory poezji Qorbat-e qorbat (pol. Bliskość dalekiego), Tehrān 1382 , 95 str. O imionach i wiatrach (tomik dwujęzyczny, persko-polski), tłumaczyła z perskiego Ivonna Nowicka, Warszawa 1998, 23 str. (nakład własny)

Przekłady (wybór) Szymborska Wisława, Aksi az jāzdah-e septāmbr = Fotografia z 11 września, przekład wspólnie z Ivonną Nowicką, Tehrān 1382 , 144 str. (wznowienia: 2004, 200?, 2014) Mickiewicz Adam, Qazalhā-je Kerime = Sonety krymskie, przekład wspólnie z Ivonną Nowicką, Tehrān 1389 (2010), 79, , 22 str. Poświatowska Halina, Ej zendegi tarkam koni mimiram. «Gozine-je asz’ār» = Życie, umrę jeśli odejdziesz. (Wybór wierszy), przekład wspólnie z Ivonną Nowicką, Tehrān 1389 (2010), 93, 3 str.

Publikacje drobne Artykuły z dziedziny polskoznawstwa (wybór) „Polscy wykładowcy na uczelni Dar'ol-Fonun”

Przekłady (wybór) Szymborska Wisława, „Szā’er wa dżahān” (polski Poeta i świat; przekład wspólnie z Ivonną Nowicką) „Negāh-e Nou” bahman 1375 [styczeń/luty 1997], Tehrān, nr 31, str. 6-12. (jest to tłumaczenie przemówienia noblowskiego poetki wygłoszonego 7 grudnia 1997 r. w Sztohkolmie)

Przypisy

Linki zewnętrzne 2019 - Wywiad z Doulatszahim poświęcony jego książce Jādnāme-je szā'er-e melli-je Lahestān Ādām Mitskiewicz = Szkice o polskim wieszczu narodowym Adamie Mickiewiczu. Irańska rozgłośnia Radio Farhang, 8 listopada 2019 (pers.) 2017 - Udział w panelu z okazji 75. rocznicy dotarcia uchodźców polskich do Iranu. 3 października 2017, Teheran www.smtnews.ir (pers.) 2016 - Referat na konferencji "Drugie seminarium z serii tematycznej poświęconej iranistykom na świecie zatytułowane: Iranistyka w Polsce - wczoraj, dziś i jutro. 23 maja 2016, Fundacja Iranistyczna, Teheran information.iranology.ir (pers.) 2015 - Wykład poświęcony wieszczowi na spotkaniu "Adam Mickiewicz, polski poeta narodowy". 11 listopada 2015, Teheran, www.mehrnews.com (pers.) 2015 - Wykład na spotkaniu "Krusiński a studia nad dziejami Safawidów. Omówienie rękopisów ksiąg podróży Krusińskiego ze zbiorów Biblioteki Narodowego Muzeum Malek" . 17 października 2015, Teheran, malekmuseum.org (pers.) 2015 - Wypowiedź na spotkaniu "Stosunki kulturowe i iranistyka w Polsce". 14 maja 2015, Teheran, Teherańskie Międzynarodowe Targi Książki www.tibf.ir (pers.) 2011 - Referat na spotkaniu poświęconym Miłoszowi zatytułowanym "Miłosz a umiłowanie szeroko rozumianej wolności". Ośrodek kultury Szahr-e Ketab, Teheran, 12 grudnia 2011. (pers.) 2008 - Wypowiedź na spotkaniu "150 rocznica przełożenia Koranu na język Polski" (pers.), Irańska Międzynarodowa Strona Koraniczna iqna.ir; to samo spotkanie www.ibna.ir (pers.) 15 września 2008, Teheran

Kategoria:Urodzeni w 1965 Kategoria:Ludzie urodzeni w Teheranie Kategoria:Tłumacze literatury polskiej Kategoria:Tłumacze na język perski Kategoria:Irańscy tłumacze Kategoria:Irańscy i perscy naukowcy Kategoria:Esperantyści Kategoria:Poloniści