Głaz narzutowy "Piotrek" – głaz przyniesiony przez lądolód ze Skandynawii w epoce plejstocenu. Obecnie jest to największy spośród znalezionych i opisanych głazów narzutowych na Dolnym Śląsku, jeden z większych w pasie Nizin Środkowopolskich oraz w południowej części Polski. Głaz ten jest podobny gabarytowo do kilku innych okazów znajdujących się w pasie nizin polskich: Głazu Romera w rezerwacie przyrody Jodłowice, Diabelskiego Kamienia w Dąbrowach Krotoszyńskich oraz głazu narzutowego na pl. Wolności w Raciborzu. Położenie Głaz narzutowy „Piotrek” leży częściowo odkopany w lesie i znajduje się w leśnym oddz. 123a w południowo-zachodniej części gminy Rudna, 1,5 km w kierunku południowo-zachodnim od wsi Rynarcice, około 1 km na zachód od szybu kopalnianego L VI.
W okolicy przebiega droga wojewódzka nr 323 oraz oznakowany kolorem niebieskim turystyczny „Szlak Polskiej Miedzi”. Eratyk jest położony w widocznym miejscu ok. 30 m od szosy na szlaku niebieskim na odcinku Lubin – Rynarcice, w związku z czym dostęp do niego jest stosunkowo łatwy. Jedynym utrudnieniem jest brak w pobliżu drogi dojazdowej nr 323 większego znaku informującego o zjeździe na szosę prowadzącą do głazu.
Obok głazu są oznaczenia szlaku turystycznego oraz tablica informacyjna wraz z odległością do największych miejscowości oraz innych atrakcji przyrodniczych występujących w okolicy.
Charakterystyka Głaz ten jest jednym z większych i bardzo dobrze zachowanych okazów eratyków położonych na terenach nizinnych Polski. Posiada 540 cm długości, 465 cm szerokości, 145 cm wysokości od podłoża, a z obwodem 1600 cm, stanowi największy głaz narzutowy na Dolnym Śląsku. Jest to granit, zbudowany m.in. z kwarcu, biotytu i skalenia.
Eratyk jest położony na płaskim podłożu w sosnowo-dębowym kompleksie leśnym, w którym znajduje się wiele mniejszych okazów innych głazów narzutowych. Jeden z kilkusetletnich dębów swoim pniem częściowo wrasta w głaz i obecnie jest bezpośrednio z nim połączony.
W południowej części Polski było mniej okresów zlodowaceń w porównaniu do pozostałych terenów kraju, więc analogicznie im dalej na południe, tym występowanie eratyków jest rzadsze i jednocześnie bardziej cenne dla przyrody i nauki. Z tych względów położenie głazu narzutowego „Piotrek” w wymienionym obszarze, podnosi jego wartość naukową oraz przyrodniczą. Poza lokalizacją, także gabaryty wielkościowe i wagowe oraz dobrze zachowany stan czynią głaz „Piotrek” wartościowym okazem, wśród dotychczas zinwentaryzowanych głazów narzutowych w Polsce.
Głaz spełnia wymogi pomnika przyrody nieożywionej dla Polski południowej, jednak do tej pory nie został objęty ochroną.
Geneza Zlodowacenie środkowopolskie dzieli się na kilka stadiałów, a jednym z nich jest zlodowacenie Odry. W końcowej fazie trwania stadiału Odry, czyli ok. 230 tys. lat temu, wycofujący się lądolód skandynawski, m.in. z obszarów, na których znajduje się głaz „Piotrek”, pozostawił po sobie wiele śladów geologicznych, w tym głazy narzutowe.
Już w okresie międzywojennym głaz ten był znany wśród lokalnej społeczności i stanowił miejsce wycieczek miłośników elementów przyrody nieożywionej. Jednym z dowodów na wcześniejsze odkrycie głazu „Piotrek” są archiwalne zdjęcia z 1925 r. przedstawiające nieznanego mężczyznę stojącego na eratyku. Obecnie głaz jest z rzadka odwiedzany przez turystów.
Nazwa głazu pochodzi od mieszkańca powiatu lubińskiego, Piotra Cybulskiego, byłego leśniczego i posła w latach 2007–2011.
Galeria
Zobacz też Wzgórza Dalkowskie Grzybowa Góra Granitognejs Zlodowacenia na terenie Polski Procesy glacjalne
Przypisy
Bibliografia Danuta Adamska, Halina Jakubowska, Krzysztof Kułacz, Krzysztof Próchnicki, Magdalena Stefanowska, Stanisław Tokarczuk, Alina Zawada. Rudna: ilustrowana monografia gminy. Lubin, 2010. Siemiradzki Józef. 1882 – Nasze głazy narzutowe. Pamiętnik Fizjograficzny, t. 2
Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Rudna. Legnica, 1996. Fundacja Ekologiczna Ziemi Legnickiej "zielona Akcja"
Linki zewnętrzne Strona gminy Rudna Głaz narzutowy "Piotrek" – zdjęcia archiwalne
Piotrek