mały Strzępiak jeżowaty (Inocybe hystrix (Fr.) P. Karst.) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Inocybe, Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1838 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus hystrix. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Petter Adolf Karsten w 1879 r. Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1999 r. Sprawa nazwy polskiej jest niejasna. Andrzej Nespiak, autor monografii strzępiaków, pod nazwą strzępiak jeżowaty opisuje gatunek Inocybe erinaceomorpha Stangl et Vessel.
Morfologia Kapelusz Średnica 1,5–4 cm, wypukły lub bardzo szeroko dzwonkowaty. Powierzchnia sucha, gęsto pokryta brązowymi lub ciemnobrązowymi łuskami, które stają się coraz bardziej oddalone w miarę dojrzewania grzyba, odsłaniając jaśniejszą powierzchnię pod łuskami. Blaszki Przyrośnięte, początkowo białe lub jasnożółte, z czasem stają się żółtawo-brązowe lub szarawo-brązowe. Ostrza zwykle białawe. U młodych okazów słabo widoczna i zanikająca zasnówka. Trzon Wysokość 3–8 cm, grubość do 1 cm, mniej więcej walcowaty. Powierzchnia sucha i gęsto pokryta łuskami jak na kapeluszu. Początkowo łuski przykryte są osłoną, potem zanim łuski się rozdzielą, pojawią się w osłonie – potem nabierają siateczkowatej struktury, a ostatecznie stają się wyraźnie oddzielone, brązowe na jasnym tle, czasami ze strefą pierścieniową powstająca z zasnówki. Cechy mikroskopowe Zarodniki 9–13 × 5–6,5 µm, o kształcie od migdałkowatego do mniej więcej eliptycznego, gładkie. Pleurocystydy 50–90 × 12–22 µm, szeroko maczugowate z wierzchołkiem główkowatym lub prawie główkowatym i ścianach o grubości 2–2,5 µm. W zmiennej liczbie występują także cheilocystydy i inne sterylne komórki na krawędzi blaszek. Gatunki podobne Wielu mykologów uważa, że strzępiak jeżowaty jest w odróżnieniu od innych strzępiaków łatwy do odróżnienia dzięki swoim charakterystycznym, najeżonym łuseczkom. Jednak może być pomylony ze strzępiakiem wełnistym Inocybe lanuginosa – obydwa te gatunki są brązowe i mają podobne łuseczki. Niezbędna jest, jak przy wszystkich strzępiakach analiza mikroskopowa.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie strzępiaka jeżowatego w Europie, Ameryce Północnej i Środkowej. W Ameryce Północnej jest szeroko rozprzestrzeniony. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano jedno stanowisko (Babiogórski Park Narodowy, 1979). Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który prawdopodobnie w najbliższym czasie przejdzie do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia.
Grzyb mykoryzowy. Rośnie na ziemi w lasach liściastych, rzadziej iglastych, zwłaszcza w towarzystwie grabów, leszczyny, buków, dębów i świerka.
Przypisy Zbigniew Mirek, Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006, .
Andrzej Nespiak. Grzyby. Tom XIX. Strzępiak (Inocybe). Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie Skłodowskiej, 1990, .
Kategoria:Strzępiakowate Kategoria:Mykobiota Polski